Ứng dụng công nghệ tiên tiến để ứng phó thiên tai cực đoan
Những diễn biến cực đoan, dị thường của thiên tai dưới tác động của biến đổi khí hậu, nhất là mưa lớn, lũ, lũ quét, ngập lụt, sạt lở đất..., đòi hỏi áp dụng các công nghệ, thiết bị tiên tiến vào công tác dự báo, cảnh báo và hỗ trợ ra quyết định ứng phó với thiên tai.
Vừa qua, tại chương trình biểu dương “Top công nghiệp 4.0 Việt Nam” (I4.0 Awards) năm 2025 do Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Viện sáng tạo và chuyển đổi số, Hội Tự động hóa Việt Nam tổ chức, giải pháp ứng dụng công nghệ IoT phục vụ xây dựng hệ thống giám sát, phần mềm cảnh báo ngập lụt và khảo sát lập bản đồ cảnh báo mực nước của Công ty CP NetPlus (Đà Nẵng) được vinh danh ở hạng mục giải thưởng “Doanh nghiệp có sản phẩm số thông minh và giải pháp công nghệ công nghiệp 4.0”.
Hệ thống bao gồm các cảm biến giám sát mức nước, bản đồ mô phỏng ngập lụt từng khu vực và các camera giám sát ngập lụt giúp theo dõi tình trạng ngập lụt thực tế tại các điểm ngập tại đô thị.
Giám đốc Công ty CP NetPlus Dương Văn Tuấn cho biết bên cạnh các công nghệ nói trên, công ty đã mua bản đồ số của hãng AirBus được chụp từ vệ tinh với độ phân giải rất cao, có thể giám sát hiện trạng đô thị đến khoảng cách ô lưới chỉ 4m x 4m nên việc phát hiện và giám sát diện tích vùng ngập trong đô thị có độ chính xác lớn.
Trước xu hướng thời tiết diễn biến cực đoan, đặc biệt là mưa tập trung trong thời gian ngắn, đòi hỏi các địa phương, đơn vị cần tăng cường áp dụng các công nghệ hiện đại, tiên tiến vào công tác dự báo, cảnh báo, giám sát tình hình mưa lớn, ngập lụt, lũ, lũ quét... theo thời gian thực và hỗ trợ ra quyết định ứng phó kịp thời, hiệu quả.
Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tư vấn và phát triển kỹ thuật tài nguyên nước (WATEC) Văn Phú Chính nhìn nhận, công ty đã lắp đặt và đang vận hành hiệu quả hệ thống đo mưa chuyên dùng cùng hệ thống giám sát ngập lụt, phục vụ công tác dự báo, cảnh báo và hỗ trợ ra quyết định ứng phó thiên tai trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
Tuy nhiên, để kịp thời thực hiện và nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác dự báo mưa dông, mưa cực đoan như các trận mưa đã xảy ra trên địa bàn thành phố thời gian qua, các đơn vị, địa phương cần đầu tư và thực hiện đồng bộ 3 yếu tố: công nghệ radar thời tiết, các trạm quan trắc (đo) tại mặt đất và nhân lực làm chủ các công nghệ lẫn năng lực.
Với điều kiện hiện nay, cần tập trung vào công tác cảnh báo, từng bước nâng cao năng lực dự báo và khuyến khích xã hội hóa, cho các công ty tư nhân tham gia sâu hơn vào công tác dự báo để huy động được nguồn lực về công nghệ mới, trang thiết bị tiên tiến cũng như người có năng lực.
Cuối tháng 6/2025, Cục Quản lý đê điều và phòng chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Công ty Hydroscan (Bỉ) tổ chức hội thảo khởi động dự án Nền tảng quản lý rủi ro do tác động của mưa cực đoan ở khu vực nông thôn và thành thị ở Việt Nam do chính quyền vùng Flanders, Vương quốc Bỉ tài trợ.
Công ty Hydroscan giới thiệu phần mềm cảnh báo, dự báo ngập lụt theo công nghệ radar băng tần X mới (Flood4cast Real-time Alerter) và hướng dẫn các cán bộ, chuyên viên thực hiện công tác phòng, chống thiên tai tại các địa phương dọc sông Vu Gia - Thu Bồn.
Từ đó có cơ sở thí điểm triển khai phần mềm này vào thực tế nhằm nâng cao năng lực cảnh báo sớm, hỗ trợ điều hành và ra quyết định trong công tác phòng tránh, giảm nhẹ rủi ro thiên tai.
Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và phòng chống thiên tai Nguyễn Trường Sơn cho hay đơn vị đã cùng với các chuyên gia Nhật Bản áp dụng rất thành công nghệ radar băng tần X vào thực tiễn công tác vận hành hồ chứa nước trên lưu vực sông Hương (thành phố Huế).
Nay với việc nghiên cứu, áp dụng thí điểm công nghệ này vào thực tiễn công tác phòng, chống ngập lụt tại khu vực đô thị và nông thôn dọc lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn là hướng mới nhằm mục tiêu cao nhất là cảnh báo sớm cho người dân và các cấp chính quyền để triển khai ứng phó, phòng tránh kịp thời, hiệu quả đối với các loại hình thiên tai do mưa lớn gây ra.