OPEC và chiến lược mở rộng thành viên
Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) tuyên bố luôn sẵn sàng kết nạp thành viên mới nếu nước muốn gia nhập đáp ứng đầy đủ tiêu chí và mục tiêu chung.
Theo Tổng Thư ký OPEC Haitham al-Ghais, hiện tổ chức đang đàm phán với một số quốc gia, chủ yếu ở châu Phi - khu vực đang nổi lên như một trung tâm tiềm năng mới của ngành công nghiệp dầu mỏ toàn cầu.
Hiện nay, các quốc gia Nam bán cầu, đặc biệt ở châu Phi, được xem là ứng viên có triển vọng nhất cho việc gia nhập OPEC hoặc OPEC+ (cơ chế phối hợp giữa OPEC và các nước ngoài tổ chức). Nhiều quốc gia như Uganda, Namibia, Senegal và Mozambique đã phát hiện những mỏ dầu lớn và bắt đầu đầu tư vào cơ sở hạ tầng khai thác, chế biến, xuất khẩu.
Tuy nhiên, theo Izvestia, chuyên gia Sergei Grishunin, Giám đốc điều hành dịch vụ xếp hạng NRA nhận định, khả năng gia nhập OPEC trong ngắn hạn vẫn hạn chế.
Nguyên nhân chính là các quốc gia này khó duy trì kỷ luật sản lượng do chịu nhiều áp lực kinh tế vĩ mô và nhu cầu tăng doanh thu ngân sách.
Chuyên gia Sergei Grishunin cũng nhấn mạnh hai điểm quan trọng qua thông điệp từ OPEC. Việc nhiều quốc gia mới cân nhắc gia nhập cho thấy sự trưởng thành nhanh chóng của ngành dầu mỏ tại các nước đang phát triển.
bên cạnh đó, nếu sản lượng dầu của Mỹ suy giảm từ năm 2030 như dự báo, OPEC có thể nâng thị phần toàn cầu lên gần 60%, qua đó gia tăng ảnh hưởng chiến lược.
Trong vòng 2-3 năm tới, giới phân tích không kỳ vọng có sự mở rộng đáng kể về thành viên trong OPEC, nhưng lại nhận định OPEC+ có nhiều dư địa phát triển.
Hiện nay, Nga và Mỹ là hai nhà sản xuất dầu hàng đầu thế giới, nhưng đều không phải thành viên OPEC và cũng khó có khả năng gia nhập trong tương lai gần.
Nga có ngành dầu mỏ chịu sự kiểm soát đáng kể của nhà nước, cho phép điều chỉnh sản lượng linh hoạt. Tuy nhiên, Moscow tránh cam kết ràng buộc dài hạn, nên chọn hợp tác thông qua OPEC+ để duy trì ảnh hưởng mà vẫn bảo toàn quyền chủ động.
Ngược lại, Mỹ có ngành công nghiệp dầu mỏ tư nhân, phân tán và chịu nhiều ràng buộc pháp lý như luật chống độc quyền. Chính phủ Mỹ không có cơ chế kiểm soát trực tiếp sản lượng của hàng nghìn công ty tư nhân, khiến việc gia nhập OPEC là bất khả thi về mặt thể chế.
Theo Izvestia, thị trường dầu mỏ hiện đang đối mặt với nhiều biến động, chủ yếu đến từ địa chính trị phức tạp ở Trung Đông.
Thứ hai là chính sách khó lường của Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhất việc tái áp dụng thuế quan, tạo thêm nhiều rủi ro cho thị trường.
Tiếp đến là biến động tiền tệ và lãi suất. Kỳ vọng về việc đồng USD suy yếu và lãi suất giảm tại Mỹ khiến giới đầu tư đẩy mạnh mua dầu như một tài sản trú ẩn.
Thời gian tới, các rủi ro địa chính trị ngày càng gia tăng và nguy cơ gián đoạn nguồn cung vật chất có xu hướng đẩy giá dầu lên cao.
Mặt khác, triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu yếu đi, cùng với sự suy giảm trong hoạt động công nghiệp do áp lực thuế quan và bất ổn thương mại, lại tạo lực cản đối với nhu cầu tiêu thụ dầu.
Trong bối cảnh đó, thị trường dầu mỏ được dự báo sẽ bước vào giai đoạn biến động mạnh hơn và khó dự đoán hơn, khi cả yếu tố cung và cầu đều bị chi phối bởi những diễn biến ngoài tầm kiểm soát truyền thống...