Kết hợp nông nghiệp với dịch vụ trải nghiệm
ĐNO - Những mô hình nông nghiệp được khởi xướng không hướng đến bán sản phẩm ngay mà đưa khách trải nghiệm từ gieo trồng, chăm sóc đến thưởng thức để hiểu giá trị gốc. Từ đây, dịch vụ trải nghiệm trở thành hướng đi mới, bền vững và gắn kết nhiều lớp giá trị.
Nâng cao giá trị nông nghiệp
Những ngày cuối hè, gần 30 học sinh của Học viện Công nghệ giáo dục bền vững GG (phường Tam Kỳ) có chuyến học tập thực địa tại Rừng Bách Thảo, một mô hình "vườn - rừng" sinh thái được gầy dựng bởi anh Nguyễn Thanh Bình (xã Sơn Cẩm Hà).
Không tổ chức dưới dạng du lịch thông thường, chuyến đi là một phần trong hoạt động giáo dục, nơi trẻ em được tiếp cận kiến thức về hệ sinh thái, nông nghiệp tái sinh và văn hóa nông thôn thông qua trải nghiệm trực tiếp.
Theo anh Bình, không gian vườn - rừng không chỉ để canh tác mà là nơi gìn giữ tri thức bản địa, môi trường học tập mở cho các thế hệ. Khi các em được lấm lem đất, sờ vào lớp lá mục, biết vì sao rễ cây lại giữ nước thì việc yêu thiên nhiên và hiểu nông nghiệp sẽ đến một cách tự nhiên, không cần phải giảng dạy.
.jpg)
Ở khu vực xa hơn, vùng sâm Ngọc Linh thuộc các xã Trà Linh, Nam Trà My, Trà Tập... nơi vốn quen thuộc với những tour tham quan vườn sâm cho du khách, mô hình dịch vụ trải nghiệm cũng đang từng bước được định hình lại.
Trong khuôn khổ Lễ hội sâm Ngọc Linh năm 2025, một tour có tên "Huyền thoại sâm Ngọc Linh" được tổ chức bài bản bởi nhóm người dân bản địa và một số hộ trồng sâm, thu hút đông đảo khách du lịch đến với vùng cao.
Du khách không chỉ đến để nhìn củ sâm mà còn muốn được tự tay nhổ cây sâm trưởng thành, nghe kể về cách chăm đất, ủ bùn, dựng chòi... Từ nhu cầu đó, người dân địa phương cùng tổ chức thành tour trải nghiệm. Cả nhóm đều là người bản địa, là người trồng sâm, người nấu ăn, người dọn dẹp, tự mình giới thiệu về chính vùng đất của mình.
Chị Hồ Thị Thúy Ngân, chủ hộ trồng sâm Tuấn Ngân
.jpg)
Điểm đặc biệt trong tour này là sự kết hợp giữa yếu tố nghề truyền thống và văn hóa bản địa. Từ cách kể chuyện mộc mạc của người Xê Đăng, đến bữa ăn có sử dụng sâm và các loại dược liệu, du khách được tìm hiểu sâu hơn về cây sâm trong bối cảnh thật với cảm giác thật.
[VIDEO] - Chị Hồ Thị Thúy Ngân chia sẻ về Tour Huyền thoại sâm Ngọc Linh:
Hướng phát triển bền vững
Trong bối cảnh nông nghiệp gặp nhiều áp lực về đầu ra, giá cả và cạnh tranh, hướng chuyển đổi sang dịch vụ trải nghiệm không phải chỉ phục vụ du lịch.
Đây là cách để nông nghiệp được tái định vị trong chuỗi giá trị gắn với giáo dục, môi trường và bản sắc, những yếu tố ngày càng được xã hội quan tâm.
Anh Nguyễn Thanh Bình chia sẻ: "Mỗi chuyến trải nghiệm tại Rừng Bách Thảo là một lớp học ngoài trời. Trẻ em được quan sát, đặt câu hỏi, khám phá. Nhưng hơn thế nữa, chúng hiểu rằng thiên nhiên không phải ở xa mà là thứ đang nuôi sống mình mỗi ngày. Tôi tin rằng nếu được nhân rộng, những mô hình như thế này góp phần thay đổi cách nghĩ về nông thôn, không chỉ là nơi sản xuất lương thực mà còn là nơi giáo dưỡng".
Trong khi đó, với tour sâm Ngọc Linh, giá trị mang lại không dừng ở lợi ích kinh tế. Du khách sau khi tham gia đều đánh giá cao tính chân thực, sự gắn kết thiên nhiên và câu chuyện bản địa.
"Tôi nghĩ nếu chỉ bán sâm thôi thì rất khó cạnh tranh với các sản phẩm ngoại nhập, giá cao. Nhưng nếu gắn với trải nghiệm như sờ vào củ sâm thật, gặp người trồng thật, sống một ngày trên chòi sâm thì khách sẽ tin tường, quay lại và trở thành người lan tỏa hình ảnh vùng sâm", chị Ngân cho biết.
[VIDEO] - Anh Nguyễn Thanh Bình chia sẻ về mô hình giáo dục gần gũi với thiên nhiên tại Rừng Bách Thảo:
Theo ông Phạm Thanh Tùng, chuyên gia thiết kế các tour du lịch nông nghiệp và farm stay, các mô hình này mở ra cơ hội giải quyết bài toán sinh kế cho người dân bản địa. Khi người trồng sâm có thêm vai trò hướng dẫn viên, người phụ nữ nông thôn trở thành đầu bếp, truyền thông thì thu nhập không chỉ đến từ sản phẩm mà từ cả chuỗi dịch vụ đi kèm, từ lưu trú, ẩm thực, thuyết minh đến bán hàng sau trải nghiệm.
Tuy nhiên, để hướng đi này thực sự bền vững, vẫn cần một chính sách khuyến khích bài bản, bao gồm đào tạo kỹ năng đón khách cho người nông dân, xây dựng bộ tiêu chuẩn chất lượng cho các mô hình trải nghiệm, quan trọng nhất là giữ gìn bản sắc.
.jpg)
Khi được tổ chức một cách có chiều sâu, có sự tham gia của chính người dân, những mô hình như farmstay là câu chuyện về cách người nông dân làm chủ chính vùng đất của mình, làm chủ chính hình ảnh của mình trên thị trường. Từ đó, một tương lai khác của nông nghiệp bắt đầu, không còn khép kín trên luống cày mà mở ra trên những hành trình thấu cảm và gắn bó.
Ông Phạm Thanh Tùng, chuyên gia thiết kế các tour du lịch nông nghiệp và farm stay