Bức tranh đa sắc của điện ảnh Việt tại DANAFF III

Với sự đa dạng về thể loại và sự góp mặt của các thế hệ đạo diễn, DANAFF III trở thành điểm hội tụ của những lát cắt phong phú trong dòng chảy sáng tạo đương đại.

Những lát cắt đa chiều

Là đại diện duy nhất của Việt Nam tranh tài ở hạng mục Phim châu Á, “Mưa trên cánh bướm” của đạo diễn Dương Diệu Linh được xem là gương mặt tiêu biểu của dòng phim nghệ thuật Việt đương đại. Tác phẩm từng gây tiếng vang tại Tuần lễ Phê bình thuộc Liên hoan phim Venice 2024 với hai giải thưởng lớn: “Phim sáng tạo nhất” và “Phim hay nhất”, nhờ ngôn ngữ điện ảnh cá nhân và đậm chất thể nghiệm.

Tờ IndieWire (trang phê bình phim điện ảnh được thành lập vào năm 1996) nhận xét: “Dương Diệu Linh đã tạo nên nhiều hình ảnh khó quên trong bộ phim đầu tay, khiến cô trở thành một nhà làm phim tiếp nối thời kỳ bùng nổ của điện ảnh Việt Nam trên quốc tế”.

Trước khi ra mắt phim dài đầu tay, Dương Diệu Linh đã là cái tên quen thuộc trong giới làm phim độc lập. Các phim ngắn của cô như Mother, Daughter, Dreams; Ngọt và mặn; Chuyện săn giai; Thiên đường gọi tên… từng đoạt nhiều giải thưởng tại các liên hoan phim quốc tế. Các tác phẩm này mang đậm chất nữ tính, được kể bằng giọng điệu hài hước, tinh tế mà vẫn giàu chiều sâu cảm xúc.

Trong khi đó, 6/12 tác phẩm tham gia hạng mục Phim Việt Nam dự thi đạt doanh thu hơn trăm tỷ, như: Đèn âm hồn, Chị dâu, Làm giàu với ma, Nụ hôn bạc tỷ, Nhà gia tiên và Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu. Dù đặt nặng yếu tố giải trí, các tác phẩm vẫn giữ mối liên hệ chặt chẽ với đời sống văn hóa và tâm lý xã hội Việt Nam. Điều này cho thấy phim thương mại đang thoát ra khỏi giới hạn doanh thu để tiệm cận hơn với các sân chơi nghệ thuật.

Một mảng màu khác đến từ chương trình Điện ảnh Việt Nam hôm nay với 19 bộ phim Việt Nam mới sản xuất trong một năm qua. Trong đó, ba phim tài liệu của các đạo diễn Đà Nẵng chạm đến cảm xúc người xem bằng sự chân thành trong cách kể chuyện.

“Còn lại chữ tình” (đạo diễn Trương Vũ Quỳnh) ghi lại cuộc hội ngộ đầy nhân văn giữa hai nhà giáo từng ở hai chiến tuyến trong chiến tranh Việt - Mỹ, nay cùng hợp tác vì tương lai giáo dục.

“Nắng lên trên miền ký ức” (đạo diễn Trà Xuân Phương) khơi gợi hành trình đổi thay của Đà Nẵng sau 50 năm giải phóng qua những ký ức và hình ảnh của lớp người đi trước.

“Mẹ tôi và những người phụ nữ đi qua chiến tranh” (đạo diễn Dương Mộng Thu) là lát cắt riêng tư nhưng đầy thấu cảm của hành trình tìm gặp bạn cũ của mẹ - những phụ nữ từng sống, yêu và hy sinh trong chiến tranh.

Bên cạnh đó, chương trình Nửa thế kỷ phim Việt Nam về chiến tranh với 22 tác phẩm kinh điển không chỉ tái hiện dòng chảy của điện ảnh cách mạng, mà còn tạo không gian đối thoại liên thế hệ về ký ức chiến tranh và bản sắc dân tộc qua lăng kính điện ảnh.

Các giọng kể mới

Sự chuyển động của điện ảnh Việt không chỉ đến từ những tác phẩm đã hoàn thiện, mà còn hiện diện trong các dự án đang được ươm mầm. Đây cũng là mục tiêu của chương trình “Vườn ươm dự án” tại DANAFF III, khi hoạt động này được xem là cú hích lớn cho điện ảnh độc lập, giúp dự án Việt vươn xa cả về chất lượng và kinh tế.

Từ hơn 100 hồ sơ gửi về “Vườn ươm dự án”, 14 dự án đã được lựa chọn để tham gia hai hạng mục: Dự án phim nghệ thuật châu Á (Art-house) và Dự án phim Việt Nam các thể loại (Genre Film Projects) tại DANAFF III. Mỗi dự án mang một giọng kể riêng biệt, phản ánh diện mạo đa chiều và sinh động của điện ảnh Việt qua lăng kính những đạo diễn trẻ sáng tạo và đầy nội lực.

Ở hạng mục Art-house, nổi bật có “Câu lạc bộ Lý luận trẻ” của Đàm Quang Trung. Bộ phim kể về một cô bé 16 tuổi bị giằng xé giữa lý tưởng học đường và hiện thực đời sống. Đạo diễn này từng ghi dấu tại Liên hoan phim quốc tế Singapore 2024 với “Những con voi bên vệ đường” - tác phẩm giành giải Đạo diễn xuất sắc và Quay phim xuất sắc hạng mục phim ngắn Đông Nam Á tại Liên hoan phim quốc tế Singapore 2024.

Một đại diện đáng chú ý khác là In Between Worlds của Dianna Cam Van Nguyen - nhà làm phim gốc Việt sống tại Czech. Dự án kết hợp hoạt hình 2D và người đóng, khai thác xung đột văn hóa của người trẻ giữa truyền thống và hiện đại, đang được phát triển trong chương trình Résidence của Liên hoan phim Cannes.

Ở hạng mục Genre Film Projects, các đạo diễn trẻ mang đến loạt ý tưởng táo bạo, đa dạng về chất liệu và cách kể, như: Rồng rắn lên mây (Trịnh Quang Minh), Cầu cơ (Hùng Trần)... Những dự án này đều phản ánh hiện thực xã hội đa tầng, cho thấy độ “chín” trong tư duy kịch bản và nhãn quan đạo diễn.

Đáng chú ý, nhiều gương mặt không còn xa lạ với bản đồ điện ảnh quốc tế khi từng có tác phẩm góp mặt tại các liên hoan phim uy tín, như: Busan, Fribourg, Warsaw hay Singapore… Điều này cho thấy một thế hệ làm phim trẻ đang định hình cá tính sáng tạo rõ nét và từng bước hội nhập vào hệ sinh thái điện ảnh toàn cầu.

Có thể thấy, DANAFF III không chỉ là nơi quy tụ những tác phẩm đã thành hình, mà còn là điểm khởi đầu cho những giọng kể mới đang dần định hình và trưởng thành. Từ phim nghệ thuật đến thương mại, từ các tên tuổi gạo cội đến thế hệ đạo diễn trẻ đầy khát vọng, bức tranh điện ảnh Việt tại liên hoan lần này hiện lên đa sắc, giàu sức sống và đầy chuyển động. Đây sẽ là nền tảng để điện ảnh Việt tiếp tục vươn xa, bằng bản sắc, chiều sâu và nội lực sáng tạo.

DUY AN