Số ca mắc mới và tử vong do ung thư có thể tăng mạnh trong 25 năm tới
ĐNO - Đến năm 2050, số ca ung thư mới toàn cầu có thể tăng 61% lên 30,5 triệu ca và số tử vong hằng năm tăng gần 75% lên 18,6 triệu ca, nếu không có biện pháp ứng phó quyết liệt và đầu tư thích đáng.
Đây là kết quả đáng báo động của nghiên cứu mới nhất đăng trên trên tạp chí y khoa uy tín The Lancet. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến dự báo gia tăng này là sự bùng nổ dân số và quá trình già hóa nhanh chóng.
Theo Euronews, nghiên cứu này phân tích dữ liệu về 47 loại ung thư tại 204 quốc gia và vùng lãnh thổ trong giai đoạn 1990 - 2023, sau đó đưa ra dự báo đến năm 2050.
Những khác biệt theo quốc gia rất rõ: Liban có mức tăng tỷ lệ mắc và tử vong chuẩn hóa cao nhất, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) ghi nhận giảm mạnh nhất về tỷ lệ mắc, còn Kazakhstan giảm nhiều nhất về tỷ lệ tử vong.
Ung thư vú hiện là loại ung thư được chẩn đoán nhiều nhất, trong khi ung thư phế quản và phổi là nguyên nhân tử vong hàng đầu.
Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là nhiều ca tử vong có thể phòng tránh được, bởi thực tế 42% trong tổng số 10,4 triệu ca tử vong năm 2023 liên quan đến 44 yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát như hút thuốc, chế độ ăn uống kém, béo phì, tăng đường huyết, ô nhiễm không khí.
Nam giới bị tác động mạnh hơn với 46% số ca tử vong do ung thư liên quan đến các yếu tố nguy cơ, chủ yếu là thuốc lá, rượu, dinh dưỡng kém, rủi ro nghề nghiệp.
Với nữ giới, con số này là 36%, trong đó thuốc lá, béo phì và đường huyết cao là nguyên nhân chính. Đặc biệt, thuốc lá là yếu tố rủi ro lớn nhất ở hầu hết các nhóm thu nhập.
“Các quốc gia đang có cơ hội to lớn để nhắm tới những yếu tố nguy cơ này, từ đó ngăn chặn nhiều ca ung thư và cứu sống hàng triệu người”, Euronews dẫn nhận định của Tiến sĩ Theo Vos, đồng tác giả nghiên cứu từ Viện Đo lường và đánh giá sức khỏe (IHME) thuộc Đại học Washington (Mỹ).
Tỷ lệ tử vong tính trên dân số lại giảm ở nhiều nước giàu, nhờ các chương trình phòng chống thuốc lá, tầm soát sớm và tiếp cận điều trị hiện đại.
Ngược lại, gánh nặng ung thư trong những thập kỷ tới được dự báo sẽ dồn nặng nhất vào các quốc gia thu nhập thấp và trung bình. Nhóm nước này sẽ chiếm hơn 1/2 số ca mắc mới và 2/3 số ca tử vong do ung thư từ nay đến năm 2050.
Ông Meghnath Dhimal, thành viên Hội đồng Nghiên cứu Y tế Nepal và đồng tác giả nghiên cứu cảnh báo, gánh nặng ung thư ngày càng gia tăng tại các quốc gia này là “thảm họa đang cận kề” đối với hệ thống y tế vốn đã thiếu nguồn lực.
Do đó, các tác giả cảnh báo, mục tiêu của Liên hợp quốc giảm 1/3 ca tử vong sớm do bệnh không lây nhiễm (bao gồm ung thư) trước 2030 gần như ngoài tầm với.
Trước nguy cơ ấy, nhóm nghiên cứu kêu gọi cộng đồng quốc tế và chính phủ các nước tăng cường đầu tư vào khả năng chẩn đoán nhanh, chính xác, mở rộng tiếp cận điều trị chất lượng, đồng thời đẩy mạnh chăm sóc hỗ trợ cho bệnh nhân ung thư.
Những can thiệp này hoàn toàn khả thi về chi phí, ngay cả với các quốc gia đang phát triển, nếu có chiến lược đúng đắn và ưu tiên nguồn lực hợp lý.