Hiện đại hóa nền hành chính vì dân
Với mục tiêu lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, hướng tới chính phủ điện tử, dịch vụ công trực tuyến, công khai, minh bạch và hiệu quả, thành phố Đà Nẵng đang đẩy mạnh xây dựng chính quyền 2 cấp hiện đại, giảm thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ công và sự hài lòng của công dân.
Nền tảng vững chắc cho chặng đường mới
Trước khi thực hiện chính quyền 2 cấp, thành phố Đà Nẵng (cũ) từng hai lần thí điểm thực hiện chính quyền đô thị. Sự thay đổi mô hình quản trị công theo hướng chính quyền đô thị được xem là chìa khóa vàng mở ra cơ hội về đầu tư hạ tầng đô thị, dịch vụ, tài chính... theo hướng đô thị thông minh, thu hút đầu tư và công nghệ mới xứng tầm để phát triển kinh tế - xã hội.
Dấu ấn chính quyền đô thị
Từ ngày 1/7/2021, thành phố Đà Nẵng (cũ) triển khai Nghị quyết số 119/2020/QH14 của Quốc hội về thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị và một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng. Đánh giá của Chính phủ cho biết, sau 3 năm triển khai thí điểm mô hình chính quyền đô thị, với sự quyết tâm chính trị của cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp đã lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên trong việc chủ động, kịp thời thể chế hóa, cụ thể hóa triển khai thực hiện Nghị quyết số 119/2020/QH14 và Nghị định số 34/2021/NĐ-CP của Chính phủ về quy định chi tiết và biện pháp thi hành Nghị quyết số 119/2020/QH14 của Quốc hội.
Thành phố đạt nhiều kết quả tích cực, tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; thủ tục hành chính được cắt giảm, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân. Tính năng động trong hoạt động điều hành của chính quyền, trách nhiệm công vụ, nhất là của người đứng đầu UBND quận, phường được nâng cao.
Việc phân cấp, ủy quyền cho cấp dưới và cơ quan chuyên môn được đẩy mạnh và thực hiện toàn diện trên tất cả lĩnh vực, đảm bảo phát huy quyền làm chủ của người dân. Bên cạnh đó, việc thực hiện cơ chế chính sách mới cho phép công chức phường liên thông, thuộc biên chế công chức quận và do UBND quận quản lý, sử dụng, tạo cơ sở cho việc chuẩn hóa đội ngũ công chức phường theo hướng chuyên nghiệp, chủ động, linh hoạt; đơn giản hóa thủ tục hành chính trong công tác quy hoạch, đào tạo, luân chuyển, điều động cán bộ giữa quận - phường và ngược lại.
Ông Hoàng Sơn Trà, Chủ tịch UBND phường Sơn Trà, nguyên Chủ tịch UBND quận Sơn Trà (cũ) cho biết, việc thực hiện thí điểm cho thấy những kết quả tích cực. Bộ máy chính quyền quận, phường gọn nhẹ, hoạt động nhanh nhạy, thông suốt hơn, cơ quan hành chính tích cực, chủ động điều hành, giải quyết kịp thời và hiệu quả những vấn đề cấp bách ở địa phương, góp phần tích cực vào việc cải cách hành chính, đem lại sự hài lòng cho người dân.
Chủ tịch UBND quận Ngũ Hành Sơn, nay là phường Ngũ Hành Sơn Nguyễn Hòa chia sẻ, UBND quận, phường xây dựng quy chế làm việc riêng, phát huy vai trò chủ động, trách nhiệm, sáng tạo trong quá trình phục vụ, đáp ứng sự hài lòng của tổ chức, cá nhân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong bối cảnh tình hình Covid-19 diễn biến hết sức phức tạp trên địa bàn.
