Nghinh Xuân

Tết. Người dân ở khắp các vùng miền của Quảng Nam hòa cùng hơi ấm mùa xuân tưng bừng chào đón năm mới Mậu Tuất an lành. Từ vùng núi cao đến nơi biển đảo, nhân dân rộn ràng đón xuân, cầu mong một năm mới thêm nhiều đổi mới, thắng lợi mới.

Vui xuân. Ảnh: MINH HẢI

LẲNG LẶNG MÀ NGHE, TÔI HÔ…

Từ các vùng quê ven biển, trung du đến những phố thị đông đúc, hội chơi bài chòi những ngày tết vừa qua đã lôi cuốn rất đông người tìm đến… Tiếng trống giục rộn rã, người dân các vùng rủ nhau đến hội bài chòi, để cùng nhau dự một hội xuân - thử vận ngày tết. Đi chơi bài chòi, vừa để lòng mình thư thái, vừa như một sinh hoạt cộng đồng để người làng gắn kết cùng nhau.

Hội bài chòi vùng quê

“Chín chòi lẳng lặng mà nghe hiệu hô mõ đáp/ Một hội vui vầy thử vận hài tới trống vang”. Câu đối được anh Hiệu hô ngay sau hồi trống giục, người dân vùng biển Tam Thanh (Tam Kỳ) lại sửa soạn đến sân Nhà văn hóa Trung Thanh - nơi đã dựng các “chòi” để phục vụ Hội bài chòi tết hằng năm. Bảy đội bài chòi, đại diện cho 7 thôn của xã, mỗi đội 3 - 5 thành viên, trong đó anh Hiệu là người lanh lẹ có tài ứng phó, hoạt náo cho không gian hội hè. Vừa tổ chức thành một hội thi, nhưng đồng thời là sân chơi cho bà con dịp tết, đến không gian của Hội bài chòi Tam Thanh, người dân vừa mua thẻ bài để chơi vừa được chứng kiến các đội bài chòi thi thố, đối đáp với nhau. Ông Nguyễn Ngọc Tốt, người dân thôn Trung Thanh chia sẻ, ngày tết, người dân ở làng chài biển đều háo hức với Liên hoan Hô hát bài chòi ở nhà văn hóa thôn. “Đây là dịp để cho mọi người dân trong thôn tham gia vui chơi và chào đón xuân. Mỗi ván bài có 10 người chơi, mỗi người mua 20 nghìn đồng, chơi trong 9 hội, ai trúng 1 hội sẽ được 20 nghìn, vị chi 9 hội là 180 nghìn đồng, còn lại 20 nghìn làm quỹ và tiền bồi dưỡng cho các người trong nhóm tổ chức hội bài chòi…” - ông Tốt nói.

Bài chòi ở vùng quê Quảng Nam. Ảnh: PHƯƠNG THẢO

Khởi đi từ tết năm 2015, đến nay tết năm nào xã Tam Thanh cũng tổ chức hội thi bài chòi vào dịp tết. Và Tết Mậu Tuất này, trong những đêm mùng 4 và mùng 5 tết, người dân vùng biển Tam Kỳ lại được dịp thưởng thức những điệu hô hát đậm đặc tính vùng miền. Hoạt động này vừa để tạo sân chơi cho người dân, vừa góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Ông Lê Ngọc Ty - Phó Chủ tịch UBND xã Tam Thanh cho biết, người dân địa phương vốn dĩ rất hào hứng với các hoạt động văn hóa văn nghệ dân gian, đặc biệt Liên hoan hô hát bài chòi vào những ngày tết luôn thu hút rất nhiều người dân của địa phương tìm đến. Những câu hát dí dỏm bắt đầu bằng những thẻ bài hay câu thai hô bài bằng các trích đoạn cải lương: Thoại Khanh - Châu Tuấn, Lưu Bình - Dương Lễ… đề cao tình nghĩa vợ chồng thủy chung, huynh đệ sắt son luôn nhận được những tràng pháo tay rôm rả. Các anh - chị Hiệu đều là những nông dân, ngư dân, xuất phát từ sự say mê mà tìm tòi học hỏi, dần dần biến tấu những câu hô cổ gắn với các sinh hoạt ngày thường của người dân địa phương, được bà con đón nhận nhiệt tình. Anh Hiệu - Lê Thành Trung của đội bài chòi Trung Thanh cho biết, hội bài chòi ngày tết chủ yếu để bà con gặp nhau, cùng vui chơi và gắn kết. Cùng với hội thi bài chòi xã vào đêm mùng 4 và mùng 5 tết, tại các thôn của Tam Thanh cũng có điểm chơi bài chòi hòa chung với các hội vui xuân ở khắp ngõ xóm…

