Học bơi là không đủ mà còn cần học kỹ năng sinh tồn
ĐNO - Mùa hè là thời điểm trẻ em và học sinh được nghỉ ngơi, vui chơi sau một năm học căng thẳng. Thế nhưng, đây cũng là lúc mà các vụ đuối nước thương tâm lại tăng lên, để lại những nỗi đau không gì bù đắp cho gia đình và xã hội. Điều đáng nói là, trong nhiều trường hợp, nạn nhân là những em học sinh đã từng tham gia học bơi.
Những năm gần đây, nhận thức về việc học bơi để phòng tránh đuối nước đã thay đổi rõ rệt trong các bậc phụ huynh. Nhiều trường học phối hợp với các trung tâm thể thao tổ chức lớp bơi cho học sinh.
Tại Đà Nẵng, các lớp bơi miễn phí cũng được triển khai trong dịp hè, đặc biệt ở các phường như Thanh Khê, Hòa Khánh, Liên Chiểu, Hải Vân… tạo điều kiện cho các em nhỏ được tiếp cận với kỹ năng cơ bản để phòng tránh nguy cơ đuối nước.
Thầy Ngô Nhật Linh, giáo viên dạy bơi tại Trung tâm Văn hóa quận Liên Chiểu (cũ) chia sẻ: “Chúng tôi mở lớp quanh năm, riêng mùa hè thì tăng cường thêm các lớp sáng – chiều để phục vụ số lượng lớn học sinh. Có lớp miễn phí, có lớp do phụ huynh đóng góp, nhưng nhìn chung, cơ hội học bơi hiện nay là không thiếu”.
Theo thầy Linh, hơn 80% học sinh sau 15 buổi có thể thực hiện các kiểu bơi cơ bản như bơi trườn sấp, bơi ngửa; tuy nhiên, điều khiến thầy lo lắng không phải là kỹ thuật bơi, mà là sự thiếu hụt trong phản xạ sinh tồn – điều tối quan trọng khi gặp sự cố bất ngờ dưới nước.
Một thực tế đáng buồn là nhiều vụ tai nạn đuối nước không xảy ra ở hồ bơi, mà ở sông suối, biển, hoặc các ao hồ tự nhiên – nơi điều kiện nước, dòng chảy và đáy nước hoàn toàn khác biệt. Trong những môi trường ấy, kỹ năng bơi lội không đủ cứu sống một người, nếu họ thiếu bản lĩnh và kỹ năng phản ứng trước tình huống nguy hiểm.
Chị Lê Phan Hoàng Nhân (phường Hòa Minh), có hai con đang tham gia lớp bơi hè tại trung tâm gần nhà, chia sẻ: “Tôi cho các cháu học bơi để yên tâm hơn mỗi khi cho về quê nội hay đi tắm biển. Nhưng sau khi nghe có một số vụ đuối nước mà nạn nhân đã học bơi từ năm lớp 3, tôi thực sự lo lắng. Có vẻ như các lớp học hiện nay chỉ dừng ở việc dạy bơi, mà chưa dạy các con cách thoát hiểm nếu bị chuột rút, bị dòng chảy cuốn, hoặc giúp bạn khi bị nạn”.
Nỗi lo của chị Nhân không phải là cá biệt. Nhiều phụ huynh đã dần nhận ra rằng, học bơi chưa đủ – điều cần thiết hơn là học cách tồn tại trong tình huống nguy hiểm dưới nước. Và đó là khoảng trống mà các lớp học hiện nay chưa thực sự lấp đầy.
Đối mặt với làn nước không chỉ là chuyện chân tay. Đó còn là câu chuyện của sự bình tĩnh, phản xạ, và phán đoán tình huống. Những điều này, theo các chuyên gia thể thao, phải được tích hợp vào quá trình học bơi một cách bài bản.
Anh Trương Quốc Khánh (phường Hải Vân), người từng tham gia nhiều chuyến du lịch sinh thái do công ty tổ chức cho biết: “Tôi đã chứng kiến không ít trường hợp các em học sinh biết bơi nhưng vẫn hoảng loạn khi bị chuột rút hoặc sặc nước. Điều quan trọng là kỹ năng xử lý tình huống – như nổi ngửa để thở khi kiệt sức, cách gọi cứu hộ, hoặc làm phao tạm từ quần áo… Tôi chưa thấy lớp học bơi nào ở địa phương dạy kỹ những thứ này”.
Từ thực tiễn giảng dạy, thầy Linh cũng thừa nhận: “Phần lớn giáo trình hiện nay vẫn đang dạy theo kiểu kỹ thuật động tác – tức là bơi đúng, bơi đẹp, đạt chuẩn kiểm tra. Còn phần sinh tồn dưới nước – như mô phỏng tình huống giả định, huấn luyện tâm lý khi bị chới với – thì gần như không có thời gian, không có điều kiện để đào tạo”.
Để hạn chế tối đa tai nạn đuối nước ở học sinh, việc phổ cập kỹ năng bơi là cần thiết nhưng chưa đủ. Điều cần làm lúc này là tích hợp kỹ năng sinh tồn vào chương trình học bơi – biến các lớp bơi trở thành môi trường giáo dục toàn diện về an toàn nước.
Các chuyên gia giáo dục thể chất đề xuất mô hình lớp học bơi kết hợp mô phỏng tình huống giả định: tập thoát hiểm khi bị đẩy xuống nước bất ngờ, xử lý khi bị vướng rác, cách hỗ trợ bạn đuối nước mà không bị kéo theo... Đồng thời, nên mời thêm cán bộ cứu hộ, chuyên viên y tế tham gia giảng dạy các buổi thực hành sơ cứu, tạo tâm lý vững vàng cho học sinh.
Bên cạnh đó, phụ huynh và nhà trường cũng cần tăng cường giáo dục nhận thức cho các em – không tự ý bơi ở khu vực nguy hiểm, không đùa giỡn dưới nước, biết nói “không” với những lời rủ rê xuống tắm sông, biển khi không có người lớn đi cùng.
Tai nạn đuối nước không chỉ là hậu quả của sự thiếu may mắn – mà là hệ quả của một khoảng trống kỹ năng. Việc học bơi, nếu chỉ dừng ở khả năng di chuyển trong nước, thì chưa đủ để bảo vệ học sinh khỏi những rủi ro thật sự đang rình rập mỗi mùa hè. Điều mà các em cần hơn, là một nền tảng bản lĩnh và kỹ năng sống sót thực sự trong môi trường nước.