Kiến tạo không gian phát triển
Khu thương mại tự do Đà Nẵng
Hội nghị xúc tiến đầu tư 2025 với chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển cùng Khu thương mại tự do (FTZ) Đà Nẵng” do UBND thành phố và Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng (DSEZA) tổ chức thu hút sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước. Sự kiện không chỉ giới thiệu tiềm năng của FTZ mà còn tập trung bàn giải pháp quy hoạch, chính sách, hạ tầng và nhân lực với kỳ vọng biến FTZ Đà Nẵng thành “điểm hội tụ” thương mại toàn cầu.
THIẾT LẬP NỀN TẢNG: YẾU TỐ THEN CHỐT
Thiết lập nền tảng vững chắc ngay từ khi hoạch định là yếu tố then chốt để Khu thương mại tự do Đà Nẵng tồn tại và phát triển, đáp ứng kỳ vọng đề ra cho mô hình kinh tế này.
Quy hoạch đồng bộ, chính sách vượt trội
Các chuyên gia nhận định, FTZ Đà Nẵng hội tụ nhiều lợi thế như: kinh tế Việt Nam tăng trưởng ổn định, làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng, vị trí chiến lược trên hành lang Đông - Tây cùng cam kết cải cách thể chế mạnh mẽ.
Ông Vũ Quang Hùng, Trưởng ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng, cho biết FTZ Đà Nẵng được quy hoạch 1.881ha tại 7 địa điểm, gồm các phân khu: sản xuất - logistics, dịch vụ - tài chính, thương mại - triển lãm, công nghệ số và khu nhà ở chuyên gia. Điểm nhấn là hạ tầng kết nối đồng bộ với cảng Liên Chiểu, sân bay quốc tế, đường sắt và cao tốc.
“FTZ Đà Nẵng sẽ không chỉ là hạ tầng mà là một hệ sinh thái xanh - thông minh - linh hoạt với quỹ đất sạch, chính sách ưu đãi vượt trội và sự đồng hành cùng doanh nghiệp ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư”, ông Hùng chia sẻ.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Chí Cường nhấn mạnh, sự hiện diện đông đảo của các nhà đầu tư tại hội nghị “Xúc tiến đầu tư Khu thương mại tự do Đà Nẵng” là minh chứng cho khát vọng hợp tác, đồng hành với Đà Nẵng trong giai đoạn mới. Việc hình thành FTZ Đà Nẵng không chỉ là nhiệm vụ trọng tâm, mà cũng là bước đi chiến lược, tạo động lực phát triển mới cho thành phố.
Đà Nẵng đã đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phát triển hạ tầng giao thông, cảng biển, sân bay, đồng thời xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Với phương châm “Thành công của nhà đầu tư là thành công của thành phố”, chính quyền cam kết đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các dự án triển khai nhanh chóng, hiệu quả và bền vững.
Trước băn khoăn của nhà đầu tư về kết nối hạ tầng đến các vị trí quy hoạch FTZ, ông Lương Thạch Vỹ, Phó Giám đốc Sở Xây dựng khẳng định việc phát triển đồng bộ hạ tầng và kết nối đa phương thức là yếu tố then chốt cho thành công của FTZ.
Quy hoạch đã xác định 7 phân khu gắn kết chặt chẽ với đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không, ưu tiên liên kết cảng Liên Chiểu, cao tốc, đường sắt đô thị và trục chiến lược nối Chu Lai.
“Cơ quan chức năng cam kết triển khai quyết liệt, đảm bảo tiến độ và nền tảng bứt phá,” ông Vỹ nói.
“Đà Nẵng đang đứng trước thời cơ mới để bứt phá. Thành phố kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các tập đoàn lớn trong và ngoài nước, chung tay đầu tư và phát triển. Chính quyền thành phố cam kết tạo dựng môi trường đầu tư thuận lợi, minh bạch, tin cậy và bền vững”.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Chí Cường
Nhiều chuyên gia kiến nghị, Đà Nẵng cần ban hành cơ chế pháp lý riêng cho FTZ như: mô hình “một cửa - một luật”, luật song ngữ Việt - Anh, trọng tài thương mại độc lập; ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp chỉ 5% trong 15 năm, miễn thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng (VAT) với giao dịch nội bộ cùng chính sách visa dài hạn cho chuyên gia quốc tế.