Điểm nhấn ở phố

Tiếng trống, tiếng hô bài chòi của anh Hiệu, chị Hiệu tại bùng binh An Hội, Chùa Cầu mỗi tối đã trở thành điểm nhấn thú vị của không gian phố cổ Hội An trong những ngày tết càng làm cho sắc xuân thêm rộn rã. Như một thói quen những ngày tết, đúng 17 giờ mỗi chiều du khách lại tập trung về góc phố cổ gần cầu An Hội để nghe các nghệ sĩ thuộc Trung tâm VH-TT Hội An trình diễn hô hát bài chòi. Kể từ khi “Nghệ thuật Bài chòi miền Trung Việt Nam được UNESCO ghi danh trong danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại” vào giữa tháng 10.2017, bài chòi dường như được người dân và du khách quan tâm nhiều hơn. Đó không chỉ là các câu ca dí dỏm, chuyển tải những giá trị đạo đức, lối sống văn hóa của vùng đất mà cũng là một sân chơi lành mạnh vui nhộn gắn kết người dân, du khách và các nghệ sĩ lại với nhau trong những ngày tết đến xuân về. Nghệ sĩ Lương Đáng, người có thâm niên hô hát bài chòi tại Hội An tâm sự, nhìn sự háo hức vui vẻ của du khách trong các chương trình hô hát của mình ông rất vui nên dù trình diễn hàng tiếng đồng hồ vẫn không thấy mệt mà còn muốn “cháy” hết mình hơn nữa. “Tết năm nay cảm giác người nghe hô hát bài chòi đông hơn, ai cũng nhiệt tình háo hức. Chắc một phần do bài chòi đã trở thành di sản văn hóa của nhân loại nên khán giả đã hiểu và yêu quý hơn, vì thế chúng tôi cũng phải thể hiện nhiệt tình hết mình” - nghệ sĩ Lương Đáng nói.

Bài chòi ở Hội An thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Ảnh: KHÁNH LINH

Ấn tượng nhất phải kể đến sự kiện đón giao thừa năm Mậu Tuất 2018 khi toàn bộ lời dẫn chương trình được thể hiện bằng phương thức hô bài chòi. Theo ông Võ Phùng - Giám đốc Trung tâm VH-TT TP.Hội An, đây là cách tôn vinh bài chòi thiết thực và gần gũi nhất. Tại Hội An, bài chòi đã được đưa vào phục vụ khá sớm và dần trở thành một sản phẩm du lịch độc đáo. Đặc biệt, năm 2010 chính thức trở thành hoạt động văn hóa hàng đêm trong phố cổ với hai hình thức là hát bài chòi và chơi bài chòi. “Kể từ khi bài chòi được vinh danh chúng tôi đã đẩy mạnh hơn việc quảng bá, phát huy loại hình nghệ thuật này đến với du khách và người dân” - ông Phùng cho biết.

Là một loại hình diễn xướng dân gian, hô hát bài chòi chủ yếu theo 4 làn điệu cơ bản là xàng xê, xuân nữ, hò quảng và cổ bản. Riêng tại Quảng Nam còn có thêm làn điệu vè Quảng và vọng kim lang qua đó tạo nên nét riêng của bài chòi Quảng Nam. Bài chòi hấp dẫn người chơi không chỉ bởi hình thức đơn giản, mà còn ở cách thể hiện chân chất, lời hát gần gũi, nói lên tâm tư, nguyện vọng của người dân, phản ánh lao động, đồng thời cũng lên án thói hư, tật xấu vừa châm biếm sâu cay nhưng cũng dí dỏm lắng đọng trong lòng người nghe. “Không chỉ tăng cường trình diễn phục vụ khách trong dịp tết mà chúng tôi cũng muốn đưa bài chòi đến gần hơn công chúng. Do vậy, sau khi phục vụ du khách tham quan phố cổ dịp tết, từ mùng 6 đến mùng 10 tháng Giêng, trung tâm tiếp tục tổ chức đi cơ sở biểu diễn để đưa loại hình nghệ thuật này đến gần hơn với người dân, nhất là các bạn trẻ” - ông Phùng cho biết thêm. (LÊ QUÂN - KHÁNH LINH)

VỚI DU KHÁCH QUỐC TẾ TẠI HỘI AN

Mỗi độ tết, Hội An đón lượng lớn du khách quốc tế, chủ yếu đến từ châu Âu, Mỹ, Úc. Và thương hiệu Tết Việt đang trở thành sản phẩm du lịch mà các hãng lữ hành quốc tế chọn tại Hội An dịp này.

