NASA công bố dấu hiệu rõ ràng nhất về sự sống cổ đại trên Sao Hỏa

Mới đây, NASA đã công bố những phát hiện quan trọng từ tàu thám hiểm Perseverance, cung cấp manh mối mạnh mẽ nhất từ trước đến nay về khả năng tồn tại của sự sống vi mô cổ đại trên hành tinh đỏ.

Dấu vết trong lòng sông cạn

Tàu Perseverance, hoạt động trên Sao Hỏa từ năm 2021, đã khảo sát khu vực Neretva Vallis, một lòng sông khô cạn từng dẫn nước vào miệng núi lửa Jezero.

Theo AP, tại đây, các nhà khoa học phát hiện một tầng đá bùn giàu sét, có tên gọi là hệ tầng Bright Angel. Những mẫu vật lấy từ tầng đá này, đặc biệt là một mẫu thu thập vào mùa hè năm ngoái, chứa đựng tổ hợp khoáng chất và hợp chất hóa học gợi nhớ đến các quá trình sinh học trên Trái Đất.

Mẫu vật chứa các hợp chất hữu cơ, một thành phần nền tảng của sự sống, cùng các hạt khoáng đặc trưng như sắt phosphat và sắt sunfua, vốn thường là sản phẩm phụ trong hoạt động trao đổi chất của vi sinh vật.

Trên Trái Đất, các hợp chất tương tự thường được tạo ra bởi vi khuẩn khử sunfua, một quá trình chỉ xảy ra trong điều kiện có sự sống.

Mặc dù đây là những phát hiện đầy hứa hẹn, các nhà khoa học nhấn mạnh rằng chưa thể đưa ra bất kỳ kết luận dứt khoát nào về sự sống.

“Tất cả những gì chúng ta có thể nói là: một trong những lời giải thích khả dĩ cho tổ hợp đặc điểm mà chúng ta quan sát được là do vi sinh vật cổ đại tạo ra”, nhà nghiên cứu chính Joel Hurowitz từ Đại học Stony Brook cho biết. Tuy nhiên, cũng có những quá trình phi sinh học có thể tạo ra các đặc điểm tương tự.

Cùng quan điểm trên, chuyên gia Janice Bishop từ Viện SETI và chuyên gia Mario Parente từ Đại học Massachusetts Amherst đều cảnh báo rằng thiên nhiên có thể “đánh lừa” con người bằng những hiện tượng không liên quan đến sinh học.

Tuy nhiên, chính sự mơ hồ đó lại làm tăng giá trị khoa học của phát hiện. Nếu không phải do sự sống, thì đó vẫn là minh chứng cho những quá trình địa chất - hóa học phức tạp từng xảy ra trên Sao Hỏa cổ đại.

Thách thức đối với công nghệ hiện tại

Một trong những trở ngại lớn là Perseverance không được thiết kế để phát hiện trực tiếp sự sống. Thay vào đó, tàu chỉ thu thập mẫu đá và đất trong các ống titanium niêm phong, với mục tiêu đưa về Trái Đất để phân tích bằng các thiết bị tinh vi hơn trong tương lai.

Hiện nay, 30 mẫu vật đã được thu thập, trong đó có 10 mẫu đã được đặt lên bề mặt Sao Hỏa để dự phòng. Tuy nhiên, kế hoạch đưa chúng về Trái Đất đang gặp khó khăn nghiêm trọng.

Ban đầu, NASA dự kiến triển khai vào đầu những năm 2030, nhưng với ngân sách đội lên đến 11 tỷ USD, thời hạn đó hiện bị lùi lại sang những năm 2040.

Theo AP, Quyền Giám đốc NASA, Sean Duffy cho biết, cơ quan này đang cân nhắc tất cả phương án, bao gồm cả việc đưa thiết bị phân tích hiện đại lên Sao Hỏa để phân tích mẫu ngay tại chỗ.

Nếu được xác nhận, đây sẽ là bằng chứng đầu tiên về sự sống ngoài Trái Đất, đánh dấu bước ngoặt trong lịch sử khám phá vũ trụ. Mặc dù chưa thể đi đến kết luận, nhưng các nhà khoa học đồng thuận rằng đây là ứng cử viên tiềm năng nhất từ trước đến nay trong hành trình tìm kiếm dấu hiệu của sự sống trên Sao Hỏa.

Theo nhà khoa học Joel Hurowitz tại Đại học Stony Brook (Mỹ), mặc dù không chứng minh được sự sống, mẫu vật này vẫn cung cấp dữ liệu vô cùng quý giá về môi trường cổ đại từng tồn tại trên hành tinh đỏ.

Sự hiện diện của các khoáng chất có khả năng hình thành trong điều kiện nước, cộng với các hợp chất hữu cơ và các đặc điểm trầm tích đặc trưng, gợi mở một hệ sinh thái tiềm năng trong quá khứ xa xôi của Sao Hỏa.

Phát hiện của Perseverance là một cột mốc quan trọng trong nghiên cứu hành tinh học và sinh học ngoài Trái Đất. Nó đặt ra những câu hỏi mới, sâu sắc hơn về khả năng tồn tại của sự sống trong Hệ Mặt Trời và mở ra những hướng nghiên cứu tiềm năng trong tương lai.

HÙNG LÂM