Ấn Độ xoay chuyển tình thế trước thuế quan kỷ lục

Đòn thuế quan phản ánh quyết tâm của Mỹ trong việc trừng phạt Ấn Độ vì tiếp tục mua dầu thô Nga. Song với New Delhi, dầu giá rẻ từ Nga không chỉ bảo đảm an ninh năng lượng mà còn giúp duy trì lợi thế cạnh tranh cho nền kinh tế đang tăng trưởng.

Nguy cơ tăng trưởng chững lại

Mức thuế cao có nguy cơ gây thiệt hại đáng kể cho Ấn Độ, nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới, làm gián đoạn thêm chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo The Guardian, gần như toàn bộ hàng hóa xuất khẩu của Ấn Độ sang Mỹ đều bị áp thuế nặng, trừ khoảng 30% mặt hàng như dược phẩm, linh kiện điện tử, nguyên liệu thuốc thô và nhiên liệu tinh chế.

Goldman Sachs cảnh báo tăng trưởng GDP có thể tụt xuống dưới 6%, thấp hơn mức dự báo 6,5%.

Hàng hóa Ấn Độ cũng có nguy cơ mất lợi thế trước các đối thủ từ Trung Quốc, Đông Nam Á và Nam Á. Các trung tâm xuất khẩu vốn nuôi sống hàng chục triệu lao động có thể suy yếu nhanh chóng, đe dọa sinh kế và vai trò của Ấn Độ trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Năm 2024, kim ngạch thương mại song phương khởi sắc nhưng mất cân đối rõ rệt: Mỹ nhập khẩu tới 87 tỷ USD hàng hóa từ Ấn Độ, trong khi hàng xuất khẩu sang thị trường Nam Á này chỉ đạt khoảng 42 tỷ USD. Khoảng cách này khiến Washington càng khó chịu, đặc biệt trong bối cảnh New Delhi vẫn tăng cường thương mại với Nga.

Khác với cách tiếp cận có đôi chút mềm mỏng với Trung Quốc (cũng là khách hàng lớn của dầu Nga), Mỹ lại chọn biện pháp cứng rắn với Ấn Độ. Điều này vừa phản ánh tính toán chính trị của ông Trump, vừa gửi tín hiệu Ấn Độ không thể “được cả đôi đường”: vừa muốn tận dụng năng lượng giá rẻ từ Nga, vừa tiếp tục hưởng ưu đãi thương mại từ Mỹ.

Nỗ lực vượt thách thức

Trước sức ép thuế quan, Ấn Độ lập tức triển khai nhiều biện pháp ứng phó, theo The Guardian. Về kinh tế, Chính phủ Ấn Độ xây dựng gói hỗ trợ trị giá 2,8 tỷ USD kéo dài 6 năm cho doanh nghiệp xuất khẩu để giải quyết khó khăn thanh khoản; đồng thời đề xuất giảm thuế với hàng tiêu dùng thiết yếu để kích thích chi tiêu nội địa, tạo “tấm đệm” giảm sốc từ bên ngoài.

Một lợi thế không nhỏ là cấu trúc kinh tế Ấn Độ dựa tới 60% vào nhu cầu nội địa, giúp chống chịu tốt hơn so với nhiều nền kinh tế khác vốn phụ thuộc lớn vào xuất khẩu.

Do đó, Thủ tướng Narendra Modi kêu gọi người dân “chỉ mua hàng sản xuất tại Ấn Độ”, khuyến khích các cửa hàng treo biển quảng bá sản phẩm nội địa. “Lời hiệu triệu” này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn khơi dậy tinh thần tự cường quốc gia.

Về đối ngoại, Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar đã có chuyến công du Moscow để tháo gỡ rào cản thương mại song phương, bảo đảm dòng chảy năng lượng và hàng hóa không bị gián đoạn.

Đáng chú ý, Thủ tướng Modi sắp thăm Nhật Bản và Trung Quốc để tham dự các hội nghị thượng đỉnh và thúc đẩy hợp tác kinh tế, phản ánh chiến lược đa dạng hóa thị trường, mở rộng dư địa hợp tác vượt ngoài tầm ảnh hưởng của Mỹ.

Với khả năng xoay xở khéo léo, Ấn Độ vẫn có thể biến khủng hoảng thành cơ hội. Việc đa dạng hóa thị trường, tăng cường hợp tác với các cường quốc khác, đồng thời thúc đẩy tiêu dùng nội địa, sẽ đặt nền tảng cho cấu trúc thương mại bền vững hơn về dài hạn.

Nước Nam Á này vẫn sẽ kiên định tự chủ chiến lược, giữ độc lập trong chính sách đối ngoại và không nghiêng hẳn về bên nào trong thế giới đa cực như nhận định của một chuyên gia Ấn Độ mà CNN trích dẫn: “Mỹ vẫn là đối tác quan trọng nhất của Ấn Độ trên thế giới, nhưng Trung Quốc là láng giềng lớn nhất của chúng tôi. Chúng ta buộc phải chấp nhận thực tế đó”.

THƯ LÊ