Cần quản lý hiệu quả mã số vùng trồng
Mã số vùng trồng là điều kiện tiên quyết để nâng cao chất lượng, giá trị nông sản, tạo thuận lợi cho nông sản xuất khẩu theo đường chính ngạch. Ngành nông nghiệp cần nâng cao hiệu quả quản lý mã số vùng trồng để giúp nông sản trên địa bàn vươn tầm quốc tế.
Chưa thực sự hiệu quả
Mã số vùng trồng là mã số định danh cho một vùng trồng trọt nhằm theo dõi, kiểm soát tình hình sản xuất; kiểm soát chất lượng sản phẩm; truy xuất nguồn gốc sản phẩm cây trồng.
Trong xu thế hội nhập quốc tế, mã số vùng trồng có ý nghĩa như tấm vé thông hành giúp nông sản trên địa bàn thành phố xuất khẩu bởi nông sản đạt tiêu chuẩn toàn cầu. Mã số vùng trồng còn khẳng định yếu tố sản xuất nông nghiệp xanh, sạch, bền vững, đáp ứng các yêu cầu khắt khe về an toàn thực phẩm.
Cả 3 xã cũ của xã Chiên Đàn gồm thị trấn Phú Thịnh, xã Tam Đàn và xã Tam Thái đều đã được Cục Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cấp mã số vùng trồng cho dưa hấu. Thế nhưng hiệu quả mang lại chưa rõ rệt, nhất là dưa hấu chưa thể xuất khẩu chính ngạch.
Ông Nguyễn Công Chí (thôn Tam Cẩm, xã Chiên Đàn) đang trồng dưa hấu trên diện tích 2.500m2, cho biết sản phẩm dưa hấu vẫn lặp lại “điệp khúc” được mùa, mất giá. Cụ thể, từ đầu năm đến nay, ông trồng 3 vụ dưa hấu (2 vụ chính, 1 trái vụ), 2 vụ đầu thua lỗ vì dưa hấu bán tại ruộng với giá chỉ 2.500 đồng/kg. Ở vụ thứ 3, ông bán dưa hấu với giá 5.000 đồng/kg nên có lãi.
“Mặc dù được cấp mã số vùng trồng từ năm 2021 đến nay nhưng dưa hấu chưa thể xuất khẩu chính ngạch. Tôi tuân thủ mọi quy định khi được cấp mã số vùng trồng nhưng dưa hấu chỉ bán ở thị trường nội địa, luôn bị tư thương ép giá”, ông Chí nói.
Ở xã Tây Hồ, nông dân trồng dưa hấu gặp khó vì giá bán rất thấp, thu không đủ bù chi.
Ông Đoàn Chín (thôn Phú Mỹ, xã Tây Hồ) cho biết: “Chúng tôi canh tác dưa hấu theo phương thức hữu cơ sau khi được ngành chức năng tập huấn khi cấp mã số vùng trồng. Thế nhưng tư thương mua dưa hấu của chúng tôi với giá như dưa hấu ở vùng không được cấp mã số vùng trồng, không canh tác theo kỹ thuật hữu cơ. Mã số vùng trồng dưa hấu chưa phát huy hiệu quả trong thực tế”.
Ông Phạm Văn Phú, chuyên viên Phòng Kinh tế của UBND xã Tây Hồ cho biết, tất cả dưa hấu trên địa bàn dù được cấp mã số vùng trồng nhưng chưa thể xuất khẩu chính ngạch. Nguyên nhân là thiếu doanh nghiệp liên kết với nông dân để tổ chức sản xuất, thu mua, đóng gói, xuất khẩu chính ngạch.
Nhiều việc phải làm
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện nay nhiều quốc gia yêu cầu nông sản xuất khẩu từ Việt Nam phải có mã số vùng trồng để quốc gia nhập khẩu theo dõi, kiểm soát tình hình sản xuất, sinh vật gây hại, vệ sinh an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Nhiều nước nhập khẩu đã tăng cường giám sát mã vùng trồng theo định kỳ.
Để bảo vệ và duy trì mã số vùng trồng, các doanh nghiệp, hợp tác xã, người dân cần xem mã số vùng trồng là tài sản quý giá để bảo vệ. Các ngành chức năng ở các tỉnh, thành phố cần đẩy nhanh tập huấn, tuyên truyền, hướng dẫn các địa phương, cơ sở về quy trình xây dựng mã số vùng trồng để hình thành chuỗi liên kết, mở rộng thị trường tiêu thụ, xuất khẩu nông sản, nâng cao giá trị kinh tế.
Ông Lương Minh Tâm, Trưởng phòng Trồng trọt (Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, hiện nay trên địa bàn Đà Nẵng có 75 mã số vùng trồng nhưng chưa thể xuất khẩu hàng hóa nông nghiệp mà chỉ tiêu thụ ở thị trường nội địa.
Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thành phố tiếp nhận hồ sơ và đề nghị Cục Bảo vệ thực vật cấp mã số cho các vùng trồng trọt. Đến nay, ngành chuyên môn chưa đánh giá rõ hiệu quả của việc cấp mã số vùng trồng. Ngành chức năng đang khảo sát, đánh giá các vùng trồng được cấp mã số định danh để tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường có định hướng, giải pháp phát triển mã số vùng trồng thời gian đến.
Ông Trương Xuân Tý, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, xây dựng, giám sát mã số vùng trồng là một trong những điều kiện tiên quyết để nông sản được xuất khẩu chính ngạch, nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp.
Sở Nông nghiệp và Môi trường giao nhiệm vụ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật làm đầu mối tiếp nhận hồ sơ đăng ký, tổ chức thẩm định và lập hồ sơ đề nghị Cục Bảo vệ thực vật cấp mã số vùng trồng cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu xuất khẩu.
Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố chỉ đạo cơ quan chuyên môn rà soát, đánh giá những vùng sản xuất có tiềm năng xuất khẩu để hướng dẫn các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ gia đình... lập hồ sơ đăng ký mã số vùng trồng đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu.
Định hướng đối với ớt tươi là xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc, Malaysia; đối với khoai lang tím và dưa hấu, định hướng xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc. Sở đã giao nhiệm vụ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thành phố, các địa phương chú trọng quản lý mã số, giám sát vùng trồng để báo cáo cơ quan chức năng về cấp mới, cấp lại, thu hồi hoặc hủy mã số vùng trồng đã được cấp.
Nhiều ý kiến cho rằng, xây dựng, duy trì mã số vùng trồng trên địa bàn thành phố còn hạn chế do sản xuất nông nghiệp còn manh mún, nhỏ lẻ. Thực trạng này gây khó khăn cho công tác kiểm soát mã số vùng trồng.
Khi được cấp mã số vùng trồng, nông dân phải ghi chép đầy đủ nhật ký quá trình sản xuất nhưng hạn chế cập nhật thông tin sản xuất theo quy định.
Ngành nông nghiệp và môi trường cần tiếp tục hỗ trợ các địa phương xây dựng mã số vùng trồng; hỗ trợ doanh nghiệp tổ chức liên kết sản xuất với nông dân; thanh tra, kiểm tra, thúc đẩy sản xuất đúng quy định ở các vùng trồng sau khi cấp mã số để nâng cao hiệu quả sản xuất.