Nvidia: Từ chip đồ họa đến ngai vàng 4.000 tỷ USD
Từ một startup nhỏ ra đời ở quán ăn bình dân cách đây ba thập kỷ, Nvidia nay đã vượt mặt cả Apple lẫn Microsoft để trở thành công ty đại chúng đầu tiên trên thế giới cán mốc vốn hóa 4.000 tỷ USD, thành tích đánh dấu thời kỳ vàng son của công nghiệp AI, nơi mọi ông lớn đều phụ thuộc vào hệ sinh thái mà Nvidia kiến tạo.
Ngày 9/7, giá trị vốn hóa của hãng thiết kế chip Nvidia đạt 4.000 tỷ USD, theo ghi nhận của Bloomberg và Reuters, trở thành công ty đầu tiên trên thế giới chạm tới cột mốc chưa từng có này.
Trong chưa đầy hai năm, Nvidia đã nhân ba giá trị, từ 1.000 tỷ USD vào tháng 6/2023 lên 3.000 tỷ USD vào giữa năm 2024, và tiếp tục vọt lên mức 4.000 tỷ USD chỉ một năm sau đó.
Đà tăng ngoạn mục của Nvidia phản ánh sự bùng nổ chưa từng thấy của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), mà trong đó Nvidia chính là nhà cung cấp phần cứng chủ lực để vận hành các mô hình AI như ChatGPT hay Gemini.
Theo nhận định với Reuters của ông Robert Pavlik, nhà quản lý danh mục cấp cao tại công ty đầu tư Dakota Wealth ở New York, “thành công của Nvidia chứng minh rằng AI thực sự là tương lai của công nghệ”.
CUDA và cú hích ai toàn cầu
Nvidia khởi đầu với vai trò là nhà sản xuất GPU, chip xử lý đồ họa phục vụ nhu cầu chơi game và dựng hình 3D. Tuy nhiên, bước ngoặt chiến lược mang tính quyết định đến vào năm 2006, khi công ty này phát triển nền tảng CUDA (Compute Unified Device Architecture), một môi trường lập trình giúp các nhà phát triển tận dụng GPU cho những tác vụ tính toán ngoài đồ họa, đặc biệt là trong lĩnh vực AI.
Theo trang Marketscreener, chính nền tảng này đã tạo nên lợi thế “khóa chặt hệ sinh thái” cho Nvidia, bởi giới lập trình AI hiện nay đã quen thuộc và lệ thuộc vào CUDA, điều khiến họ khó chuyển sang nền tảng khác như của AMD dù giá thành thấp hơn.
Lợi thế này càng trở nên rõ rệt khi cơn sốt AI bùng nổ. Tất cả mô hình học máy lớn, từ ChatGPT đến Gemini, đều cần lượng dữ liệu khổng lồ để huấn luyện và các GPU của Nvidia là phần cứng lý tưởng cho nhiệm vụ này vì khả năng xử lý song song và hiệu năng vượt trội.
Theo nhận định của Bloomberg, chip của Nvidia đã trở thành “chip chủ lực vận hành quá trình huấn luyện các mô hình AI”.
Nhờ chiếm lĩnh được cả phần cứng lẫn phần mềm, Nvidia hiện nắm tới hơn 80% thị phần chip phục vụ AI trên toàn cầu, theo trang Leyton.
Đó là lý do các tập đoàn công nghệ lớn như Google, Meta, Microsoft, Amazon đều phụ thuộc vào chip Nvidia để triển khai hệ thống AI của mình. Riêng trong năm tài khóa tới, 4 công ty này được dự báo sẽ chi khoảng 350 tỷ USD vào hạ tầng AI (tăng từ 310 tỷ USD của năm trước) và họ đóng góp hơn 40% cho tổng doanh thu của Nvidia, theo Bloomberg.
Thành công này không chỉ nhờ vào sản phẩm vượt trội, mà còn bởi Nvidia đã nhìn thấy trước xu hướng “tăng tốc tính toán” khi AI còn chưa bùng nổ.
CEO Jensen Huang từng chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với CNBC rằng: “Chúng tôi chỉ đơn giản tin rằng một ngày nào đó sẽ có điều gì đó hoàn toàn mới xuất hiện, phần còn lại thì cần đến một chút may mắn”.
Đa dạng hóa, phá vỡ biên giới chip
Khi Nvidia bắt đầu chuyển dịch khỏi hình ảnh một nhà sản xuất GPU thuần túy cho game, ít ai ngờ công ty sẽ thành công đến mức trở thành nền tảng hạ tầng cho cả một thế hệ công nghệ mới. Từ năm 2020, công ty này bắt đầu mở rộng sâu vào ba lĩnh vực chiến lược: trung tâm dữ liệu, siêu máy tính và xe tự lái, ba thị trường đòi hỏi hiệu năng tính toán khổng lồ và độ tin cậy tuyệt đối, vốn là lợi thế cốt lõi của GPU.
Theo thông tin trên Techtarget, trong báo cáo tài chính quý I-2025, Nvidia công bố doanh thu trung tâm dữ liệu đạt mức kỷ lục 39,1 tỷ USD, tăng 74% so với cùng kỳ năm trước và chiếm hơn 88% tổng doanh thu quý.
Cùng với đó, Nvidia tiếp tục cung cấp GPU cho các nhà sản xuất ô-tô tích hợp AI, tiêu biểu là Tesla, nơi toàn bộ xe đều dùng chip Nvidia cho hệ thống hỗ trợ lái, theo kênh NBC.
Ngoài xe điện và trung tâm dữ liệu, Nvidia còn đầu tư mạnh vào lĩnh vực thực tế mở rộng (XR) và metaverse với nền tảng Omniverse, một hệ sinh thái mô phỏng ảo cho đào tạo và cộng tác từ xa.
Công ty cũng cung cấp phần cứng cho các trò chơi điện toán đám mây, đưa các GPU như GeForce RTX 4070 trở thành công cụ chạy đồ họa chất lượng cao mà không cần đến máy tính cá nhân mạnh.
Không chỉ mở rộng lĩnh vực, Nvidia còn mở rộng thị trường. Theo báo Financial Times, bất chấp căng thẳng thương mại, công ty vẫn khẳng định cam kết với thị trường Trung Quốc, nơi chiếm khoảng 13% doanh thu toàn cầu trong năm tài khóa 2025, tương đương 17,1 tỷ USD.
Để thích ứng với các lệnh hạn chế xuất khẩu từ chính quyền Mỹ, Nvidia đã phát triển dòng chip mới dành riêng cho Trung Quốc dự kiến ra mắt tháng 9/2025.
Chiến lược đa dạng hóa và nội địa hóa sản phẩm này không chỉ nhằm giữ vững doanh thu, mà còn phản ánh năng lực xoay chuyển linh hoạt của Nvidia giữa làn ranh mong manh của đổi mới công nghệ và chính sách kiểm soát toàn cầu.
Như nhận định từ ông Raj Joshi, Phó chủ tịch cấp cao của Moody’s với kênh NBC, Nvidia hiện chính là “nền tảng hạ tầng chủ chốt đứng sau làn sóng AI hiện nay”.