Đoàn khách đến từ Vương quốc Anh thưởng thức các món ăn xứ Quảng dịp Tết Mậu Tuất. Ảnh: MINH HẢI

Hội An không chỉ hấp dẫn du khách bởi quần thể Di sản văn hóa thế giới, mà còn ở nhiều yếu tố khác, như con người, văn hóa, cảnh quan, sinh thái… Những điều đó khiến du khách chọn Hội An làm điểm đến, khi sang Việt Nam du lịch đúng dịp tết cổ truyền. Thông qua các hãng lữ hành, rất nhiều gia đình đã từng đến, nay quay lại Hội An để tận hưởng nét văn hóa ngày tết.

Ông Roland Stucki - đại diện hãng lữ hành quốc tế Experience Our Asia tại miền Trung Việt Nam chia sẻ, chính nét văn hóa, hương vị tết và tình người nơi phố Hội khiến hãng chọn để làm tour. Mục đích không chỉ tham quan, mà muốn giới thiệu để khách được thưởng thức nét độc đáo Tết Việt tại Hội An. Hầu hết khách hài lòng và cho biết rất muốn quay lại Hội An đón tết những năm tiếp theo. “Tuy nhiên, điều chúng tôi lo ngại là quá trình hiện đại hóa ngày càng làm phai nhạt nét truyền thống quý báu ngày tết - những nét văn hóa đó chính là “di sản vô giá”. Trong khi đó, diện tích dành cho du lịch sinh thái ngày càng bị thu hẹp, vệ sinh môi trường chưa được tốt, ảnh hưởng đến du lịch ngày tết” - ông Roland Stucki nói. Experience Our Asia là một trong những hãng lữ hành hàng đầu thế giới, chuyên bán tour cho khách cao cấp, với gần 60 văn phòng đại diện tại các quốc gia, vùng lãnh thổ trên toàn cầu. Đây cũng là hãng lữ hành đưa khách châu Âu đến Hội An nhiều nhất trong dịp tết này.

Lượng khách đến Hội An ăn Tết Việt đi theo nhiều diện, từ chọn tour, đến đi tự do. Khách lưu trú tại homestay chiếm số nhiều, bởi muốn được trải nghiệm cùng các gia đình, muốn hưởng thụ nếp sinh hoạt của người Việt trong ngày tết. Vợ chồng John, người Mỹ đang lưu trú tại homestay Vườn Trầu (phường Cẩm Châu) cho biết: “Đây là năm thứ 3 chúng tôi đến Hội An để đón Tết Việt, vì nơi đây mọi người ăn tết rất vui. Họ làm các loại bánh, nấu bánh tét, mổ gà, heo…, rồi cùng nhau chia sẻ, thăm viếng nhau rất tình cảm. Mấy ngày tết họ còn cúng tổ tiên, ông bà. Nhà nào cũng nhiều hoa đẹp. Tôi rất ấn tượng”.

Du khách cũng chọn các nhà hàng mang kiến trúc cổ của Việt Nam, hay những nhà hàng đơn sơ tre lá bên đồng ruộng xanh ngát để thưởng thức tết, như Phố Trăng (Fullmoon Town Hội An), Cánh Đồng (The Field Hoi An)... Bếp trưởng nhà hàng Fullmoon Town Hội An - Lê Minh Chính cho hay: “Dù khách rất đông, tất cả nhân viên phải phục vụ cả ngày lẫn đêm, không còn thời gian về nhà ăn tết cùng gia đình, nhưng ngược lại chúng tôi rất vui. Du khách ai cũng tươi cười chào hỏi và chúc năm mới bằng tiếng Việt, thấy ấm áp lắm!”. (MINH QUÂN)