Tuy nhiên, thành phố còn gặp một số khó khăn, vướng mắc về cơ cấu tổ chức, cơ chế tài chính, về liên thông cán bộ và biên chế công chức phường. Việc UBND quận, phường không còn là đơn vị lập và cân đối ngân ngân sách đã hạn chế tính chủ động trong việc cân đối thêm nguồn lực để thực hiện các nhiệm vụ tại địa phương…
Đòn bẩy cho sự phát triển
Khi thực hiện chính quyền đô thị, thành phố ban hành đề án phân cấp, ủy quyền cho cấp dưới và cơ quan chuyên môn, thực hiện toàn diện trên 5 lĩnh vực trọng tâm: tổ chức bộ máy, nhân sự, quản lý đầu tư, quản lý đô thị, quản lý tài nguyên - môi trường và quản lý ngân sách. Nhờ đó, việc thực hiện nhiệm vụ nhanh hơn, thông suốt hơn, và người hưởng lợi ở đây chính là người dân, doanh nghiệp.
Ở cấp phường, có 42/45 phường thực hiện quy định chủ tịch phường được ủy quyền cho công chức tư pháp - hộ tịch ký chứng thực, với 1.253.890 văn bản từ tháng 7/2021 đến 7/2023. Việc thực hiện quy định giúp giải quyết nhanh chóng, kịp thời, tiết kiệm thời gian, góp phần cải cách thủ tục hành chính, tăng trách nhiệm cá nhân của công chức tư pháp - hộ tịch. Đồng thời có 48.964 hồ sơ chứng thực điện tử bản sao từ bản chính thực hiện thành công trên Cổng dịch vụ công quốc gia.
Theo kết quả khảo sát độc lập của Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Đà Nẵng vào tháng 7/2023, với 422 phiếu phát ra và 394 phiếu thu về, cho thấy 100% cán bộ, công chức, viên chức và 83,3% người dân đồng thuận với chủ trương thực hiện thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
Công tác chỉ đạo, điều hành của UBND cấp trên đối với cấp dưới xuyên suốt, cụ thể hơn, bảo đảm sự điều hành trực tiếp, nâng cao tính chủ động của cơ quan hành chính và trách nhiệm người đứng đầu. Nhiều năm qua, thành phố Đà Nẵng luôn thuộc nhóm các địa phương dẫn đầu và có chỉ số tốt về năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI); chỉ số sẵn sàng ứng dụng công nghệ thông tin; chỉ số quản trị hành chính công cấp tỉnh; chỉ số cải cách hành chính so với toàn quốc.
Để cải thiện chỉ số PCI, lãnh đạo thành phố chỉ đạo các sở, ngành tạo môi trường đầu tư công khai, minh bạch, nâng cao đạo đức công vụ, chỉ đạo kiểm tra, xử lý triệt để các tình trạng nhũng nhiễu, gây khó dễ cho tổ chức, công dân để tự cải thiện chỉ số thành phần; tăng cường chính quyền điện tử, chính quyền số. Các chỉ số ứng dụng công nghệ thông tin nội bộ các cơ quan nhà nước, chỉ số dịch vụ công trực tuyến, chỉ số hạ tầng nhân lực - xã hội, chỉ số công nghiệp công nghệ thông tin… nhiều năm ở trong top đầu cả nước.
Từ chính quyền đô thị đến chính quyền 2 cấp
Từ ngày 1/7, cùng với cả nước, thành phố Đà Nẵng chuyển đổi từ mô hình chính quyền đô thị sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp nhằm xây dựng tổ chức chính quyền địa phương tinh gọn, hiệu quả hơn, với mục tiêu giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình quản lý đô thị.
Hoàn thiện bộ máy chính quyền
Ông Bùi Văn Tiếng, nguyên Trưởng ban Tổ chức Thành ủy Đà Nẵng (cũ) cho biết, khi thí điểm không tổ chức HĐND quận, phường trong mô hình chính quyền đô thị, tính trực tiếp trong chỉ đạo của thành phố đến cơ sở rất rõ, do không qua trung gian; quận ủy, đảng ủy phường tập trung chức năng vào việc thực hiện nghị quyết của HĐND, UBND thành phố nên mạnh hơn, nhanh hơn, kịp thời hơn.
