Mỹ - Trung Quốc nỗ lực nối lại dòng chảy thương mại
Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Quốc tiếp tục hạ nhiệt khi chính quyền Tổng thống Donald Trump dỡ bỏ một số lệnh hạn chế xuất khẩu đối với Trung Quốc, trong đó có phần mềm thiết kế vi mạch, một “mắt xích” của ngành bán dẫn.
Theo ghi nhận của Reuters, 3 hãng sản xuất phần mềm tự động hóa thiết kế điện tử (EDA) hàng đầu thế giới gồm Synopsys, Cadence Design Systems và Siemens gần đây thông báo đang kết nối lại với khách hàng Trung Quốc. Siemens cho biết đã nối lại hoạt động bán hàng và hỗ trợ kỹ thuật cho khách Trung Quốc sau khi nhận thông báo từ Bộ Thương mại Mỹ rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu không còn hiệu lực. Tương tự, Synopsys dự kiến hoàn tất việc cập nhật hệ thống để khôi phục quyền truy cập và hỗ trợ cho khách hàng Trung Quốc.
Theo nhận định của giới chuyên gia, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu trước đó của Mỹ đối với phần mềm thiết kế chip hoặc phần mềm EDA có tác động lớn đối với ngành công nghiệp bán dẫn của Trung Quốc vì chúng rất cần thiết để tạo ra các vi mạch mới. Và bộ ba “người khổng lồ” nói trên kiểm soát 70% thị trường EDA của Trung Quốc, theo báo cáo của Tân Hoa xã đầu năm 2025. Do đó, quyết định của Mỹ giúp khơi thông “nút cổ chai” trong ngành thiết kế vi mạch, khôi phục một phần chuỗi cung ứng thiết kế bán dẫn của Trung Quốc và tạo điều kiện phục hồi R&D công nghệ chip nội địa, nhất là trong lĩnh vực AI, 5G và điện toán hiệu năng cao.
Trong động thái tích cực khác, chính quyền Tổng thống Trump gửi thư đến các nhà sản xuất ethane của Mỹ để hủy bỏ các hạn chế xuất khẩu trước đó đã dừng các lô hàng hóa chất này sang Trung Quốc. Theo tính toán của CNN về dữ liệu từ Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ, chỉ dưới 50% lượng ethane xuất khẩu của Mỹ - chủ yếu được sử dụng để sản xuất nhựa đã được chuyển đến Trung Quốc vào năm 2024. Reuters trích dẫn các nguồn tin ẩn danh gần đây cho rằng Bộ Thương mại Mỹ đã yêu cầu GE Aerospace cùng các công ty khác khởi động lại các lô hàng động cơ phản lực đến Trung Quốc.
Các thông báo của các công ty nói trên báo hiệu những bước đi tích cực của hai nền kinh tế lớn nhất thế giới hướng tới việc thực hiện thỏa thuận khung về thương mại dựa trên các cuộc đàm phán tại London (Anh) vào tháng 6/2025, tập trung vào đất hiếm, nhân tố chiến lược trong thỏa thuận thương mại song phương giữa Mỹ và Trung Quốc. Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh hạn chế xuất khẩu đối với phần mềm chip, khí ethane và động cơ phản lực, trong khi Trung Quốc sẽ chấp thuận xuất khẩu đất hiếm.
Theo Global Times, ngày 4/7, Bộ Thương mại Trung Quốc xác nhận đang xem xét các đơn xin cấp phép xuất khẩu đất hiếm được kiểm soát theo luật pháp và quy định của mình, trong khi Mỹ cũng đã thực hiện các bước tương ứng để dỡ bỏ một loạt các biện pháp hạn chế đối với Trung Quốc. “Thỏa thuận London là kết quả của quá trình đám phán khó khăn, cho thấy đối thoại và hợp tác là con đường đúng đắn để tiến về phía trước.
Hy vọng rằng Mỹ sẽ nhận ra sâu sắc bản chất có lợi cho cả hai bên trong quan hệ kinh tế và thương mại Mỹ - Trung Quốc, tiếp tục tiến lên cùng với Trung Quốc để duy trì và triển khai sự đồng thuận quan trọng, cùng nhau bảo đảm sự tăng trưởng ổn định và lâu dài của quan hệ kinh tế và thương mại song phương”, người phát ngôn của Bộ Thương mại Trung Quốc nói rõ. Giới quan sát cũng đồng quan điểm khi cho rằng dù được xem là tạm thời, thỏa thuận London mở ra không gian hợp tác mới, thay vì duy trì thế đối đầu thương mại kéo dài.
Việc Mỹ nới lỏng một số lệnh cấm xuất khẩu, kết hợp với động thái tích cực từ phía Trung Quốc, là dấu hiệu tích cực cho thấy hai bên vẫn còn sẵn sàng đối thoại, mà trước hết là mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt cho cả hai phía, đặc biệt là trong ngành công nghiệp hóa dầu và thiết kế vi mạch. Tuy nhiên cũng cần lưu ý rằng dù việc dỡ bỏ các lệnh cấm nói trên là bước đi “giảm áp” trong thời gian ngắn, phục vụ mục tiêu duy trì ổn định trước thềm kết thúc thỏa thuận đình chiến thương mại vào tháng 8/2025.
Thực tế cho đến nay, những vấn đề lớn vẫn chưa được giải quyết: thuế quan cao vẫn còn hiệu lực, với mức thuế vẫn duy trì ở mức khoảng 55% đối với hàng hóa Trung Quốc; kiểm soát xuất khẩu với thiết bị sản xuất chất bán dẫn, đặc biệt là máy quang khắc EUV và DUV tiên tiến chưa được nới lỏng; căng thẳng địa chính trị và cạnh tranh chiến lược trong lĩnh vực bán dẫn, AI và viễn thông sẽ tiếp tục chi phối chính sách của Mỹ.