Di tích ở vùng đất La Bông

Ngày 14/7, UBND xã Hòa Tiến (thành phố Đà Nẵng) đã tổ chức lễ công bố quyết định và đón nhận Bằng di tích lịch sử cấp thành phố Cụm di tích đình và miếu Bà La Bông. Cụm di tích đình và miếu Bà La Bông thuộc tổ 3, thôn La Bông (xã Hòa Tiến), nằm cách trung tâm thành phố khoảng 16km về phía Tây Nam.

Hành trình khai phá và gìn giữ di sản

Theo sử liệu, khoảng nửa sau thế kỷ 16, quá trình di dân vào Đà Nẵng tiếp tục diễn ra mạnh mẽ. Năm 1558, Đoan Quận công Nguyễn Hoàng vào trấn trị Thuận Hóa. Ông đã cùng gia quyến, họ hàng thân thuộc lên đường vào Nam. Sự kiện này mở đầu cho một quá trình di cư mới của lưu dân người Việt vào Thuận Hóa, Quảng Nam.

Qua điền dã, tiếp xúc với các cụ cao niên trong làng và từ khảo cứu nguồn gia phả của các tộc họ cho thấy, tiền hiền và các vị tiền nhân đến vùng đất La Bông ngày nay khai khẩn, khai canh lập làng cũng vào giai đoạn này và tên làng tên xã La Bông cũng bắt đầu có từ ngày ấy.

Theo báo cáo khoa học “Địa danh ở thành phố Đà Nẵng” do PGS-TS. Nguyễn Văn Tận làm chủ nhiệm, tên gọi La Bông phản ánh sự thay đổi về đơn vị hành chính trong thời kỳ phong kiến. Dùng tiếng Việt để đặt tên địa danh. Nhưng cũng có thể âm Bông là cách đọc sai của âm Bồng, vì chữ Nôm cũng mượn Bồng để ghi Bông. Nếu là âm Bồng thì La Bồng có nghĩa là tấm lụa dài.

Nói về ý nghĩa của việc xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố đối với cụm di tích đình và miếu Bà La Bông, ông Nguyễn Tấn Khoa - Chủ tịch UBND xã Hòa Tiến cho biết, mỗi di tích là một minh chứng sinh động của lịch sử, là kết tinh của trí tuệ, tâm linh và văn hóa của một vùng đất qua nhiều thế hệ.

“Việc bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử - văn hóa không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm truyền tải tinh thần dân tộc, giáo dục truyền thống, xây dựng bản sắc văn hóa và hơn thế nữa, là nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững”, ông Khoa nhấn mạnh.

Trong kháng chiến chống Pháp, với truyền thống yêu nước và cách mạng, La Bông đã có nhiều thanh niên hăng hái lên đường đi đánh giặc, nhiều gia đình là cơ sở nuôi giấu cán bộ cấp cao hoạt động, đào hầm bí mật trong nhà...

Trong kháng chiến chống Mỹ, La Bông là chiếc nôi của cách mạng, với tinh thần yêu nước và lòng căm thù giặc, nhân dân một lòng đoàn kết đi theo cách mạng.

Bảo tồn và phát huy giá trị di tích quê hương

Ông Nguyễn Trường, người dân thôn La Bông cho rằng, trong suốt chiều dài lịch sử, nhân dân La Bông luôn nêu cao tinh thần yêu nước, không quản ngại gian khổ, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập dân tộc.

Những trận đánh vang dội như cuộc phục kích diệt địch tại miếu Bà năm 1963, hay chiến công bắn rơi máy bay Mỹ của anh hùng lực lượng vũ trang Phạm Vinh - người con ưu tú của La Bông đã khắc ghi tên làng mình vào trang sử vẻ vang của đất nước.

Đặc biệt, miếu Bà La Bông là minh chứng cho sự giao thoa giữa văn hóa Việt và Chăm, thể hiện qua việc thờ phụng nữ thần Dương Phi phu nhân - biểu tượng linh thiêng gắn liền với những câu chuyện huyền thoại và truyền thống tâm linh đặc sắc của cư dân bản địa.

Việc cụm di tích này được công nhận di tích cấp thành phố là niềm vinh dự không chỉ của riêng làng La Bông, mà còn là sự ghi nhận những giá trị văn hóa - lịch sử to lớn mà cha ông ta đã gìn giữ và truyền lại.

Cùng với truyền thống lịch sử hào hùng, từ lúc lập làng, nghề nông được hình thành rất sớm và gắn bó với người dân La Bông đến tận hôm nay. Nơi đây cũng hình thành gánh hát bội mang tên “Gánh hát Sông Cầu” và từng là niềm tự hào gắn liền với tiềm thức của bao thế hệ người dân La Bông.

Để gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa lịch sử của cụm di tích đình và miếu Bà La Bông, cần quan tâm công tác bảo vệ và phát huy giá trị 3 tấm bia đá tại miếu Bà vì đây là di sản tư liệu quý của địa phương, đang đứng trước nguy cơ xuống cấp nghiêm trọng.

Đồng thời tăng cường các hoạt động sinh hoạt văn hóa cộng đồng nhằm đưa cụm di tích này trở thành một không gian văn hóa gần gũi và là địa chỉ đỏ trong việc giáo dục truyền thống văn hóa - lịch sử của địa phương.

ĐOÀN HẠO LƯƠNG