Châu Âu ứng phó với lũ lụt

Các nhà nghiên cứu của PIK phân tích hơn 1.700 trận lũ lụt để làm rõ tác động của biến đổi khí hậu, mức độ tổn thương và thích ứng.

Kết quả cho thấy, ngoài việc góp phần giảm số ca tử vong do lũ lụt, giải pháp thích ứng “phi công trình” giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế do lũ lụt tới 63%, bất chấp số người bị ảnh hưởng bởi lũ lụt ở châu Âu tăng 8% do biến đổi khí hậu trong giai đoạn năm 1950 - 2020.

Giải pháp “phi công trình” là ứng phó không dùng xi măng, thay vào đó tuyên truyền, đào tạo, sơ tán dân cư, lập kế hoạch ứng phó, sử dụng năng lượng sạch, tăng diện tích cây xanh, quản lý nguồn nước...

Cụ thể, PIK phân tích dữ liệu từ 1.729 trận lũ lụt xảy ra trên khắp châu Âu trong giai đoạn 1950 - 2020, so sánh chúng trong các kịch bản có, không có biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xã hội.

Biến đổi khí hậu làm tăng thiệt hại kinh tế, ảnh hưởng đến dân số thêm 8% và số người chết thêm 1%, tác động đặc biệt rõ rệt ở Tây Bắc, một số vùng Nam và Đông Âu. Các yếu tố khác như đô thị hóa, tăng trưởng dân số và những thay đổi trong sử dụng đất cũng có tác động đến nguy cơ và thiệt hại.

Sử dụng dữ liệu lịch sử về thiệt hại từ những sự kiện trên, các nhà nghiên cứu có thể tính toán mức độ bảo vệ được cung cấp bởi các giải pháp thích ứng như đắp đê, đập, hệ thống cảnh báo sớm và những thay đổi trong quy định xây dựng, giúp cắt giảm tác động từ 39% đến 63% kể từ năm 1950 và lên tới 75% trong những năm 2010.

Cơ sở hạ tầng phòng chống lũ lụt bao gồm đập và đê điều cũng đóng vai trò quan trọng. Nghiên cứu ước tính rằng các công trình phòng thủ này làm giảm tác động của lũ lụt từ 14 đến 21%. Trong thập kỷ gần đây nhất (2011 - 2020), hiệu quả bảo vệ này tăng lên, giảm tác động lên tới 38%.

Mặc dù nghiên cứu cho thấy các phương pháp thích ứng có hiệu quả, các nhà nghiên cứu vẫn cảnh báo rằng thiệt hại chúng có thể ngăn chặn cũng có giới hạn.

Đồng tác giả của nghiên cứu trên, Katja Frieler, khẳng định: “Khi nhiệt độ tăng lên, chúng ta đang tiến gần hơn đến những giới hạn đó”. Theo tổ chức giám sát khí hậu Copernicus của EU, châu Âu đang nóng lên nhanh gấp đôi so với mức trung bình toàn cầu.

Trong 4 năm qua, châu Âu chứng kiến ​​nhiều trận lũ lụt đặc biệt nghiêm trọng. Như trận lũ ở thung lũng Arh ở Đức năm 2021, khi sông vỡ bờ, gần 190 người thiệt mạng, toàn bộ ngôi làng bị cuốn trôi, gây thiệt hại kinh tế ước tính 33 tỷ euro. Lũ lụt ở Valencia, Tây Ban Nha vào tháng 10/2024 khiến 232 người thiệt mạng và tổng thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 10,7 tỷ euro...

Do đó, PIK cho biết, bên cạnh thực hiện các biện pháp thích ứng, những thiệt hại nêu trên đặt ra tầm quan trọng cho việc theo dõi tác động của biến đổi khí hậu và cắt giảm phát thải khí nhà kính để một số thiên tai xảy ra trong giới hạn có thể kiểm soát được.

KIM OANH