BRICS tăng tốc hợp tác, giữ vững ổn định
Hội nghị thượng đỉnh BRICS (nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu) lần thứ 17 diễn ra tại Brazil trong ngày 6 và 7-7 đánh dấu chương mới, tiếp thêm sinh lực và thúc đẩy phát triển lành mạnh và ổn định hợp tác giữa các quốc gia Nam bán cầu. Đây được xem là sự kiện định hình lại cục diện hợp tác quốc tế trong bối cảnh thế giới chuyển dịch mạnh mẽ sang trật tự đa cực và hướng tới phát triển bền vững.
Hội nghị năm nay ghi dấu ấn bởi nhiều điểm khác biệt quan trọng và thu hút sự quan tâm sâu rộng từ cộng đồng quốc tế dưới sự chủ trì của chủ tịch luân phiên Brazil. Trước hết, chủ đề “Tăng cường hợp tác Nam-Nam vì một nền quản trị toàn diện và bền vững hơn” phản ánh rõ định hướng chiến lược của hội nghị: đưa BRICS trở thành động lực liên kết của các nền kinh tế đang phát triển trong bối cảnh thế giới đầy biến động. Không chỉ còn là diễn đàn tài chính - kinh tế, BRICS mở rộng đáng kể cả về quy mô lẫn nội dung hợp tác.
Cuộc gặp tại Brazil cho thấy sự trưởng thành rõ nét của BRICS với tầm nhìn toàn diện, tập trung vào nhiều vấn đề lớn mà nhân loại đang phải đối mặt ngày nay, từ quản trị quốc tế, vấn đề kinh tế đến biến đổi khí hậu và sức khỏe toàn cầu, tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), theo ghi nhận của SCMP.
Các nhà lãnh đạo BRICS kêu gọi sự gắn kết mạnh mẽ hơn, mở rộng thương mại và tăng cường sử dụng đồng tiền địa phương để cải thiện ảnh hưởng của Nam bán cầu như giải pháp thay thế tiềm năng cho sức mạnh của phương Tây, ngay cả khi khối các thị trường mới nổi này vẫn duy trì mối quan hệ và quan hệ đối tác với các quốc gia giàu có hơn, theo SCMP.
Một trong những điểm nổi bật khác được truyền thông quốc tế nhấn mạnh là vai trò ngày càng lớn của Ngân hàng Phát triển Mới (NDB), định chế tài chính của BRICS được thành lập từ năm 2015 có trụ sở tại Thượng Hải (Trung Quốc), với tầm nhìn trở thành biểu tượng tài chính mới thay thế các định chế truyền thống lâu nay do phương Tây dẫn dắt.
Kể từ khi thành lập, NDB phê duyệt hơn 120 dự án với tổng giá trị 40 tỷ USD tại các nước thành viên. Ngân hàng này được đánh giá là mang lại điều kiện tài chính ưu đãi hơn cho các nước đang phát triển so với các tổ chức tín dụng truyền thống.
Ngoài ra, cơ chế Dự phòng khẩn cấp (CRA) do BRICS thiết lập cũng góp phần giúp các quốc gia thành viên ứng phó tốt hơn với biến động tiền tệ và khủng hoảng kinh tế, theo Tân Hoa xã.
Lần đầu tiên tại hội nghị BRICS, lĩnh vực công nghệ và đổi mới sáng tạo được nâng lên tầm trụ cột chiến lược trong hợp tác nội khối. Tuyên bố chung cấp bộ trưởng về khoa học - công nghệ, đổi mới đã được thông qua ngay trước thềm hội nghị, nhấn mạnh cam kết mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ và phát triển hạ tầng kỹ thuật số độc lập cho các quốc gia BRICS.
“Công nghệ nội địa hóa có thể phá vỡ sự phụ thuộc và dẫn đến quyền tự chủ và quyền tự quyết,” Giáo sư luật Luca Belli tại Quỹ Getulio Vargas (Brazil) nhận định với Tân Hoa xã. Các quốc gia BRICS đang từng bước xây dựng mô hình công nghệ riêng biệt, giảm dần sự phụ thuộc vào các “gã khổng lồ” công nghệ phương Tây.
Việc mở rộng BRICS tăng thêm sức nặng ngoại giao cho cuộc họp, nơi mong muốn lên tiếng thay mặt cho các quốc gia đang phát triển trên khắp Nam bán cầu, củng cố lời kêu gọi cải cách các thể chế toàn cầu.
Đơn cử, ngày 5-7 đánh dấu lần đầu tiên BRICS đạt đồng thuận về lập trường thống nhất chung trong vấn đề cải cách Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), trong đó có việc phân bổ lại quyền biểu quyết và chấm dứt sự lãnh đạo truyền thống của châu Âu trong định chế này.
BRICS sẽ ủng hộ việc đưa ra đề xuất cải cách này tại cuộc họp của IMF vào tháng 12-2025, tập trung vào việc điều chỉnh hạn ngạch để phản ánh vị trí tương đối của các thành viên trong nền kinh tế toàn cầu, đồng thời bảo vệ phần hạn ngạch của các thành viên nghèo nhất.
Theo đó, BRICS đề xuất lập công thức mới dựa trên giá trị Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), sức mua tương đương (PPP) và giá trị tương đối của các đồng tiền, qua đó giúp tăng quyền biểu quyết cho các quốc gia đang phát triển.
Hội nghị BRICS 2025 là minh chứng rõ nét cho quá trình chuyển mình từ một khối hợp tác tài chính sang một thể chế có tầm nhìn toàn diện và ảnh hưởng chiến lược sâu rộng. Việc BRICS mở rộng với sự tham gia chính thức của các thành viên và đối tác mới, nâng tầm công nghệ và đổi mới, cùng định hướng phát triển bền vững là những yếu tố khiến hội nghị lần này được đánh giá là một trong những kỳ họp quan trọng nhất trong lịch sử hình thành của BRICS. Đến nay, hơn 30 quốc gia bày tỏ sự quan tâm đến việc tham gia BRICS, với tư cách là thành viên chính thức hoặc đối tác. Đối với ASEAN, trong xu thế hợp tác Nam-Nam ngày càng gia tăng, hợp tác với BRICS hứa hẹn nhiều tiềm năng trên các lĩnh vực thương mại, đầu tư, hạ tầng, công nghệ và năng lượng.