Kỳ vọng minh bạch và thủ tục nhanh gọn
Theo cộng đồng doanh nghiệp, điều kỳ vọng nhất ở FTZ Đà Nẵng là thủ tục nhanh gọn, minh bạch và hạ tầng logistics hiện đại.
Ông Nguyễn Cảnh Hồng, Tổng Giám đốc Eurowindow chia sẻ: “Chúng tôi quan tâm đến mô hình FTZ tại Đà Nẵng bởi vị trí chiến lược và môi trường cởi mở. Điều mong đợi lớn nhất là sự minh bạch trong quy hoạch và thủ tục hành chính”.
Còn ông Phạm Hồng Điệp, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Shinec đề xuất 5 trụ cột phát triển gồm: thể chế đặc thù, ưu đãi vượt trội, thủ tục số hóa trong 24-72 giờ, chính sách đất đai linh hoạt và hạ tầng số hiện đại. Qua đây, thực hiện mục tiêu là tạo một vùng thể chế đổi mới, nâng cao sức cạnh tranh quốc tế cho FTZ.
Trong khi đó, ông Nguyễn Kháng Chiến, Chủ tịch HĐQT Công ty PPC An Thịnh khuyến nghị, xúc tiến đầu tư hiệu quả nhất là xúc tiến tại chỗ. Đà Nẵng phải trở thành thương hiệu “thành phố đáng sống”, để nhà đầu tư không chỉ đến mà còn muốn gắn bó lâu dài.
7 vị trí sẽ triển khai xây dựng các khu chức năng thuộc FTZ Đà Nẵng
Vị trí 1 có tổng diện tích quy hoạch 100ha thuộc phường Hải Vân (được quy hoạch xây dựng làm trung tâm logistics và hậu cần phục vụ cảng Liên Chiểu, tập trung kho bãi thông minh, phân phối).
Vị trí 2 có tổng diện tích quy hoạch 77ha thuộc phường Hải Vân (là khu phức hợp logistics, sản xuất và công nghiệp hỗ trợ, liền kề Khu công nghiệp Liên Chiểu).
Vị trí 3 có tổng diện tích khoảng 500ha thuộc phường Hải Vân (là khu phức hợp logistics, sản xuất và thương mại dịch vụ sinh thái ven sông Cu Đê, kết nối với cảng Liên Chiểu).
Vị trí 4 thuộc xã Bà Nà có tổng diện tích quy hoạch khoảng 559ha (là khu phức hợp, sản xuất và logistics hỗ trợ công nghệ cao, liền kề Khu công nghệ cao, Khu công nghệ thông tin tập trung).
Vị trí 5 có tổng diện tích có tổng diện tích quy hoạch khoảng 90ha thuộc xã Bà Nà (là khu phức hợp thương mại - dịch vụ, nghỉ dưỡng, y tế chất lượng cao, gần Suối Mơ, Suối Lạnh, bổ trợ sân golf và Bà Nà Hills).
Vị trí 6 có tổng diện tích khoảng 154ha thuộc xã Bà Nà (là khu phức hợp thương mại - dịch vụ, nghỉ dưỡng, công nghiệp hỗ trợ, kết nối với khu du lịch Bà Nà Hills, phục vụ các khu công nghiệp, Khu công nghệ cao Đà Nẵng ở lân cận).
Vị trí 7 có tổng diện tích khoảng 401ha thuộc xã Hòa Vang (là khu phức hợp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tập trung viện nghiên cứu, trung tâm phát triển công nghệ, khởi nghiệp và có tiện ích đặc thù).
Công nghệ số vận hành FTZ
Đề xuất các giải pháp công nghệ quản lý FTZ, bà Lê Thị Huệ, Phó Giám đốc Chi nhánh Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông quân đội Viettel Đà Nẵng nhận định, FTZ Đà Nẵng được hình thành trên 7 khu vực riêng nên cần quản lý tổng thể trên môi trường số qua một trung tâm giám sát, điều hành thông minh. Trung tâm giám sát, điều hành sẽ tích hợp tất cả phân hệ của giải pháp, điều hành xử lý theo luồng gán việc tự động, phân tích dữ liệu lớn và hỗ trợ ra quyết định.
