Gìn giữ và phát triển làng nghề truyền thống

Hình thành từ thế kỷ XIV, làng nghề vấn chổi Chiêm Sơn tại xã Duy Xuyên vẫn được gìn giữ cho đến ngày nay bởi bao thế hệ.

Làng nghề hiện có 200 hộ gia đình làm nghề vấn chổi với hơn 400 lao động; có 21 hộ sản xuất quy mô lớn, sử dụng thường xuyên từ 15 - 20 lao động, sản xuất nhiều loại chổi, đáp ứng yêu cầu thị trường từ Nam ra Bắc.

Do nhu cầu nguyên liệu cho sản xuất chổi đót ngày càng cao nên các hộ sản xuất phải mua nguyên liệu khắp cả nước và sang Lào, Campuchia. Mỗi năm toàn làng nghề tiêu thụ khoảng 520 tấn đót khô, tương đương khoảng 20 tỷ đồng. Bình quân doanh thu trong làng nghề mỗi năm khoảng 100 tỷ đồng, mỗi lao động có thu nhập từ 4 - 6 triệu đồng/tháng.

Trong làng có Hợp tác xã Nông nghiệp - Thương mại chổi đót Nhất Tuấn, hình thành từ năm 2019 đã làm “bà đỡ”, hỗ trợ người dân liên kết, phát triển sản xuất.

Ông Nguyễn Nhất Tuấn, Giám đốc Hợp tác xã cho hay: “Sản phẩm của chúng tôi được cấp có thẩm quyền đánh giá phân hạng OCOP 3 sao năm 2023. Kế tiếp truyền thống của gia đình, tôi làm nghề này từ năm 1990 đến nay.

Chổi đót được làm hoàn toàn bằng thủ công, giúp giữ được các nét đặc trưng riêng. Tuy nhiên, hiện nay có khó khăn nhất vẫn là nguồn lao động, vì đa số lao động hiện tại là phụ nữ lớn tuổi ở địa phương. Thời gian đến, hợp tác xã định hướng sẽ mở rộng quy mô để mở rộng kênh tiêu thụ, hướng đến việc xuất khẩu bền vững sản phẩm”.

Theo thống kê, trên địa bàn thành phố Đà Nẵng cũ có 10 làng nghề; tỉnh Quảng Nam cũ có 29 làng nghề, làng nghề truyền thống được công nhận. Các nghề, làng nghề được công nhận phân bố không đều giữa các địa phương, phần lớn tập trung ở các địa phương đồng bằng.

Theo UBND các địa phương có làng nghề, việc công nhận nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống đã góp phần khôi phục, bảo tồn và phát triển được nhiều nghề truyền thống và phát triển các nghề mới.

Các làng nghề ngoài việc tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, còn giữ vai trò quan trọng trong bảo tồn gìn giữ không gian, cảnh quan làng nghề, nét đẹp văn hóa truyền thống và có tiềm năng lớn phát triển du lịch.

Thời gian đến, các địa phương tiếp tục bảo tồn và phát triển làng nghề, quan tâm lồng ghép mọi nguồn lực để hỗ trợ các hộ sản xuất thường xuyên mở rộng quy mô sản xuất đáp ứng nhu cầu thị trường và kết hợp với phát triển du lịch làng nghề nông thôn tại địa phương.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, các làng nghề đã có những đóng góp quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Một số làng nghề đã thực sự đứng vững và phát triển trong cơ chế thị trường.

Tuy nhiên, nhiều làng nghề có quy mô nhỏ, thiết bị công nghệ còn chưa hiện đại, sản phẩm đơn điệu, tính cạnh tranh chưa cao; thị trường tiêu thụ sản phẩm còn hẹp; công tác quảng bá thương hiệu còn yếu, chưa khai thác tốt tiềm năng du lịch gắn với làng nghề.

Bên cạnh đó, một số làng nghề thiếu mặt bằng, vốn đầu tư, lao động có tay nghề; lực lượng trẻ ít mặn mà với nghề truyền thống; hạ tầng sản xuất tại làng nghề chưa được đầu tư đồng bộ.

Thời gian đến, ngành chức năng của thành phố thực hiện các chính sách hỗ trợ phát triển ngành nghề nông thôn, làng nghề cũng như hỗ trợ các sản phẩm từ nghề truyền thống tham gia Chương trình OCOP.

Đồng thời chú trọng bảo vệ môi trường làng nghề gắn với phát triển du lịch nông thôn, du lịch làng nghề theo hướng bền vững, phù hợp với nhu cầu thị trường, trên cơ sở phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tính độc đáo làng nghề; xây dựng, phát triển các vùng nguyên liệu tập trung, ổn định; hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển các làng nghề và thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề…

TRẦN TRÚC