Vụ nhà báo mất tích ở Istanbul: Phép thử quan hệ Mỹ - Saudi Arabia

.

Việc nhà báo Saudi Arabia Jamal Khashoggi mất tích khi ông đến Lãnh sự quán ở Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) là thách thức mới nhất đối với mối quan hệ Mỹ - Saudi.

Nhiều người mang chân dung nhà báo Jamal Khashoggi biểu tình bên ngoài Lãnh sự quán Saudi Arabia ở thành phố Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ). Ảnh: Reuters
Nhiều người mang chân dung nhà báo Jamal Khashoggi biểu tình bên ngoài Lãnh sự quán Saudi Arabia ở thành phố Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ). Ảnh: Reuters

Các quan chức chính phủ Mỹ ít bình luận về sự mất tích của nhà báo Jamal Khashoggi, chỉ bày tỏ quan tâm đến số phận của ông này.

Song, chính phủ của Tổng thống Donald Trump rơi vào thế khó khi có đến 22 thượng nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ yêu cầu sử dụng Đạo luật Trách nhiệm nhân quyền toàn cầu (còn gọi là luật Magnitsky) nhằm mở cuộc điều tra và xem xét việc áp dụng các lệnh trừng phạt đối với Saudi Arabia, bởi xuất hiện cáo buộc rằng một đội “sát thủ” của quốc gia này liên quan đến việc biến mất bí ẩn của nhà báo Khashoggi.

Đạo luật này được sử dụng trong các trường hợp bị nghi ngờ “giết người trái phép, tra tấn hoặc vi phạm các vấn đề nhân quyền được quốc tế công nhận, chống lại một cá nhân đang thực hiện quyền tự do ngôn luận”.

Yêu cầu của các nghị sĩ nói trên là bước ban đầu để Mỹ thúc đẩy lệnh trừng phạt nhưng chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến mối quan hệ thân thiết giữa hai nước vốn có nhiều lợi ích đan xen. Đối với chính phủ của Tổng thống Donald Trump, Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman có lẽ là một đối tác hoàn hảo ở Trung Đông. Ông dẫn đầu một liên kết chiến lược chống lại Iran, ủng hộ quan điểm cứng rắn của Nhà Trắng đối với Tehran - đối thủ then chốt của Riyadh ở Trung Đông, giữ mối quan hệ bình lặng với Israel và mua vũ khí của Mỹ trị giá hàng tỷ USD…

Trước sức ép của Quốc hội, Tổng thống Donald Trump cũng cảm thấy bối rối và thất vọng. Người đứng đầu Nhà Trắng nói rằng, ông sẽ trao đổi với cấp cao nhất của chính phủ Saudi Arabia và yêu cầu phía Riyadh cung cấp thêm thông tin. Nhưng bất kỳ hành động cứng rắn nào của Mỹ chống lại Saudi Arabia, một trong những đồng minh của ông Trump, cũng dễ dẫn đến nhiều hệ lụy, nhất là làm mối quan hệ Washington - Riyadh rạn nứt.

Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Bob Corker, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện đã xem xét các thông tin tình báo Mỹ về những gì xảy ra với nhà báo Khashoggi. Ông Corker cho rằng, có thể nhà báo này đã bị sát hại vào ngày ông đến Lãnh sự quán Saudi Arabia ở thành phố Istanbul và Riyadh không tránh khỏi liên quan.

Theo Thượng nghị sĩ Corker, nếu Saudi Arabia phải chịu trách nhiệm, tức nếu Riyadh thực sự liên quan hoặc đã bí mật sát hại ông Khashoggi, vụ việc có thể làm phức tạp chiến lược của Mỹ trong việc chống lại Iran và tạo ảnh hưởng trên khắp Trung Đông.

Trả lời phỏng vấn với hãng Fox News, Tổng thống Trump khẳng định sẽ tìm hiểu chuyện gì đã xảy ra với nhà báo Khashoggi nhưng việc xem xét phong tỏa các thương vụ mua bán vũ khí với Saudi Arabia là điều miễn cưỡng vì những lý do về kinh tế.

Trong khi đó, phía Thổ Nhĩ Kỳ kết luận, nhà báo Khashoggi đã bị sát hại bên trong Lãnh sự quán Saudi Arabia tại Istanbul. Cảnh sát Thổ Nhĩ Kỳ cho biết, trong thời gian ông Khashoggi có mặt tại Lãnh sự quán, phái đoàn gồm 15 người Saudi Arabia, trong đó có một số quan chức, đã đến thăm tòa nhà này và sau đó tất cả đều rời khỏi Thổ Nhĩ Kỳ.

Các nhà điều tra Thổ Nhĩ Kỳ nghi ngờ những người này đã sát hại ông Khashoggi và cho rằng vụ sát hại đã được lên kế hoạch từ trước. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cũng đã ra lệnh điều tra vụ việc.

Nhà báo Khashoggi cộng tác với tờ Washington Post, thường xuyên chỉ trích chính phủ Saudi Arabia về chính sách đối ngoại và việc đàn áp những người bất đồng chính kiến. Ông đã rời Saudi Arabia và đến Mỹ sống lưu vong vào năm ngoái. Ông đến Lãnh sự quán Arab Saudi tại Istanbul ngày 2-10 vừa qua để làm thủ tục đăng ký kết hôn với hôn thê người Thổ Nhĩ Kỳ. Sau đó, ông mất tích. Giới chức Thổ Nhĩ Kỳ đã công bố video an ninh cho thấy ông đi vào Lãnh sự quán nhưng không có video quay cảnh ông bước ra.

Saudi Arabia cho rằng, cáo cáo buộc là vô căn cứ nhưng lại không cung cấp được bằng chứng lý giải vì sao ông Khashoggi đi vào Lãnh sự quán và biến mất.

PHÚC NGUYÊN

;
.
.
.
.
.