Theo kết quả tổng hợp của Sở Nội vụ, từ ngày 1/7/2021 đến 31/12/2023, UBND 6 quận tiếp nhận 3.469 ý kiến, đề xuất của người dân; UBND phường tiếp nhận 7.628 kiến nghị, đề xuất của người dân và tỷ lệ giải quyết trên 97,3% ở cấp quận và 96% ở cấp phường. Chủ tịch các quận đã tổ chức 60 cuộc đối thoại, chủ tịch các phường tổ chức 218 cuộc đối thoại. Thông qua đối thoại trực tiếp với nhân dân đã kịp thời xử lý, giải quyết các phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của người dân; tiếp thu các ý kiến, phản ánh và đóng góp của người dân trong xây dựng Đảng, chính quyền.
Kết quả lấy ý kiến về nguyên tắc hoạt động của UBND quận, phường theo chế độ thủ trưởng, đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ khi thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị, với tỷ lệ đánh giá “hợp lý” từ 81 - 92% cán bộ, công chức, viên chức các cấp; 62,6% cán bộ, công chức, viên chức các cấp đánh giá “tốt hơn” về tính thống nhất, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả trong chỉ đạo, điều hành từ UBND thành phố đến UBND quận và UBND phường.
Trong thời gian thực hiện thí điểm chính quyền đô thị tại thành phố Đà Nẵng (cũ), nhiều ý kiến của cán bộ từ cơ sở cho rằng có thể báo cáo trực tiếp nhiệm vụ thực hiện từ UBND phường lên thẳng UBND thành phố, không cần qua khâu trung gian là cấp UBND quận. Song song đó, các báo cáo, giám sát có thể tiến hành theo chuyên đề chứ không hẳn là báo cáo định kỳ, rất thuận lợi cho cơ chế hoạt động cũng như báo cáo. Những ý kiến này có thể được xem là tiền đề của mô hình chính quyền 2 cấp, là bỏ cấp trung gian, tinh gọn tổ chức, hoạt động hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả.
Mô hình mới, cơ hội mới
Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng dần đi vào hoạt động ổn định sau hơn hai tháng vận hành. Nhiều xã, phường đã thể hiện sự quyết tâm, nỗ lực trong việc vận hành bộ máy, đặc biệt là công tác giải quyết thủ tục hành chính, tháo gỡ những vướng mắc trong thực hiện các công trình, dự án.
Phường Hương Trà được thành lập trên cơ sở sáp nhập phường Hòa Hương, An Sơn và xã Tam Ngọc. Sự thay đổi trong giải quyết thủ tục hành chính đã nhận được sự đánh giá cao từ cử tri. Ông Nguyễn Minh Tuấn, cử tri tổ dân phố số 6, chia sẻ: “Chúng tôi rất hoan nghênh việc UBND phường đã trao 24 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân chỉ sau 20 ngày vận hành mô hình mới. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn của phường luôn nằm trong tốp cao của thành phố”.
Phường Tam Kỳ cũng ghi nhận những kết quả nổi bật về giải quyết thủ tục hành chính. Ông Nguyễn Văn Nhâm, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường, cho biết chỉ sau hai tháng hoạt động, trung tâm tiếp nhận 5.649 hồ sơ (trong đó có 2.790 hồ sơ về đất đai). Đáng chú ý, 100% hồ sơ giải quyết đúng hạn, trước hạn. Tỷ lệ hồ sơ dịch vụ công trực tuyến đạt 95,53%, và thanh toán trực tuyến đạt 88,47%. Ông Nhâm khẳng định đội ngũ công chức làm việc với tinh thần trách nhiệm cao, cải thiện rõ rệt thái độ phục vụ, thể hiện qua sự hài lòng của người dân ngay trong thời gian đầu hoạt động.
Qua hơn hai tháng vận hành chính quyền 2 cấp, phường Tam Kỳ đã hoạt động thông suốt, không để gián đoạn việc giải quyết thủ tục cho người dân. Phường luôn duy trì trong tốp đầu thành phố về các tiêu chí trong giải quyết thủ tục hành chính như tỷ lệ hồ sơ trước và đúng hạn, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán trực tuyến... Đây là nỗ lực, cố gắng vượt bậc của đội ngũ cán bộ, công chức phường trong vận hành chính quyền 2 cấp.
