La Nina có thể sắp quay trở lại
Hiện tượng thời tiết La Nina lạnh có thể quay trở lại từ tháng 9/2025. Song, nhiệt độ vẫn có khả năng cao hơn mức trung bình ở nhiều khu vực trên thế giới.
Hiện tại, thế giới đang ở trong giai đoạn trung tính của ENSO (yếu tố chính chi phối các mô hình khí hậu toàn cầu). Đó là khoảng giữa giữa El Nino và La Nina.
Tăng xác suất quay trở lại
Giới khoa học đang dõi theo sát sao những biến động khí hậu khi Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) thuộc Liên Hợp Quốc ngày 2/9 cảnh báo: hiện tượng La Nina, pha lạnh của ENSO có thể quay trở lại từ tháng 9/2025. Theo dự báo của WMO, xác suất La Nina hình thành đạt khoảng 55% trong tháng 9 - 11/2025 và 60% tháng 10 - 12/2025. Trong khi đó, khả năng El Niño phát triển trong cùng thời kỳ là rất thấp.
Cơ quan Quản lý khí quyển và đại dương Mỹ (NOAA) cũng chung nhận định, La Nina có thể xuất hiện ngắn hạn trong mùa thu - đông năm 2025 trước khi quay trở lại trạng thái trung tính ENSO vào mùa xuân năm 2026. Hiện tượng La Nina kéo dài bất thường trong giai đoạn 2020 - 2023 là hiện tượng La Nina “3 lần suy thoái” đầu tiên của thế kỷ 21. Nếu La Nina hình thành vào cuối năm 2025, đây sẽ là lần thứ 5 kể từ năm 2020.
Tuy nhiên, ngay cả khi La Nina quay lại với hiệu ứng làm mát, nhiệt độ toàn cầu dự kiến vẫn cao hơn mức bình thường ở phần lớn bán cầu Bắc và phần lớn bán cầu Nam trong giai đoạn từ tháng 9 - 11/2025. Thực tế, 10 năm nóng nhất từng được ghi nhận đều rơi vào thập kỷ vừa qua, trong đó năm 2024 là năm nóng nhất lịch sử.
Điều này cho thấy ảnh hưởng của hiện tượng khí hậu tự nhiên ngày càng bị lu mờ trước xu thế ấm lên toàn cầu. Nguyên nhân biến đổi khí hậu do con người gây ra đang làm Trái đất nóng lên với tốc độ chưa từng thấy, khiến những biến động tự nhiên như ENSO trung tính chỉ mang tính điều chỉnh tạm thời.
ENSO thường vận hành như “chiếc bập bênh” giữa hai cực: La Nina (pha lạnh) và El Nino (pha nóng), với mỗi pha kéo dài từ 9 tháng đến 1 năm nhưng không theo chu kỳ cố định. Chính sự bất thường này khiến các hiện tượng thời tiết càng khó dự đoán, đặc biệt là tại khu vực thường xuyên hứng chịu bão nhiệt đới.
Cần chủ động ứng phó
WMO cảnh báo, sự trở lại của La Nina trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay có thể làm tăng nhiệt độ toàn cầu, làm trầm trọng thêm thời tiết khắc nghiệt và ảnh hưởng đến lượng mưa và nhiệt độ theo mùa. Những tác động chồng lấn này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp sức khỏe cộng đồng, an ninh lương thực và hạ tầng xã hội.
Reuters dẫn lời Tổng Giám đốc WMO Celeste Saulo nhấn mạnh việc dự báo về El Nino và La Nina cùng tác động liên quan là công cụ thông tin khí hậu quan trọng, có thể giúp tiết kiệm hàng triệu USD cho các lĩnh vực trọng yếu như nông nghiệp, năng lượng, y tế, giao thông vận tải…, đồng thời cứu sống hàng nghìn người thông qua biện pháp ứng phó kịp thời.
Bài học từ chuỗi La Nina 2020 - 2023 cho thấy sự chuẩn bị ứng phó là yếu tố quyết định. Đông Phi từng đối mặt hạn hán kéo dài, trong khi nhiều quốc gia Đông Nam Á phải căng mình ứng phó với mưa lũ. Tại Mỹ và vùng Caribe, La Nina được cho là góp phần làm tăng hoạt động bão Đại Tây Dương.
Sự trở lại của La Nina trong năm 2025, nếu xảy ra, sẽ là thử thách giữa xu thế ấm lên toàn cầu. Để giảm thiểu tác động, giới chuyên gia kêu gọi đẩy mạnh hệ thống cảnh báo sớm, tăng cường khả năng thích ứng cộng đồng và đầu tư vào hạ tầng chống chịu khí hậu.
Quan trọng hơn, nỗ lực giảm phát thải khí nhà kính cần được coi là ưu tiên để hạn chế sự cộng hưởng nguy hiểm giữa biến đổi khí hậu và các hiện tượng như La Nina.
La Nina được đặc trưng bởi hiện tượng nước biển bề mặt khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo nguội đi bất thường, gây ra thay đổi về gió, áp suất và lượng mưa toàn cầu.
Ở nhiều nơi, đặc biệt là vùng nhiệt đới, La Nina gây ra tác động khí hậu ngược lại với El Nino khi tạo ra chuỗi tác động ngược chiều: mưa lớn, lũ lụt và sạt lở ở nhiều nơi, trong khi những vùng khác lại hứng chịu hạn hán khốc liệt.
Khi La Nina xuất hiện vào cuối năm, tần suất và cường độ bão nhiệt đới thường gia tăng, khiến thiên tai khó lường hơn.