Nỗ lực thắt chặt quan hệ Trung Quốc - EU
Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị bắt đầu chuyến công du kéo dài một tuần tới Liên minh châu Âu (EU) vào ngày 30-6, với các điểm dừng chân bao gồm trụ sở EU tại Brussels, cùng với Đức và Pháp. Mục đích của chuyến đi là tham dự vòng đối thoại chiến lược cấp cao Trung Quốc-EU, cơ chế trao đổi thường niên nhằm thúc đẩy hợp tác và xử lý bất đồng giữa hai bên.
Theo South China Morning Post, các cuộc gặp dự kiến tập trung công tác chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh Trung Quốc-EU, được tổ chức tại Bắc Kinh và tỉnh An Huy vào cuối tháng 7-2025. Trước thềm chuyến công du, ông Vương Nghị gặp gỡ đại diện EU tại Bắc Kinh, trong đó ông nhấn mạnh Trung Quốc và EU cần tăng cường lòng tin chính trị và đưa quan hệ song phương lên tầm cao mới. Tuyên bố này phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh nhằm làm dịu căng thẳng trong bối cảnh hai bên còn tồn tại nhiều bất đồng, đặc biệt liên quan đến thương mại, chuỗi cung ứng công nghệ và vấn đề địa chính trị toàn cầu.
Ngày 2-7, ông Vương Nghị dự kiến tiến hành hội đàm với nhà ngoại giao cấp cao của EU Kaja Kallas. Bà Kallas từng kêu gọi áp dụng các bước đi phù hợp trong quan hệ với Trung Quốc, một trong những đối tác thương mại lớn nhất của EU. Trước đó, theo Vedomosti, tháng 6-2025, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen phát tín hiệu về tình trạng nguồn cung hàng hóa từ Trung Quốc vượt quá mức nhu cầu tiêu thụ của thị trường châu Âu. Tuy vậy, bà von der Leyen cũng khẳng định sự sẵn sàng của EU trong việc làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác với Trung Quốc.
Về mặt kinh tế, EU, tương tự như Mỹ, đang đặc biệt quan tâm đến việc bảo đảm nguồn cung ổn định các loại nam châm sử dụng kim loại đất hiếm, một nguyên liệu thiết yếu trong nhiều ngành công nghiệp trọng điểm, bao gồm cả công nghiệp ô-tô. Trung Quốc hiện cung cấp tới 98% nhu cầu của EU về loại nguyên liệu này.
Vấn đề trọng tâm khác trong quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và EU hiện nay là mức thuế lên tới 45% đối với xe điện, có hiệu lực từ tháng 10-2024. Bắc Kinh đã áp dụng các biện pháp chống bán phá giá tạm thời đối với rượu mạnh nhập khẩu từ châu Âu. Phó giám đốc Viện Châu Âu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, ông Vladislav Belov, nhận định hai bên sẽ tập trung thảo luận các vấn đề nhạy cảm: Trung Quốc ưu tiên giải quyết thuế xe điện, còn EU chú trọng nguồn cung kim loại đất hiếm. Hai bên có thể đạt được “mẫu số chung có điều kiện” và việc giảm thuế xe điện có thể sớm được công bố. Các vấn đề liên quan đến tam giác Mỹ-EU-Trung Quốc cũng sẽ được đề cập, với ảnh hưởng không nhỏ từ Washington trong các cuộc đàm phán.
Chuyên gia Vladislav Belov đánh giá, dưới ảnh hưởng chính sách thương mại của chính quyền Tổng thống Donald Trump, EU và Trung Quốc có động lực xích lại gần nhau. EU đang cố gắng giữ thế cân bằng, mặc dù điều này rất khó trong khi Bắc Kinh duy trì lập trường cứng rắn nhưng vẫn chủ động xây dựng quan hệ đối tác với EU.
Theo giới quan sát, quan điểm về Trung Quốc trong nội khối EU cũng không đồng nhất: Hy Lạp và Ý thể hiện thái độ xây dựng hơn, trong khi Pháp và Đức xem Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh. Thủ tướng Đức Friedrich Merz được dự đoán là sẽ không ủng hộ quan hệ thương mại chặt chẽ với Trung Quốc như người tiền nhiệm Olaf Scholz. Về vấn đề này, chuyên gia Yana Leksyutina từ CLB Valdai nhận định, Trung Quốc và EU có lợi ích chung trong thúc đẩy quan hệ kinh tế, đặc biệt khi cả hai đều chịu áp lực từ Mỹ. Áp lực này tạo ra không gian tương tác giúp hai bên thể hiện sự hợp tác.