Chủ động phòng tránh bệnh Chikungunya

Tiềm ẩn nguy cơ

Bệnh Chikungunya do muỗi vằn truyền, lần đầu ghi nhận tại Tanzania năm 1952, hiện đã xuất hiện ở 119 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Gần đây, dịch bệnh bùng phát mạnh tại một số nước châu Á. Trong đó, Trung Quốc ghi nhận hơn 4.800 ca trong nửa đầu năm 2025 - đợt lớn nhất từ trước tới nay. Singapore từ đầu năm 2025 đến ngày 2/8 ghi nhận 17 ca, tăng gấp đôi so với cùng kỳ 2024.

Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh, nhưng nguy cơ xâm nhập rất cao do muỗi Aedes (véctơ truyền bệnh) đang vào thời kỳ cao điểm có mật độ muỗi cao tại nhiều địa phương.

Vào mùa hè, nhiều khách du lịch di chuyển nên tiềm ẩn nhiều nguy cơ bệnh Chikungunya xâm nhập vào Việt Nam và lây lan nhanh trong cộng đồng dân cư.

Lãnh đạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố cho biết, trong nhiều năm qua, đơn vị chủ động phối hợp Viện Pasteur Nha Trang triển khai giám sát trọng điểm virus Chikungunya - Zika - Dengue tại Đà Nẵng. Kết quả đến nay, chưa ghi nhận ca Chikungunya tại các điểm giám sát.

Theo bác sĩ Nguyễn Đại Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố, bệnh Chikungunya là một bệnh truyền nhiễm do vi-rút Chikungunya (CHIKV) gây ra, lây truyền sang người qua vết đốt của muỗi nhiễm bệnh, chủ yếu là muỗi Aedes aegypti và Aedes albopictus (cùng loại muỗi gây bệnh sốt xuất huyết Dengue và bệnh do virus Zika) - thường đốt vào ban ngày.

Đối với triệu chứng ở người, bệnh Chikungunya thường khởi phát sau 4-8 ngày (dao động từ 2-12 ngày) kể từ khi bị muỗi nhiễm bệnh đốt. Bệnh bắt đầu đột ngột với sốt, thường kèm theo đau khớp nghiêm trọng.

Cơn đau khớp này có thể gây suy giảm vận động, thường kéo dài vài ngày nhưng đôi khi có thể kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm.

Các triệu chứng thường gặp khác, gồm: sưng khớp, đau cơ, đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi và phát ban.

Hầu hết bệnh nhân hồi phục sau khoảng một tuần, nhưng một số trường hợp vẫn còn đau khớp kéo dài hoặc mệt mỏi nhiều tháng sau khi khỏi bệnh.

Tỷ lệ tử vong chung của bệnh Chikungunya thấp, song có thể diễn biến nặng ở các nhóm nguy cơ cao như: trẻ sơ sinh, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh nền (tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim mạch…).

Bệnh Chikungunya hiện chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu, việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ và làm giảm triệu chứng.

Cách phòng bệnh

Theo bác sĩ Nguyễn Đại Vĩnh, do chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vắc xin phòng bệnh, cách phòng chống bệnh Chikungunya hiệu quả nhất là tránh bị muỗi đốt và diệt loăng quăng/bọ gậy.

Bộ Y tế khuyến cáo người dân về từ các quốc gia, khu vực đang có sự gia tăng dịch bệnh Chikungunya cần chủ động theo dõi sức khỏe trong vòng 12 ngày. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường về sức khỏe (như sốt, đau khớp, nổi ban …) cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời.

Bên cạnh đó, người dân tại các hộ gia đình, khu dân cư cần đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng.

Hằng tuần thực hiện các biện pháp diệt loăng quăng/bọ gậy bằng cách thả cá vào dụng cụ chứa nước lớn; thau rửa dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ, lật úp các dụng cụ không chứa nước; thay nước bình hoa/bình bông; bỏ muối hoặc dầu hoặc hóa chất diệt ấu trùng vào bát nước kê chân chạn.

Đồng thời, loại bỏ các vật liệu phế thải, các hốc nước tự nhiên không cho muỗi đẻ trứng như chai, lọ, mảnh chai, vỏ dừa, mảnh lu vỡ, lốp/vỏ xe cũ, hốc tre, bẹ lá...

Ngủ màn, mặc quần áo dài phòng muỗi đốt ngay cả ban ngày.

Tích cực phối hợp với ngành y tế trong các đợt phun hóa chất phòng, chống dịch.

Khi bị sốt đến ngay cơ sở y tế để được khám và tư vấn điều trị. Không tự ý điều trị tại nhà.

Đặc biệt, người dân khi đi du lịch, công tác tại các vùng bệnh Chikungunya đang tăng cao cần chủ động phòng tránh muỗi đốt; theo dõi sức khỏe và thông báo cho cơ quan y tế khi có triệu chứng giống Chikungunya.

LÊ HÙNG