Thủ tướng Đức kêu gọi cải cách phúc lợi xã hội

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã kêu gọi cải cách chi tiêu phúc lợi xã hội của Đức, loại trừ khả năng tăng thuế đối với các công ty vừa và nhỏ. Theo phóng viên TTXVN tại Berlin, phát biểu trên được đưa ra tại hội nghị đảng cấp tiểu bang của Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) của ông ở Niedersachsen.

Các đối tác trong liên minh của ông đã nhất trí cải cách hệ thống bảo hiểm xã hội, trong đó bao gồm cả bảo hiểm y tế, lương hưu và trợ cấp thất nghiệp, do chi phí tăng cao và thâm hụt ngân sách liên bang.

Theo giới quan sát, yêu cầu đổi mới chính sách phúc lợi xã hội ở Đức xuất phát từ nhiều nguyên nhân.

Trước hết, quy mô chi tiêu cho các chương trình phúc lợi xã hội của nước này đang ở mức cao kỷ lục, khoảng 47 tỷ Euro vào năm 2024. Một phần đáng kể trong số này được chi cho người nhập cư và người không có quốc tịch Đức, làm dấy lên tranh cãi trong dư luận.

Bên cạnh đó, xu hướng già hóa dân số nhanh chóng đặt ra thách thức nghiêm trọng: từ 6 triệu người trên 80 tuổi hiện nay, con số này dự báo sẽ tăng lên 10 triệu vào năm 2050. Hệ quả là chi phí cho lương hưu, y tế và chăm sóc dài hạn tăng mạnh, trong khi lực lượng lao động ngày càng thu hẹp, khiến nguồn thu từ thuế suy giảm.

Thứ hai, nền kinh tế Đức đang đối mặt với sự suy yếu rõ rệt. Việc chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, chi phí năng lượng tăng cao, cùng với tác động từ chính sách thương mại không ổn định của Mỹ đã khiến sức cạnh tranh của nền kinh tế giảm sút. Hoạt động xuất khẩu và đầu tư bị ảnh hưởng tiêu cực, làm giảm khả năng tài trợ cho các chương trình phúc lợi.

Thứ ba, chi tiêu quốc phòng tăng mạnh cũng là một yếu tố then chốt. Năm 2024, Đức lần đầu tiên sau hơn ba thập kỷ dành 2% GDP cho quốc phòng. Dự kiến năm 2025, ngân sách quốc phòng sẽ tiếp tục tăng thêm 1,5%. Việc ưu tiên chi tiêu cho an ninh quốc gia đồng nghĩa với việc phải cắt giảm ở các lĩnh vực khác, đặc biệt là phúc lợi xã hội.

Đổi mới chính sách phúc lợi xã hội tại Đức không chỉ là vấn đề về ngân sách hay hiệu quả điều hành, mà đang dần trở thành một nhiệm vụ cấp thiết đối với Chính phủ của Thủ tướng Friedrich Merz.

Khi nhà nước không còn bảo đảm được mức sống và phúc lợi xã hội như trước đây, niềm tin của người dân vào hệ thống chính trị hiện hành có xu hướng suy giảm. Điều này đặc biệt rõ rệt trong các nhóm cử tri chịu tác động trực tiếp từ các chính sách cắt giảm hoặc cảm thấy bị cạnh tranh trong tiếp cận nguồn lực công.

Các đảng chính trị đối lập, tiêu biểu như Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD), đang khai thác hiệu quả tâm lý bất an về kinh tế - xã hội để vận động cử tri. Họ đưa ra những thông điệp đơn giản nhưng đánh trúng mối quan tâm của công chúng, như giảm nhập cư hoặc ưu tiên phân bổ phúc lợi cho người bản địa, từ đó thu hút được sự ủng hộ ngày càng lớn trong các cuộc thăm dò dư luận.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định, việc sử dụng các vấn đề an sinh như công cụ tranh thủ cử tri có thể dẫn đến điều chỉnh chính sách theo hướng đối phó, thay vì dựa trên phân tích dài hạn.

Ngược lại, sự chậm trễ trong cải cách có thể khiến hệ thống phúc lợi tiếp tục suy yếu. Do đó, giải pháp cần thiết hiện nay đối với Chính phủ Đức là một lộ trình cải cách cân bằng và minh bạch, vừa đảm bảo tính bền vững tài khóa, vừa duy trì sự đồng thuận và ổn định xã hội trong dài hạn.

HÙNG LÂM