Nghề làm đầu lân vào mùa Tết Trung thu
Những ngày này, hầu hết cơ sở làm đầu lân thủ công trên địa bàn thành phố khá tất bật khi thời gian đến Tết Trung thu chỉ còn hơn 10 ngày.
Dự kiến mùa Trung thu này, gia đình ông Nguyễn Vĩnh Tâm (khối phố Thanh Chiêm 1, phường Điện Bàn) đưa ra thị trường khoảng 5.000 mặt ông địa, đa phần bán sỉ. Với 3 loại kích cỡ, giá bán từ 25-30 nghìn đồng, trừ chi phí vật liệu, nhân công, mỗi mặt địa ông Tâm lãi vài nghìn đồng, xem như bỏ công làm lời.
Ông Nguyễn Vĩnh Tâm cho biết, công việc chính của 2 vợ chồng là giáo viên một trường tiểu học tại địa phương, nhưng vì đam mê “vẽ vời” nên có thêm nghề làm mặt địa. Sau thời gian ở trường, tranh thủ rảnh rỗi, chồng vẽ đầu ông địa, vợ may trang phục cho lân (đuôi lân, áo quần người múa…), đến nay vợ chồng ông theo nghề cũng hơn 20 năm.
“Nghề này hầu như làm quanh năm, ra tháng Giêng đã làm rồi, rảnh lúc nào dán lúc đó để có hàng dự trữ cho Trung thu”, ông Tâm chia sẻ. Từ cuối tháng 6 âm lịch, khách đã bắt đầu đến nhận hàng, nhộn nhịp kéo dài đến Trung thu.
Vài năm gần đây nhu cầu chơi lân, múa lân diễn ra thường xuyên, nhất là các sự kiện chào mừng, khai trương… nên nghề làm đầu lân cũng “bùng nổ”. Dù vậy, theo ông Nguyễn Hưng (khối Trảng Kèo, phường Hội An Tây), hàng hóa Trung Quốc xuất hiện ngày càng nhiều, nghề làm đầu lân cũng đối diện những áp lực về thị trường và giá cả.
Cơ sở ông Nguyễn Hưng được biết đến là nơi hiếm hoi ở Hội An làm nghề đầu lân theo quy mô hàng hóa. Không chỉ làm đầu lân, ông Hưng còn làm đầu thiên cẩu, mặt nạ tuồng… mỗi năm bán ra vài trăm chiếc.
Tuy nhiên, trước sức ép thị trường, năm nay ông Hưng chỉ làm đầu lân theo đơn đặt hàng phục vụ các sự kiện, đây là những sản phẩm đòi hỏi chế tác kỹ càng tỉ mỉ, nhưng ngược lại giá tốt hơn, cá biệt có cái giá bán 15 triệu đồng. Mùa Trung thu này ông đã xuất bán khoảng 300 đầu lân.
Cơ sở ông Nguyễn Hưng cũng vừa ký hợp đồng cung ứng đầu lân cho khu du lịch Bà Nà Hills để trang trí trưng bày và bán làm quà lưu niệm.
Đam mê làm đầu lân từ nhỏ, ông Hưng dường như dành hết tâm huyết cho từng sản phẩm của mình. Sản phẩm đầu lân của ông Hưng đã đạt giải cao tại nhiều cuộc thi trong nước và quốc tế. Để hoàn thành một đầu lân mất khoảng 4-5 ngày, giá bán từ 5 - 8 triệu đồng tùy kích thước, kiểu dáng, cách trang trí… Khách hàng ông Hưng không chỉ ở Hội An mà nhiều nơi khác trong cả nước, kể cả khách nước ngoài cũng đặt mua.
Ông Mai Văn Vàng (khối 6, phường Điện Bàn) nhìn nhận, vì sản phẩm đầu lân gắn với văn hóa dân tộc nên nghề này luôn tồn tại, kể cả trước áp lực của hàng đầu lân nhựa Trung Quốc. Đến nay, gia đình ông Vàng làm nghề cũng hơn 40 năm. Thời cao điểm, mỗi năm cơ sở ông Vàng cung ứng ra thị trường khoảng 25 nghìn đầu lân cỡ lớn nhỏ, thị trường kéo dài từ tỉnh Bình Định (cũ) đến thành phố Huế.
Tại cơ sở lúc nào cũng có 20 - 40 nhân công làm việc để kịp thời giao hàng cho khách, nhưng từ sau dịch Covid-19 đến nay, số lượng bán ra thị trường chỉ còn khoảng 15 - 20 nghìn đầu lân, đa phần là bộ lân bồi (tức đầu lân được dán giấy theo khuôn đúc) và hơn trăm đầu lân sườn (khung mây, tre). Tùy kiểu dáng, kích thước, phụ kiện đi theo mà giá bán đầu lân dao động từ vài chục nghìn đồng lên đến vài triệu đồng.
Đầu lân bồi nhí được ông Vàng bỏ sỉ giá khoảng 50 nghìn đồng. Loại trung (dành cho học sinh lớp 9) giá bán dao động trên dưới 1 triệu đồng với lông nhân tạo, hoặc đến 2 triệu đồng nếu là lông cừu và có phụ kiện là đuôi, quần đi kèm. Riêng với lân sườn lớn đính lông cừu, giá combo từ 5 - 7 triệu đồng/đầu.
Theo ông Nguyễn Hưng, vì lân là một trong những con vật tượng trưng cho sự may mắn, thịnh vượng, hạnh phúc và múa lân là nét đẹp văn hóa truyền thống không thể thiếu trong dịp Trung thu hoặc lễ, Tết Nguyên đán.
Vì thế, nghề làm lân không chỉ yêu cầu tỉ mỉ, khéo léo mà còn phải có năng khiếu hội họa, đặc biệt am hiểu văn hóa cùng khả năng sáng tạo để làm nên tác phẩm đặc sắc mang đậm yếu tố thuần Việt, kể cả chuyển tải được các giá trị văn hóa truyền thống, bản địa đến với người xem khi trình diễn…