Bà Huệ cho rằng, FTZ thông minh cần đạt 5 mục tiêu: tối ưu hiệu quả kinh tế, giám sát tập trung, phát triển xanh, tạo việc làm chất lượng cao và đảm bảo tính bền vững.
Giải pháp then chốt là hạ tầng số hiện đại với trung tâm dữ liệu, 5G, điện toán đám mây; logistics và hải quan thông minh; quản lý sản xuất theo hướng công nghiệp 4.0; cùng nền tảng quản trị tích hợp 3 lớp: hạ tầng số - dịch vụ thương mại - phân tích dữ liệu.
“Đà Nẵng cần cơ chế đặc thù để thu hút nhân lực công nghệ và tài chính quốc tế. Viettel cam kết đồng hành, cung cấp nền tảng số hiện đại, minh bạch hóa môi trường kinh doanh, hướng tới một FTZ xanh - bền vững”, bà Huệ nói.
THAM KHẢO “ĐIỂM SÁNG”, PHÁC THẢO LỘ TRÌNH
Tham khảo kinh nghiệm từ những khu thương mại tự do đi trước và phác thảo lộ trình phát triển bài bản là những khuyến nghị quan trọng để gia tăng tỷ lệ thành công cho Khu thương mại tự do Đà Nẵng (FTZ Đà Nẵng).
Bài học từ FTZ quốc tế
Thông tin tại hội nghị “Xúc tiến đầu tư Khu thương mại tự do Đà Nẵng” cho thấy, nhiều hình thái rủi ro đã khiến một số FTZ tại các quốc gia không phát triển như kỳ vọng. Chẳng hạn, việc phụ thuộc quá mức vào một ngành công nghiệp dễ dẫn đến suy thoái khi biến động thị trường, như một số FTZ ở khu vực Trung Đông khi xảy ra khủng hoảng dầu mỏ. Ngoài ra, tại một số FTZ tồn tại tình trạng thiếu kiểm soát môi trường và công bằng xã hội có thể dẫn đến phát triển thiếu bền vững, tăng chênh lệch giàu nghèo - đi ngược với nguyên tắc đô thị nhân văn.
Ở chiều ngược lại, các “điểm sáng” FTZ cũng để lại những kinh nghiệm quý báu cho Đà Nẵng tham khảo. Như việc kết hợp vị trí chiến lược với chính sách thu hút đầu tư và logistics đa phương thức của FTZ ở Dubai. Hoặc việc lấy đổi mới sáng tạo và công nghệ cao làm trung tâm quy hoạch đặc khu của FTZ ở Thâm Quyến (Trung Quốc). FTZ ở Copenhagen (Đan Mạch) và Amsterdam (Hà Lan) đề cao phát triển bền vững, giao thông xanh, năng lượng tái tạo và không gian công cộng.
Theo bà Lê Minh Nguyệt, đến từ Viện Kiến trúc quốc gia, Đà Nẵng cần phát triển mô hình FTZ mang tính lai ghép thông minh trên nền tảng “xanh - thông minh - linh hoạt - có bản sắc”. Mô hình này vừa học hỏi bài bản từ các mô hình thành công, vừa linh hoạt thích ứng với điều kiện bản địa.
“Ở góc độ quy hoạch, kiến trúc có 3 hệ thống giải pháp cần quan tâm là quy hoạch không gian tổng thể; hệ thống công trình dịch vụ, thương mại; không gian văn hóa đa năng. Cần rà soát toàn bộ hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin để đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị thông minh. Chú trọng yếu tố công trình xanh, công trình thông minh để phù hợp thông lệ quốc tế, yêu cầu quốc tế. Cạnh đó, bản sắc đô thị là yếu tố nhận diện, mang lại lợi ích to lớn về lâu dài. Cần tính toán kết nối hệ thống công trình kiến trúc Đông Dương có tuổi đời hàng trăm năm mà Đà Nẵng đang sở hữu với FTZ để làm động lực chung phát triển toàn thành phố”, bà Nguyệt nhận định.
