Xu hướng lựa chọn du học Đông Nam Á của giới trẻ Trung Quốc
Khi chi phí học tập và sinh hoạt tại Mỹ và châu Âu ngày càng tăng, nhiều sinh viên Trung Quốc đang tìm kiếm cơ hội học tập và phát triển nghề nghiệp tại Đông Nam Á.
Kent Cai, một doanh nhân đến từ Chiết Giang, đã lựa chọn theo học tiến sĩ tại Kuala Lumpur thay vì phương Tây. Đề tài nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo - AI trong sản xuất truyền thông của anh không chỉ phù hợp với nhu cầu thị trường, mà còn thu hút sự quan tâm của các công ty Trung Quốc đang mở rộng tại ASEAN.
Anh cho biết đã nhận được tài trợ để khảo sát địa điểm mở rộng kinh doanh và đang ấp ủ kế hoạch khởi nghiệp tại Malaysia. Theo Cai, môi trường tại Đông Nam Á đang tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà khởi nghiệp trẻ: “Việc là nghiên cứu sinh ở đây giúp bạn dễ tiếp cận với các nhà đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và truyền thông”.
Số liệu thống kê cho thấy xu hướng này đang gia tăng nhanh chóng. Theo SCMP, Education Malaysia Global Services (EMGS), một công ty thuộc sở hữu nhà nước tại Malaysia chịu trách nhiệm quản lý thị thực du học, ghi nhận hơn 16.800 đơn xin thị thực du học từ Trung Quốc trong nửa đầu năm 2025, tăng đáng kể so với các năm trước. Tại Thái Lan, số sinh viên Trung Quốc đã tăng gần gấp 5 lần trong vòng chưa đầy một thập kỷ.
Ngoài học phí thấp và chất lượng đào tạo cải thiện, một yếu tố quan trọng thúc đẩy xu hướng này là tâm lý thực dụng của tầng lớp trung lưu Trung Quốc. Lucas Lu, một sinh viên khác tại Kuala Lumpur, cho biết: “Nếu kinh tế Trung Quốc tiếp tục chậm lại, nhiều gia đình sẽ không đủ khả năng tài chính để cho con học tại Mỹ hay châu Âu. Nhưng Malaysia hay Thái Lan thì vẫn trong tầm tay”.
Giới chuyên gia cũng nhận định Đông Nam Á hiện là điểm đến phù hợp cho sinh viên muốn nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp cao sau khi tốt nghiệp đại học tại Trung Quốc. Theo Phó giáo sư Alfred Wu (Đại học Quốc gia Singapore), nền giáo dục bằng tiếng Anh, chi phí hợp lý và sự công nhận toàn cầu là những lợi thế lớn của khu vực này.
Tuy nhiên, không nên nhìn nhận xu hướng này một cách quá lạc quan. Các chuyên gia cảnh báo rằng, sinh viên Trung Quốc chủ yếu làm việc trong các công ty Trung Quốc tại nước ngoài, ít hội nhập vào xã hội sở tại và phần lớn vẫn quay về nước sau khi tốt nghiệp. Điều này hạn chế tác động dài hạn đến nền kinh tế và xã hội địa phương.
Ông Phoon Wing Keong, Giám đốc Viện Chính sách Hoa Nghiêm có trụ sở tại Malaysia, cho rằng chỉ khi nào những sinh viên này thực sự hội nhập vào văn hóa và thị trường bản địa, họ mới có thể đóng vai trò cầu nối kinh tế hiệu quả giữa Trung Quốc và ASEAN. “Một số người có thể trở thành tầng lớp trung lưu hoặc doanh nhân mới của khu vực, nhưng điều đó đòi hỏi thời gian và mức độ hội nhập thực sự”.
Ngay cả những sinh viên đang học tập tại đây cũng giữ cái nhìn thực tế. Lucas Lu nhận định môi trường ở Malaysia khiến anh cảm thấy thoải mái hơn so với phương Tây, nhưng cũng thừa nhận rằng cơ hội việc làm tại khu vực không dồi dào như kỳ vọng, đặc biệt khi phải đối mặt với các rào cản pháp lý và văn hóa trong môi trường doanh nghiệp.
Sự chuyển hướng của giới trẻ Trung Quốc sang Đông Nam Á là kết quả của những tính toán thực tế trong bối cảnh chi phí, cạnh tranh và bất định toàn cầu. Tuy nhiên, việc xu hướng này có trở thành một trục chiến lược lâu dài hay không vẫn còn là dấu hỏi, phụ thuộc vào khả năng hội nhập địa phương và sự thay đổi của môi trường quốc tế.