Ở VÙNG CAO NAM TRÀ MY

1. Những ngày qua, dân làng Tu Gia, xã Trà Tập gác chuyện nương rẫy để sum vầy đón chào xuân mới. Bà con Ca Dong nơi đây đón xuân Mậu Tuất trong khí thế hân hoan khi cả làng và từng ngôi nhà vừa được chỉnh trang rộng rãi sạch đẹp theo đề án quy hoạch sắp xếp khu dân cư. Cờ Tổ quốc rực đỏ khắp nơi như tô thắm thêm sắc xuân cho cả làng. Ngày cận tết, chị Hồ Thị Giang cùng các con tất bật nấu bánh chưng để đón tết cổ truyền sau một năm làm ăn thuận lợi. Năm Đinh Dậu 2017 cũng là năm ghi đậm dấu ấn với chị Giang khi gia đình thực hiện thành công mục tiêu “thoát nghèo bền vững”, nguồn thu nhập tăng cao, con cái được chăm lo học hành đầy đủ; nhà cửa được sửa sang thoáng đãng, ngăn nắp. Niềm vui của gia đình chị Giang cũng là thành công chung mà nhiều gia đình ở Tu Gia có được. Đó cũng là lý do để chị Giang cùng người làng vui mừng sắm sửa lễ vật cúng tạ thần linh và chào xuân an lành. Ngoài bánh chưng, chị Giang còn gói thêm bánh sừng trâu (giống bánh ú), nấu cơm lam, rượu cần để cả gia đình sum vầy và thiết đãi khách quý ngày đầu năm mới. “Gia đình tôi giờ đã thoát nghèo rồi, các con học giỏi nên cả nhà rất phấn khởi. Tết năm nay đón xuân vui lắm! Trong mấy ngày tết, dân làng đến thăm hỏi, chúc phúc cho nhau nên rất ấm lòng. Tôi làm các món ăn truyền thống để đãi bà con nên ai cũng thích” - chị Giang vui vẻ tâm sự.

Chị Hồ Thị Giang và các con gói bánh chưng đón năm mới.

Đối với thanh niên ở Tu Gia, mỗi độ tết đến xuân về là dịp để gặp gỡ giao lưu, thắt chặt tình đoàn kết. Năm nay, ban ngày thanh niên trong làng tổ chức đánh bóng chuyền, ban đêm tổ chức đánh cồng chiêng, giao lưu văn nghệ…, góp thêm sắc xuân rộn ràng ở những ngôi làng trên đỉnh Ngọc Linh.

Bà con Khe Chữ đưa heo lên cúng máng nước đầu năm mới.

2. Tại làng Khe Chữ xã Trà Vân, không khí tết cổ truyền ở đây đã ấm áp hơn vì cuộc sống mới đang hồi sinh sau thiên tai bão lũ. Sắc xuân đã tràn về Khe Chữ khi mà nhà nhà tấp nập đón năm mới theo phong tục truyền thống. Bà con chuẩn bị thịt khô, rượu cần, cơm lam và cả bánh kẹo để vui tết. Sự quan tâm chia sẻ khó khăn của tỉnh và huyện cùng các mạnh thường quân đã đưa hơi ấm mùa xuân về với bà con nơi đây từ trước tết. “Cho dù năm qua người dân Khe Chữ bị thiên tai gây nhiều đau thương, nhưng tết là phong tục truyền thống không thể bỏ được. Chừ có làng mới, nhà mới ổn định nên ngày tết dân làng đem heo lên cúng nước đầu nguồn để cầu mong một năm an lành. Mỗi gia đình phải nấu rượu cần đãi khách. Về lương thực, nhà nước hỗ trợ rất nhiều, không sợ thiếu. Bà con rất vui mừng vì đã có một cái tết ấm áp” - già làng Hồ Văn Hai nói.

Công nhân điện lắp đặt thiết bị gia dụng cho bà con Khe Chữ đón xuân.

Không khí tết năm nay ở Khe Chữ càng rộn ràng ấm cúng hơn khi điện đã về kịp để làng đón xuân. Từ xưa đến nay, bà con nơi đây chỉ biết đón chào năm mới bên bếp lửa hồng. Nhưng tết này Khe Chữ đã có điện quốc gia, góp thêm niềm vui lớn cho bà con đón xuân. Đêm giao thừa, Khe Chữ đã có điện thay sao để xua tan bóng đêm giá lạnh. Ngày đầu năm, không khí trong làng khác hẳn khi đã có tiếng nhạc xập xình. Anh Hồ Văn Toàn không kìm nén được niềm vui khi cả làng có điện và đã sắm dàn loa, ti vi để đón xuân mới Mậu Tuất. “Trước đây chưa có điện bà con đón tết bằng đuốc, bằng đèn. Bây giờ đã có điện quốc gia kéo về, bà con chúng tôi rất phấn khởi, vui mừng, phần nào xoa dịu mất mát do thiên tai” - anh Toàn chia sẻ.

Tết này bà con Khe Chữ có điện để xem ti vi, nghe nhạc.

Tết là ngày đoàn tụ sum vầy. Trên từng ngôi làng và trong từng nóc nhà ở Nam Trà My đâu đâu cũng thấy sức sống mới hiện hữu trong không khí ấm áp tràn đầy nhựa sống của ngày đầu xuân. Bà con Nam Trà My đã rộn ràng đoàn kết du xuân, trao cho nhau những lời chúc tốt đẹp nhất. Họ cầu chúc một năm yên bình, kinh tế phát triển ổn định để năm sau mỗi làng, mỗi nhà lại thêm một cái tết đầm ấm. (HOÀNG THỌ)