Phát triển có lộ trình
Nhiều chuyên gia khuyến nghị, Đà Nẵng nên ưu tiên phát triển các lĩnh vực tài chính có lợi thế cạnh tranh nội địa, như Fintech (công nghệ tài chính), tài chính xanh, dịch vụ ngân hàng kỹ thuật số, quản lý tài sản cho thị trường ASEAN… Những lĩnh vực này không đòi hỏi diện tích lớn nhưng lại có tiềm năng tăng trưởng cao và dễ kết nối với các mô hình đô thị thông minh.
Theo ông Phạm Hồng Điệp, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Shinec, Đà Nẵng nếu xác định song hành việc phát triển FTZ lẫn trung tâm tài chính quốc tế (IFC) thì sẽ gia tăng tỷ lệ thành công cho 2 mô hình kinh tế. Theo đó cần có lộ trình triển khai bài bản, bám sát thực tiễn trong giai đoạn từ năm 2025 - 2035 để vừa có không gian thử nghiệm thể chế mới vừa đảm bảo tính khả thi trong đầu tư hạ tầng.
Cụ thể: giai đoạn 2025 - 2026 hoàn thành quy hoạch tổng thể IFC, khởi công các hạng mục ưu tiên. Từ năm 2026 - 2028 tiến hành xây dựng các FTZ, ban hành thể chế đặc thù và thử nghiệm mô hình sandbox (môi trường thử nghiệm có kiểm soát trong một phạm vi giới hạn với sự giám sát chặt chẽ từ cơ quan quản lý) cho Fintech, logistics.
Từ năm 2029 - 2032 vận hành thử mô hình IFC - FTZ, đo lường tác động thực tiễn, hoàn thiện các trục giao thông kết nối vùng và quốc tế. Từ năm 2033 - 2035 sẽ mở rộng quy mô, nâng cấp thể chế để đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm tài chính cấp khu vực ASEAN và trung tâm logistics - thương mại quốc tế hàng đầu Việt Nam.
“Đây là lộ trình có tính khả thi cao vì có điểm dừng, điểm nhấn và điểm điều chỉnh rõ ràng qua từng chặng. Đồng thời có tính thực tiễn cao khi gắn quy hoạch - đầu tư - thể chế trong một quy trình thống nhất”, ông Phạm Hồng Điệp nhận định.
Đồng quan điểm, một số chuyên gia cũng cho rằng cần đầu tư có chọn lọc và theo lộ trình phân kỳ hợp lý. Không nên triển khai ồ ạt, mà cần bắt đầu từ các “hạt nhân tiên phong”. Đại biểu tham dự hội nghị “Xúc tiến đầu tư Khu thương mại tự do Đà Nẵng” kỳ vọng, FTZ Đà Nẵng không chỉ là nơi tập trung doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chiến lược mà còn là nơi thử nghiệm cơ chế phát triển mới cho doanh nghiệp nội địa. Đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất công nghệ cao, thương mại điện tử và dịch vụ số.
Ông Vũ Quang Hùng, Trưởng ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng cho hay: “Trong 7 vị trí triển khai FTZ Đà Nẵng thì vị trí số 2 (tại phường Hải Vân) và vị trí số 5 (tại xã Bà Nà) sẽ được khởi động trước. Vị trí số 5 với diện tích 90ha sẽ được nhà đầu tư khởi động ngay trong tháng 8 này. Đối với vị trí số 2, chúng tôi tin sẽ có rất nhiều nhà đầu tư quan tâm và sẽ có nhiều cơ hội mở ra tại vị trí này”.
CƠ HỘI VÀ KỲ VỌNG BỨT PHÁ
Với các cơ chế đột phá của Khu thương mại tự do Đà Nẵng, các nhà đầu tư, doanh nghiệp trong và ngoài nước tin tưởng sẽ tạo cơ hội lớn để Việt Nam nói chung và Đà Nẵng nói riêng bứt phá trong thời gian tới.
ÔNG NHA VINH JULIEN NGUYEN, GIÁM ĐỐC TẬP ĐOÀN WHA (THÁI LAN) TẠI VIỆT NAM:
Tăng sức hút của Đà Nẵng với nhà đầu tư
“Tập Đoàn WhA là một trong những tập đoàn công nghiệp hàng đầu của Thái Lan, chuyên cung cấp các giải pháp toàn diện và tích hợp cho doanh nghiệp, gồm: phát triển khu công nghiệp, logistics (hậu cần), tiện ích và năng lượng, giải pháp số và công nghệ.