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tam Kỳ Nguyễn Thị Thu Lan
Từ thực tiễn, lãnh đạo thành phố đánh giá mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang vận hành ổn định và kịp thời đáp ứng nhu cầu của người dân. Lãnh đạo thành phố yêu cầu các đơn vị cần tăng cường phân cấp, phân quyền để các địa phương chủ động hơn trong công việc. Đặc biệt, gắn trách nhiệm của người đứng đầu với hiệu quả phục vụ nhân dân, đảm bảo mỗi thủ tục hành chính đều trở nên dễ dàng và nhanh chóng hơn.
Cần thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ
Ông Phan Văn Bình, Giám đốc Sở Nội vụ cho biết, qua thời gian vận hành hơn 2 tháng, chính quyền địa phương 2 cấp đã đi vào hoạt động ổn định; bên cạnh những kết quả tích cực về tinh gọn bộ máy và chất lượng phục vụ người dân thì hiện nay một số xã, phường còn gặp khó khăn về nhân lực và chưa thực sự đồng bộ về cơ sở vật chất.
Cụ thể một số vị trí việc làm chuyên ngành chuyên môn sâu (quản lý đất đai, tài chính, xây dựng, kinh tế, nông nghiệp...) thiếu công chức am hiểu nghiệp vụ phụ trách, vẫn còn tình trạng thiếu công chức so với định mức được giao; hệ thống hạ tầng dùng chung của một số trung tâm phục vụ hành chính công vào lúc cao điểm xảy ra chậm nghẽn, phải thực hiện thủ công. Do đó cần tổ chức đào tạo chuyên sâu theo nhu cầu thực tiễn; trang bị và hướng dẫn sử dụng các phần mềm quản lý hành chính cho cán bộ, công chức để tăng hiệu quả công việc và minh bạch hóa quy trình.
Bên cạnh đó, cần cải cách chế độ tiền lương thỏa đáng và các chế độ chính sách hỗ trợ kịp thời đối với cán bộ công chức để từ đó tạo động lực thúc đẩy sự nhiệt huyết, trách nhiệm với công việc. Cũng như tạo nguồn, đào tạo cán bộ ngay từ cơ sở để có sự đồng bộ chuyên môn, kỹ năng, nghiệp vụ. Đồng thời thực hiện kiểm tra, giám sát, đánh giá thật nghiêm, chặt chẽ, có chế tài đủ mạnh và quyết liệt trong xử lý cán bộ, công chức vi phạm kỷ luật, pháp luật.
Xây dựng chính quyền số, kiến tạo tương lai
Trong bối cảnh sắp xếp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Đà Nẵng khẳng định tầm nhìn chiến lược bằng việc đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.
Kế thừa thành quả
Trước khi hợp nhất, cả thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam (cũ) đã có những bước đi mạnh mẽ trong công tác chuyển đổi số. Trong đó, Đà Nẵng luôn nổi bật như một “ngọn hải đăng” về phát triển chính quyền số. Vị thế tiên phong này được thể hiện rõ qua các con số ấn tượng.
Theo báo cáo Chỉ số đánh giá chuyển đổi số (DTI) năm 2023, Đà Nẵng đã xuất sắc giữ vững ngôi vị dẫn đầu cả nước về chỉ số DTI cấp tỉnh, đánh dấu năm thứ tư liên tiếp đạt được thành tích này. Thành phố không chỉ đứng đầu về chính quyền số, kinh tế số, xã hội số mà còn chiếm vị trí số 1 trong 5/8 chỉ số thành phần, bao gồm: nhận thức số, thể chế số, nhân lực số, an toàn thông tin mạng và hoạt động chính quyền số.
Những con số trên không chỉ là thành tích mà còn là minh chứng cho những nỗ lực không ngừng của thành phố. Để tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp, nhiều giải pháp đột phá đã được triển khai. Từ năm 2019, Đà Nẵng đã xây dựng Cổng dịch vụ công theo mô hình nền tảng lõi, cho phép thiết lập nhanh các dịch vụ công trực tuyến chỉ trong ngày. Đặc biệt, từ năm 2023, thành phố đã đưa vào vận hành hệ thống giám sát dịch vụ công thông minh thông qua Trung tâm IOC, giúp theo dõi sát sao, thống kê tình hình xử lý hồ sơ và đưa ra cảnh báo kịp thời đối với những hồ sơ sắp quá hạn.
