Ngân hàng phát triển SCO: Cơ hội mới ngoài quỹ đạo USD
ĐNO - Sáng kiến Ngân hàng phát triển của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), do Trung Quốc đề xuất, mở ra lựa chọn vốn mới cho các nền kinh tế Á - Âu, giảm phụ thuộc USD và phản ánh xu thế đa cực trong hợp tác tài chính toàn cầu.
Kênh vốn bổ sung cho các nền kinh tế mới nổi
Trong nhiều năm, Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đóng vai trò chủ chốt trong dòng chảy vốn toàn cầu. Tuy nhiên, nhu cầu phát triển hạ tầng và nguồn vốn thay thế ngày càng tăng, đặc biệt ở những quốc gia đang chịu sức ép từ các biến động quốc tế.
Ngân hàng phát triển SCO, nếu ra đời, có thể trở thành kênh bổ sung hữu ích, góp phần đa dạng hóa nguồn vốn và tạo thêm lựa chọn cho các thành viên trong việc thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Theo Channel News Asia (CNA), với sự tham gia của 10 quốc gia Á - Âu, trong đó có Nga và Iran (những nước đang chịu lệnh trừng phạt của phương Tây), sáng kiến tài chính này có thể trở thành công cụ chiến lược giúp các nền kinh tế mới nổi giảm phụ thuộc tuyệt đối vào đồng USD và tìm kiếm nguồn vốn thay thế WB hay IMF.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent từng nói: “Chúng tôi có quyền lực ngoài lãnh thổ với đồng USD”. Câu nói này phần nào lý giải vì sao những nền kinh tế đối đầu với Mỹ lại muốn xây dựng “đường ray” tài chính riêng, nơi đồng Nhân dân tệ hoặc “rổ tiền tệ” của SCO có thể trở thành lựa chọn thay thế.
Mắt xích trong mạng lưới định chế mới
Nếu thành công, Ngân hàng phát triển SCO sẽ cùng với Ngân hàng Đầu tư hạ tầng châu Á (AIIB) hay Ngân hàng phát triển BRICS (NDB) tạo thành mạng lưới các định chế đa phương mới, đóng vai trò bổ trợ cho hệ thống tài chính toàn cầu.
Theo CNA, kinh nghiệm từ AIIB cho thấy, một tổ chức bắt đầu với quy mô khiêm tốn hoàn toàn có thể phát triển mạnh mẽ. Thực tế, từ tập trung vào hạ tầng châu Á, AIIB mở rộng sang năng lượng tái tạo, phát triển đô thị và kết nối số, thu hút hơn 100 thành viên.
Tính đến cuối năm 2024, ngân hàng này phê duyệt 303 dự án với tổng vốn tài trợ 58,8 tỷ USD, đồng thời đặt mục tiêu tăng nguồn tài trợ hằng năm lên 17 tỷ USD vào năm 2030.
Điều này cho thấy Ngân hàng phát triển SCO có thể đi theo quỹ đạo tương tự khi bắt đầu từ các dự án thiết thực, rồi dần định hình vị thế và chức năng rộng hơn, qua đó củng cố niềm tin của cộng đồng quốc tế.
Với nguồn lực khổng lồ của các ngân hàng Trung Quốc, vốn chiếm 4/10 ngân hàng lớn nhất thế giới, sáng kiến này chắc chắn không thể xem nhẹ.
Bước đi trong bối cảnh toàn cầu biến động
Sự hấp dẫn của ngân hàng mới này còn ở chỗ giúp các nước giảm phụ thuộc vào đồng USD vốn chiếm gần 60% dự trữ ngoại hối toàn cầu. Tuy nhiên, đồng USD đang dần mất vị thế do các nước thúc đẩy thanh toán bằng nội tệ, gia tăng thỏa thuận hoán đổi tiền tệ.
Điển hình, Argentina đã dùng 1,7 tỷ USD Nhân dân tệ để trả nợ IMF, còn Nga chuyển sang thanh toán chủ yếu bằng đồng ruble của Nga và Nhân dân tệ.
Sáng kiến Ngân hàng phát triển SCO, nếu thành hiện thực, diễn ra đúng thời điểm căng thẳng thương mại và cạnh tranh địa chính trị leo thang. Đây có thể trở thành biểu tượng mới cho xu hướng hợp tác tài chính đa phương.
Nếu được triển khai với tầm nhìn dài hạn, minh bạch và cân bằng, sáng kiến này có thể không chỉ là công cụ hỗ trợ vốn, mà còn trở thành chất xúc tác cho hợp tác kinh tế, củng cố niềm tin và gắn kết trong khu vực Á - Âu, đồng thời đóng góp tích cực vào sự ổn định tài chính toàn cầu.