Brazil trong bức tranh năng lượng và khoáng sản toàn cầu
Trong bức tranh dịch chuyển toàn cầu về năng lượng và khoáng sản, Brazil đang nổi lên như một đối tác trọng yếu của Trung Quốc.
Theo báo cáo của Hội đồng Kinh doanh Brazil - Trung Quốc (CEBC), năm 2024, đầu tư của doanh nghiệp Trung Quốc vào Brazil đã tăng 113%, đạt mức cao nhất kể từ đại dịch COVID-19. Với 39 dự án trị giá 4,18 tỷ USD, Brazil trở thành điểm đến đầu tư lớn thứ ba của Trung Quốc, chỉ sau Anh và Hungary (Reuters).
Số liệu trên cho thấy dòng vốn của Trung Quốc tại Brazil tập trung mạnh vào các ngành then chốt. Cụ thể, năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời) chiếm 34% tổng giá trị, khoảng 1,43 tỷ USD; dầu khí chiếm 25%, tương ứng 1 tỷ USD; khoáng sản chiến lược như lithium, nickel và đất hiếm ngày càng được chú trọng. Đáng chú ý, tập đoàn BYD của Trung Quốc từ năm 2023 đã thâu tóm quyền khai thác tại “Lithium Valley” - vùng chứa trữ lượng lithium khổng lồ của Brazil, mở đường cho chuỗi cung ứng pin xe điện toàn cầu.
Song song với đầu tư, xuất khẩu khoáng sản của Brazil sang Trung Quốc cũng tăng mạnh. Trong quý I/2025, xuất khẩu đồng đạt 331 triệu USD, tăng tới 180% so với cùng kỳ năm trước, Trung Quốc chiếm 35% thị phần. Các mặt hàng khác cũng tăng ấn tượng: mangan +310%, ferronickel +253%, đồng tinh chế +56%. Đặc biệt, xuất khẩu yttrium và scandium - khoáng sản hiếm dùng trong công nghệ cao - đạt 419 tấn trong 3 tháng đầu năm 2025, gấp 7 lần cả năm 2024. Điều này cho thấy Brazil ngày càng đóng vai trò là “kho nguyên liệu” chiến lược cho công nghiệp năng lượng sạch của Trung Quốc.
Được biết, Brazil đang sở hữu nguồn tài nguyên khổng lồ: 94% trữ lượng niobium toàn cầu, chiếm 90% sản lượng; 12,3% trữ lượng nickel, 26,4% graphite, 19% khoáng hiếm. Tuy nhiên, sản lượng thực tế vẫn còn hạn chế. Ví dụ, Brazil mới chỉ chiếm 0,02% sản lượng khoáng hiếm thế giới, 2,72% lithium và 4,56% graphite. Nguyên nhân chính là thiếu sự đầu tư vào khâu chế biến sâu, khiến quốc gia này chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu thô.
Để khắc phục, Chính phủ Brazil đã triển khai gói hỗ trợ 5 tỷ reais (815 triệu USD) qua Ngân hàng phát triển BNDES và Finep, nhằm thúc đẩy dự án khai khoáng và chế biến. Song song, một quỹ công - tư cũng được thành lập để đầu tư vào sản xuất pin, nam châm từ và tế bào năng lượng mặt trời - các sản phẩm then chốt trong kỷ nguyên chuyển đổi năng lượng.
Trong chương trình khảo sát địa chất toàn quốc và quỹ hỗ trợ, Brazil có thể đóng góp đến 10% nhu cầu toàn cầu về rare-earth magnets như neodymium, dysprosium, và yttrium vào năm 2030. Theo ước tính của Deloitte (công ty dịch vụ chuyên nghiệp đa quốc gia, nằm trong nhóm "Big Four" cùng với PwC, EY và KPMG), nếu phát triển chuỗi giá trị hoàn chỉnh, ngành khoáng sản chiến lược của Brazil có thể đóng góp tới 6 tỷ USD GDP vào năm 2030 và tăng lên tới 48 tỷ USD vào năm 2050.
Với mức tăng đầu tư ấn tượng và sự gia tăng xuất khẩu khoáng sản chiến lược, Brazil đang khẳng định vị thế là mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng năng lượng và công nghệ cao của Trung Quốc. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội, đảm bảo không bị tụt lại phía sau trong cuộc đua toàn cầu về khoáng sản chiến lược và tránh rơi vào bẫy “xuất khẩu nguyên liệu thô”, Brazil đang hướng đến việc chế biến nội địa, xây dựng chuỗi giá trị khép kín. Điều này không chỉ giúp nâng cao vị thế kinh tế mà còn đưa Brazil trở thành trung tâm chiến lược toàn cầu trong kỷ nguyên năng lượng xanh và công nghiệp mới.