Lan tỏa văn hóa đọc trong giới trẻ

Sân chơi ý nghĩa cho thế hệ trẻ

Vòng sơ khảo Cuộc thi Đại sứ văn hóa đọc Quảng Nam năm 2025 sau 4 tháng tổ chức đã thu hút đông đảo học sinh tiểu học, THCS, THPT và sinh viên tham gia với hàng trăm bài dự thi.

Ông La Đình Nghĩa, Giám đốc Thư viện Quảng Nam (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng), đại diện Ban tổ chức cuộc thi cho biết: “Các thí sinh dự thi thể hiện khả năng sáng tạo phong phú và tình yêu sách sâu sắc. Nhiều bài dự thi không chỉ dừng ở việc cảm thụ tác phẩm, mà còn gợi mở những dự án, ý tưởng cụ thể để đưa văn hóa đọc đến với bạn bè, cộng đồng. Đó là dấu hiệu cho thấy giới trẻ đang thực sự xem sách như một phần trong cuộc sống của mình”.

Trong hàng trăm tác phẩm dự thi, nhiều bài văn, video ghi dấu ấn nhờ ý tưởng độc đáo. Học sinh nhỏ tuổi như Ngô Nguyễn Anh Thư (lớp 2A1, Trường Tiểu học Nguyễn Chí Thanh, xã Tam Xuân) hay Dương Bảo An (lớp 2/1, Trường Tiểu học Võ Thị Sáu, phường Bàn Thạch) đã tự tin giới thiệu những cuốn sách yêu thích bằng hình thức video sinh động. Ở bậc THPT, Nguyễn Thị Phương Quỳnh (lớp 11/1, Trường THPT Nguyễn Huệ, Núi Thành) gây ấn tượng với bài dự thi giàu cảm xúc, gắn kết trải nghiệm bản thân với thông điệp mà sách mang lại.

Một điểm sáng của cuộc thi năm nay là sự đa dạng trong lựa chọn sách. Từ những tác phẩm kinh điển như "Việt Nam sử lược", "Nhật ký Đặng Thùy Trâm", "Tuổi thơ dữ dội", "Không gia đình", "Nhà giả kim"… đến những cuốn sách kỹ năng, truyền cảm hứng như "Tuổi trẻ đáng giá bao nhiêu", "Tôi tự học" hay truyện thiếu nhi hấp dẫn như "Chiến binh cầu vồng", "Dế Mèn phiêu lưu ký", "Totto-chan bên cửa sổ"… Nhiều bài dự thi có ý tưởng độc đáo, nội dung sâu sắc, thể hiện sự hiểu biết, vốn sống và khát vọng lan tỏa văn hóa đọc đến cộng đồng. Một số bài viết đã vượt lên trên phạm vi của một cuộc thi, gợi mở những suy nghĩ mới mẻ về việc xây dựng thói quen đọc sách, rèn luyện nhân cách và kỹ năng sống cho thế hệ trẻ.

Một thành viên Ban tổ chức cuộc thi nhận xét: “Việc học sinh tìm đến nhiều thể loại sách khác nhau cho thấy nhu cầu tiếp nhận tri thức phong phú. Quan trọng hơn, các em đã biết gắn việc đọc với những trải nghiệm cá nhân, từ đó khơi mở ý tưởng sáng tạo cho chính mình và cộng đồng”.

Lan tỏa văn hóa đọc - trách nhiệm của toàn xã hội

Nhìn từ Cuộc thi Đại sứ văn hóa đọc, có thể thấy khơi dậy tình yêu sách trong giới trẻ không thể chỉ dựa vào một vài hoạt động ngắn hạn, mà phải được duy trì thường xuyên, bền bỉ. Theo các chuyên gia, để xây dựng thói quen đọc sách, cần phối hợp đồng bộ giữa gia đình - nhà trường - xã hội. Gia đình là nơi gieo mầm, khuyến khích con trẻ tiếp xúc với sách ngay từ nhỏ. Nhà trường cần biến thư viện thành “không gian sống” của học sinh, chứ không chỉ là nơi lưu trữ. Còn xã hội, với sự tham gia của các tổ chức đoàn thể, cần tổ chức nhiều chương trình khuyến đọc, gắn sách với hoạt động cộng đồng.

Ông La Đình Nghĩa cho rằng, qua cuộc thi có thể thấy, trong bối cảnh công nghệ số bùng nổ, sách vẫn có giá trị riêng, giúp các em học cách lắng nghe, suy ngẫm và sống nhân văn hơn. Một câu hỏi đặt ra làm sao để văn hóa đọc không bị lấn át giữa thời đại số? Thực tế, công nghệ có thể trở thành “cầu nối” thay vì “rào cản”. Những video giới thiệu sách, các câu lạc bộ đọc trực tuyến, ứng dụng sách điện tử, audiobook… đang dần được giới trẻ đón nhận.

Trong cuộc thi năm nay, nhiều học sinh đã tận dụng công nghệ quay video, dựng hình sinh động để giới thiệu sách, biến hoạt động đọc thành trải nghiệm hấp dẫn. Điều đó cho thấy khi được kết hợp với công nghệ, văn hóa đọc có thể đến gần hơn với người trẻ, vốn quen với thế giới trực tuyến. Em Kiều Linh Đan (lớp 6/3, Trường THCS Chu Văn An, phường Hương Trà), một gương mặt tiêu biểu được trao giải năm nay, chia sẻ: “Sách giống như người bạn đồng hành, giúp em tìm thấy nhiều ước mơ và niềm tin. Em muốn sau này sẽ mở một thư viện nhỏ để các bạn cùng đọc”. Những lời hồn nhiên ấy cho thấy sức mạnh của văn hóa đọc - gieo hạt mầm tri thức để lớn lên thành khát vọng cống hiến.

Trong cuộc thi, nhiều em đã mạnh dạn đề xuất những dự án lan tỏa văn hóa đọc, chẳng hạn mô hình “đọc sách cùng bạn”, chương trình “góp sách tặng bạn vùng sâu, vùng xa” hay các góc thư viện lớp học tự quản. Ước mơ, dự án của các em có thể chưa thực hiện được hôm nay nhưng niềm tin vào sự hấp dẫn của sách, kiến thức phong phú của sách sẽ là niềm vui, là nơi cho các em cùng chắp cánh ước mơ với các bạn nhỏ, nhất là ở những địa phương xa xôi, điều kiện còn nhiều khó khăn...

Lan tỏa văn hóa đọc trong giới trẻ không chỉ là nhiệm vụ của ngành văn hóa, giáo dục mà còn là trách nhiệm của cả xã hội. Mỗi cuốn sách được đọc, mỗi câu chuyện được chia sẻ chính là một bước nhỏ nhưng ý nghĩa trên hành trình xây dựng xã hội học tập. Và từ những sân chơi như Cuộc thi Đại sứ văn hóa đọc, có thể tin tưởng rằng văn hóa đọc sẽ tiếp tục bén rễ, lan tỏa và tỏa sáng trong trái tim thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.

Kết thúc vòng sơ khảo, Ban tổ chức Cuộc thi Đại sứ văn hóa đọc Quảng Nam năm 2025 đã trao 32 giải thưởng, gồm 2 giải tập thể và 30 giải cá nhân. Đồng thời, 5 bài xuất sắc nhất được chọn tham dự vòng chung kết toàn quốc vào tháng 10/2025.

TRƯƠNG TÂM THƯ