Giảm thiệt hại do thiên tai: Làm được không?

.

Chúng ta không thể ngăn chặn được thiên tai, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể ngăn ngừa, làm giảm thiệt hại từ thiên tai. Đừng để những nỗi tang thương khủng khiếp tái diễn như Rào Trăng 3, Trà Leng, Phước Lộc...

Lực lượng quân đội băng rừng vào xã Phước Lộc (huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam) tìm người mất tích do sạt lở đất.Ảnh: TẤN LỰC
Lực lượng quân đội băng rừng vào xã Phước Lộc (huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam) tìm người mất tích do sạt lở đất.Ảnh: TẤN LỰC

Theo thống kê, trong tháng 10-2020, bão lũ tại các tỉnh miền Trung đã làm 129 người chết và mất tích, 214 người bị thương… Những cái chết đớn đau tột cùng của nhân dân, sự hy sinh đầy quả cảm của lực lượng cứu hộ gồm cán bộ các địa phương, quân đội, công an gây xúc động mạnh mẽ trong cả nước. Máu hòa trong máu, thịt xương vùi lấp trong trùng trùng đất đá, có những trường hợp đến giờ này cũng chưa tìm thấy thi thể, đó là nỗi mất mát lớn lao không gì bù đắp được.

Nghĩa đồng bào

Miền Trung oằn vai vì thiên tai, nhưng cũng trên mảnh đất eo nhất của bản đồ hình chữ S đã chứng kiến, minh chứng cho cụm từ đẹp đẽ: Nghĩa đồng bào. Ở nơi tang thương chồng chất, vô vàn hiểm nguy ấy, tưởng rằng sẽ lạnh lẽo bởi bời bời lũ lụt, kỳ diệu thay lại là nơi ấm áp tình người. Lực lượng cứu hộ ngay lập tức nhận lệnh lên đường, lực lượng tình nguyện, thiện nguyện với tất cả phương tiện máy bay, xe đặc chủng, các loại phương tiện giao thông thủy bộ, và có thể chỉ mong manh áo vải, đôi dép rọ, đôi chân trần, đu dây qua hẻm đá sạt lở, ngâm mình trong lũ để đưa lương thực, thực phẩm, thuốc men đến với dân vùng bị nạn. Ở nhiều địa phương trên cả nước, những bếp lửa bập bùng cháy suốt đêm dài nấu bánh chưng gửi về bà con vùng lũ. Từng đoàn xe chở hàng cứu trợ đông đúc về với đồng bào gặp nạn đến nỗi tắc cả quốc lộ. Trong thiên tai hoạn nạn, lòng yêu nước thương nòi cuộn trào trong tim mỗi người.

Hình ảnh bộ đội mang ba lô, công an đội mũ cối, dùng xe thồ tải lương thực; hình ảnh những chiếc áo choàng màu lá rừng phăm phăm bước chân về nơi lở núi, lũ quét để cứu đồng bào, tìm người mất tích trong vũng lầy bùn đất gây xúc động mạnh mẽ lạ thường về trách nhiệm, nghĩa tình của người lính với dân.

Đồ họa: Thanh Huyền
Đồ họa: Thanh Huyền

Tác động từ nhân tai

Tai ương là không thể tránh khỏi, không loại trừ ai, xảy ra ở bất cứ nơi nào bởi trái đất đang đối diện, hứng chịu biến đổi khí hậu và diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan. Vấn đề đặt ra là trong khi không thể ngăn chặn được thiên tai thì liệu chúng ta có thể hạn chế được thiệt hại do thiên tai gây ra hay không? Câu trả lời là có!

Phát biểu trong phiên thảo luận về kinh tế - xã hội tại Quốc hội ngày 3-11, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu cho rằng: “Chúng ta hô hào trồng rừng nhưng vẫn cho phép các dự án khởi công trong lõi rừng hay thủy điện cóc vẫn được tiếp tục được hoạt động...”. Ông Hiếu cũng thẳng thắn: “Trong đầu nhiều người vẫn nghĩ gỗ tự nhiên tốt hơn gỗ công nghiệp, khoe khách đến nhà cầu thang, bàn ghế làm từ giáng hương, lim sến táu…”. Lời tâm huyết của vị đại biểu Quốc hội chỉ ra một thực trạng: Vẫn còn bất cập trong việc thực hiện các dự án thủy điện nhỏ trên địa bàn các tỉnh miền Trung, tình trạng phá rừng vẫn còn xảy ra… Đó là những tác động từ nhân tai, hà hơi tiếp sức cho thiên tai hoành hành.

