Phát triển thị trường rác tái chế, thúc đẩy bảo vệ môi trường
Thị trường tiêu thụ rác tái chế và hệ sinh thái tái chế phát triển không chỉ mang lại giá trị kinh tế cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cộng đồng, mà còn tiết kiệm chi phí xử lý rác thải và giảm diện tích đất chôn lấp hoặc giảm khói, khí thải phát sinh từ hoạt động đốt rác trên địa bàn Đà Nẵng, thúc đẩy bảo vệ môi trường.
Tái sử dụng rác thải
Dự án Nhà máy Xử lý chất thải rắn (rác) sinh hoạt Bắc Quảng Nam (xã Đại Lộc) do Công ty CP Môi trường Huy Hoàng ECo làm chủ đầu tư, sau hơn 3 năm đi vào hoạt động, nhà máy chưa vận hành đốt rác dù đã được đầu tư hoàn chỉnh lò đốt và UBND tỉnh Quảng Nam (cũ) cấp giấy phép môi trường cho toàn dự án. Vì thế, nhà máy không phát sinh khói, khí thải có hại ra môi trường.
Hiện nhà máy duy trì tiếp nhận xử lý rác bình thường tại 15 phường, xã (các huyện Đại Lộc, Duy Xuyên và thị xã Điện Bàn cũ) của thành phố Đà Nẵng với bình quân mỗi ngày 220 tấn rác sinh hoạt. Một phần rác được đưa qua dây chuyền phân loại tự động bằng máy móc.
Các mảnh, hộp kim loại được hệ thống tự động tách riêng rồi công nhân thu gom thành từng bao đựng nhôm, sắt... để bán với giá cao hơn. Ni lông được tự động tách riêng, làm sạch, khô, rồi đưa qua hệ thống nung nhiệt và băng chuyền sản xuất hạt nhựa tái chế với sản lượng từ 60 - 80 tấn/tháng để cung cấp cho các nhà máy sản xuất sản phẩm nhựa.
Phần lớn rác được ủ một thời gian cho phân hủy chất hữu cơ và ép khô nước rồi xay nhỏ dùng làm nguyên liệu sản xuất chất đốt RDF để cung cấp cho các nhà máy xi măng, gạch men đốt thay than nhập khẩu. Hiện mỗi ngày, nhà máy sản xuất được 50 tấn chất đốt RDF. Thị trường tiêu thụ chất đốt RDF từ rác sinh hoạt đang tăng lên nhằm thay thế than nhập khẩu, mang đến triển vọng lớn cho Nhà máy Xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bắc Quảng Nam.
Giám đốc Nhà máy Xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bắc Quảng Nam Nguyễn Văn Trung, cho biết với xu hướng hiện nay, nhu cầu về chất đốt RDF trên thị trường rất lớn, nhất là các nhà máy sản xuất xi măng. Nhà máy đang hướng đến tận thu, tái chế tối đa lượng rác tiếp nhận được, không đưa rác vào lò đốt như các nhà máy xử lý rác khác.
Trong khi đó, Công ty CP Năng lượng sạch Hải Vân (phường Thanh Khê) tập trung thu gom thân, cành cây về băm nhỏ rồi cung cấp dăm gỗ cho các nhà máy vận hành lò hơi công nghiệp. Hơn 1 năm trở lại đây, công ty cung cấp khoảng 100 - 500 tấn/tháng dăm gỗ cho các đối tác. Doanh thu của công ty bình quân hơn 2 tỷ đồng/năm giai đoạn năm 2023 - 2024.
Bên cạnh đó, công ty còn băm nhuyễn nhánh, lá cây trộn với phế phẩm thức ăn thừa của các nhà hàng để ủ làm giá thể đất trồng và cung cấp cho thị trường phục vụ sản xuất nông nghiệp, trồng cây và các loại rau, hoa tại đô thị...
Giám đốc Công ty CP Năng lượng sạch Hải Vân Trương Tử Long, cho rằng rác hữu cơ (cành cây, phế phẩm rau, củ, quả, thức ăn thừa...) chiếm tỷ lệ lớn trong thành phần rác sinh hoạt tại đô thị. Khoảng 60% lượng rác tại bãi rác Khánh Sơn là rác hữu cơ. Nếu được thành phố hỗ trợ, công ty sẽ đầu tư thiết bị công nghệ để tái chế thêm lượng rác hữu cơ, góp phần giảm lượng rác chôn lấp cũng như phải đốt sau này.
Phát triển thị trường, hệ sinh thái tái chế
PGS.TS. Kiều Thị Kính, giảng viên Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng) nhìn nhận, vai trò ngày càng rõ nét của doanh nghiệp trong tái chế và tái sử dụng các loại chất thải đã góp phần hình thành hệ sinh thái quản lý rác hiệu quả trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Hoạt động tái chế và tái sử dụng đóng vai trò cốt lõi trong việc kéo dài vòng đời vật liệu.
Xử lý rác hữu cơ là phương án hiệu quả đã được triển khai nhiều ở khu vực đô thị Hội An, Đà Nẵng. Việc này không chỉ tạo ra sản phẩm hữu ích và mang lại giá trị kinh tế cho các doanh nghiệp, hộ gia đình, hộ kinh doanh, mà còn tiết kiệm chi phí xử lý rác cho thành phố và giúp giảm khí thải nhà kính.
Các công nghệ thu hồi, tái chế nhựa của doanh nghiệp và các chương trình hợp tác công - tư cùng với sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế đã thúc đẩy việc triển khai các mô hình thu gom, phân loại và tái chế nhựa hiệu quả.
Cũng theo PGS.TS. Kiều Thị Kính, để bảo đảm rác sinh hoạt được phân loại, xử lý hiệu quả và bền vững, việc đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng và công nghệ tại các trạm phân loại tài nguyên (MRF) và cơ sở tái chế là rất cần thiết.
Theo đó, thành phố Đà Nẵng cần hỗ trợ trang thiết bị phân loại và ép nhựa có giá trị thấp nhằm làm giảm thể tích, tối ưu hóa quá trình vận chuyển và tăng khả năng tái chế. Bên cạnh đó, khuyến khích nghiên cứu và áp dụng công nghệ tái chế tiên tiến; xây dựng hệ thống thu gom và logistics đối với rác tái chế hiệu quả.
Thành phố cũng cần lồng ghép và triển khai hiệu quả các chính sách về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) vào chuỗi thu gom, tái chế trên địa bàn và xây dựng diễn đàn hợp tác công - tư để tạo điều kiện phát triển thị trường, hệ sinh thái tái chế bền vững.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Nam Sơn, cho rằng công tác quản lý chất thải rắn (rác) trên địa bàn thành phố trong thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần giải quyết cơ bản các vấn đề về môi trường. Việc giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế và xử lý rác thải, trong đó có rác thải nhựa và rác thải nhựa đại dương đã được thành phố tập trung đẩy mạnh, phát huy hiệu quả vai trò của các cấp, ngành, địa phương, hội, đoàn thể và doanh nghiệp, người dân.
Thời gian đến, thành phố tập trung tháo gỡ các vướng mắc, hoàn thiện thủ tục đầu tư đối với các dự án tái chế, xử lý rác; ban hành chính sách khuyến khích xã hội hóa đầu tư các dự án bảo vệ môi trường này mạnh mẽ hơn nữa. Đồng thời, đề nghị Chính phủ và các bộ, ngành sớm ban hành chính sách xã hội hóa đầu tư vào lĩnh vực tái chế chất thải; xây dựng chính sách về thu hồi, tái chế pin xe điện, tấm pin năng lượng mặt trời...