Sự quyết tâm ấy còn được thể hiện qua các chính sách cụ thể. Thành phố đã ban hành chính sách giảm thời gian xử lý đến 50% đối với hồ sơ trực tuyến so với hồ sơ giấy; hỗ trợ chi phí chuyển phát nộp hồ sơ, kết quả qua bưu điện. Đặc biệt, Nghị quyết số 89/2023/NQ-HĐND của HĐND thành phố đã quy định miễn, giảm mức thu lệ phí khi thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Các chỉ tiêu về dịch vụ công trực tuyến hằng năm cũng được giao gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp ưu tiên sử dụng các dịch vụ số.
Xây dựng chính quyền số toàn diện
Để hiện thực hóa mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hoạt động thông suốt, hiệu quả, dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã vạch ra những giải pháp chiến lược. Nổi bật là việc đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và hiện đại hóa hạ tầng. Thành phố sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả của Trung tâm Phục vụ hành chính công, cắt giảm tối đa thủ tục, giảm thiểu rủi ro pháp lý và phiền hà cho người dân, doanh nghiệp. Mọi hoạt động chỉ đạo, điều hành sẽ được đưa lên môi trường điện tử và vận hành dựa trên dữ liệu.
Đặc biệt, từ ngày 1/7/2025 đến ngày 31/12/2025, Đà Nẵng đề ra nhiều mục tiêu quan trọng nhằm thúc đẩy chuyển đổi số một cách liên thông, đồng bộ và hiệu quả, đáp ứng kịp thời yêu cầu sắp xếp bộ máy. Cụ thể, thành phố sẽ tập trung cung cấp dịch vụ công trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ. Trong đó, đảm bảo cung cấp thực chất, hiệu quả 25 dịch vụ công trực tuyến toàn trình đã được tích hợp; đồng thời cung cấp 982 dịch vụ công trực tuyến với số lượng hồ sơ trung bình phát sinh ít nhất 1.000 hồ sơ/năm. Mục tiêu là 100% kết quả điện tử được tái sử dụng, giúp giảm thiểu giấy tờ, chi phí cho người dân và doanh nghiệp.
Đà Nẵng cũng cam kết cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình đối với 82 nhóm thủ tục hành chính theo Đề án 06/CP của Chính phủ “Phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030” và 1.139 thủ tục hành chính có thành phần hồ sơ được thay thế bằng dữ liệu số. Đặc biệt, 100% thủ tục hành chính sẽ được thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính. Các thủ tục liên quan đến doanh nghiệp cũng sẽ được thực hiện trực tuyến hoàn toàn, thông suốt. Thành phố đặt mục tiêu tối thiểu 80% hồ sơ thủ tục hành chính được xử lý hoàn toàn trực tuyến, với yêu cầu người dân chỉ phải nhập dữ liệu một lần duy nhất. Để đảm bảo các mục tiêu trên được thực hiện, UBND thành phố đã phân công nhiệm vụ rõ ràng, kèm theo thời gian hoàn thành cụ thể cho từng sở, ngành, cơ quan liên quan.
Củng cố nhân lực, hạ tầng số cấp cơ sở
Nhận thấy những khó khăn về nhân lực và hạ tầng công nghệ tại các xã, phường, thành phố Đà Nẵng đã quyết liệt tháo gỡ nút thắt này. Thành phố đã ban hành hướng dẫn tuyển dụng lao động hợp đồng chuyên trách về công nghệ thông tin cho các địa phương, với mục tiêu bố trí 1 - 2 cán bộ chuyên trách xã, phường để tạo đội ngũ nòng cốt.
Bên cạnh đó, thành phố còn điều động cán bộ, công chức hỗ trợ các xã vùng xa; huy động sinh viên tình nguyện hỗ trợ người dân và chính quyền cơ sở. Về hạ tầng, Sở Khoa học và Công nghệ đã đề xuất cấp kinh phí để các xã, phường nâng cấp hệ thống mạng, trang bị máy tính, thiết bị văn phòng, góp phần hiện đại hóa nền hành chính cơ sở.
Nội dung: HOÀNG NHUNG - HIỀN LƯƠNG - TÂM ĐAN - VINH ANH
Trình bày: MINH TẠO