Từ thực trạng này, chúng ta hoàn toàn có thể áp dụng biện pháp mạnh mẽ để ngăn chặn hệ lụy, góp phần hạn chế những thiệt hại từ việc chấn chỉnh những bất cập trong việc thực hiện các dự án thủy điện nhỏ, tích cực trồng rừng phòng hộ và mạnh tay hơn nữa với nạn phá rừng. Bên cạnh đó, cũng cần thẳng thắn nhìn nhận lại công tác vận hành hồ chứa ở các nhà máy thủy điện đã thực sự hợp lý, an toàn hay chưa, hơn là dễ dãi trong đánh giá khi cho rằng tất cả các hồ thủy điện đã hoàn toàn làm tốt việc điều tiết lũ cho vùng hạ du.

Ở khía cạnh khác, nếu để ý thì sẽ nhận thấy thiệt hại do bão lũ đợt này ít xảy ra ở sông, biển, vùng trũng thấp, mà chủ yếu xảy ra ở núi cao, vùng hiểm trở. Vậy khi xây dựng các khu tái định cư cho dân, xây trường học… ở vùng núi, công tác khảo sát địa chất, địa hình, cần thực hiện chặt chẽ, khoa học, tính toán kỹ lưỡng đến những tác động của thiên tai để tìm địa điểm thích hợp, mô hình nhà cửa phù hợp, có khả năng chống chọi, thích ứng với thiên tai. Đó cũng là cách góp phần giảm đáng kể thiệt hại khi thiên tai xảy ra đối với đồng bào.

Tại các vùng hiểm yếu, cần hướng dẫn, trang bị cho nhân dân kiến thức, thông tin cần thiết như dự báo thời tiết, cảnh báo về lũ quét, sạt lở đất để người dân biết mà phòng ngừa. Trong trường hợp cần thiết, chính quyền phải áp dụng biện pháp mạnh mẽ để đưa người dân đến nơi trú ẩn an toàn hơn; đồng thời qua đó vận động người dân có ý thức tự giác chấp hành các quy định của chính quyền nhằm hạn chế rủi ro do thiên tai.

Những giọt nước mắt nóng hổi

Có một điều chúng tôi không thể không nhắc trong bài viết này, đó là sự dấn thân của các nhà báo. Tất cả những thông tin rất kịp thời, ngồn ngộn trên truyền hình, trang báo là sự kết tinh từ lòng yêu nghề, chấp nhận xông pha nơi hiểm nguy, là sự xả thân vì nghề với bao công sức, mồ hôi và nước mắt. Không chỉ là giọt nước mắt “lặn vào trong” để tỉnh táo làm nghề như thường lệ, mà là giọt nước mắt vỡ òa, phải quay ống kính đi nơi khác khi chứng kiến trẻ thơ chết tức tưởi vùi trong bùn đất và những tai ương khủng khiếp giáng xuống bản làng.

Những nhà báo có mặt ở nơi ấy bộc bạch rằng, nỗi đau của người dân, sự hy sinh của lực lượng cứu hộ đã thôi thúc họ đến bằng được “điểm nóng”. Giọt nước mắt nóng hổi của những nhà báo, cả nhà báo nam nổi tiếng gan lì trong nhiều hoàn cảnh - chuyện vô cùng hiếm thấy khi tác nghiệp - đã thể hiện rõ nét, đầy đủ tình cảm cũng như bổn phận của người làm báo.

Và không chỉ là nguồn tin. Qua nguồn tin, qua hình ảnh, người làm báo còn gửi gắm mong muốn nỗi đau từ thiên tai sẽ không còn tái diễn khi cung cấp đến nhà chức trách nguyên nhân, giải pháp hạn chế, khắc phục thiệt hại. Chúng ta không thể ngăn chặn được thiên tai, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể ngăn ngừa, làm giảm thiệt hại từ thiên tai, đừng để những nỗi tang thương khủng khiếp tái diễn như Rào Trăng 3, Trà Leng, Phước Lộc...

NGUYỄN ĐỨC NAM

;
;
.
.
.
.
.