Sau hợp nhất, Đà Nẵng có nhiều dư địa để phát triển, đặc biệt là công nghiệp. Đà Nẵng có hệ thống hạ tầng hoàn thiện với 2 sân bay quốc tế, 3 cảng biển lớn, ga đường sắt trọng điểm… cùng với hệ thống cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, hạ tầng du lịch. Trong đó, nhà đầu tư đang rất quan tâm cảng biển nước sâu Liên Chiểu với những lợi thế riêng có và tính kết nối mật thiết với khu thương mại tự do. Có thể nói, FTZ Đà Nẵng là một “làn gió mới” trong thu hút đầu tư của thành phố. Với các thế mạnh sẵn có của Tập đoàn WhA, chúng tôi sẽ xúc tiến làm việc với chính quyền thành phố để sớm có những trao đổi hợp tác trong tương lai gần về dự án tại FTZ Đà Nẵng”.
BÀ NGUYỄN VŨ TRÀ MY, GIÁM ĐỐC CHI NHÁNH TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP - VIỄN THÔNG QUÂN ĐỘI (VIETTEL) ĐÀ NẴNG:
Đồng hành xây dựng khu thương mại tự do thông minh
“Từ những nghiên cứu của Viettel về hình mẫu khu thương mại tự do thông minh trên thế giới như Hàn Quốc, Hồng Kông (Trung Quốc), Các Tiểu Vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE)…, Viettel đang đề xuất phối hợp với chính quyền thành phố xây dựng khu thương mại tự do hiện đại, chú trọng vào yếu tố “xanh và thông minh”. Trong đó, toàn bộ dữ liệu sẽ được quản lý tập trung, toàn bộ quyết định sẽ đưa ra dựa trên dữ liệu.
Bên cạnh đó, dựa trên những cơ sở hạ tầng mà Viettel đã đầu tư và tiềm lực của Viettel có thể tạo ra được, chúng tôi sẽ phối hợp xây dựng các ứng dụng như hải quan điện tử, logistics thông minh… để tối ưu thời gian cũng như các mô hình liên quan đến giám sát tự động”.
ÔNG MAI CÔNG HỒ, TỔNG GIÁM ĐỐC CÔNG TY CP ĐẦU TƯ SÀI GÒN - ĐÀ NẴNG:
Góp phần đưa Đà Nẵng trở thành cực tăng trưởng của miền Trung
“Công ty CP Đầu tư Sài Gòn - Đà Nẵng đang triển khai nhiều dự án công nghiệp tại khu vực miền Trung, riêng tại Đà Nẵng là 3 khu, cụm công nghiệp: Khu công nghiệp Liên Chiểu, Khu công nghiệp Hòa Khánh mở rộng và Cụm công nghiệp Hòa Nhơn, qua đó góp phần vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập của thành phố với mục tiêu là động lực phát triển kinh tế của cả miền Trung Việt Nam.
Công ty CP Đầu tư Sài Gòn - Đà Nẵng là một trong những đơn vị được trao biên bản ghi nhớ về đầu tư vào FTZ Đà Nẵng tại buổi lễ công bố quyết định thành lập FTZ Đà Nẵng của Thủ tướng Chính phủ (ngày 22/6). Công ty đang triển khai dự án tại vị trí số 2 của FTZ Đà Nẵng, dự án có vị trí chiến lược liền kề cảng Liên Chiểu và Khu công nghiệp Liên Chiểu. Nhờ vậy, dự án sẽ kiến tạo một hệ sinh thái công nghiệp thế hệ mới, đồng bộ hạ tầng, thuận lợi kết nối toàn cầu, mở ra cơ hội tăng trưởng bền vững cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Dự án được kỳ vọng dẫn dắt mô hình khu công nghiệp tự do phụ trợ hiện đại, tối ưu cho chuỗi cung ứng và xuất khẩu, với lợi thế hạ tầng chuẩn quốc tế và cơ chế linh hoạt của khu thương mại tự do”.
Nội dung: TRỌNG HÙNG - QUỐC TUẤN - MAI QUẾ
Trình bày: MINH TẠO