Không gian nghệ thuật giữa lòng thành phố
Nghệ thuật sắp đặt là một nhánh của nghệ thuật đương đại, kết hợp giữa không gian, ánh sáng và vật liệu để tạo ra những trải nghiệm thị giác, xúc cảm đặc biệt. Ở Đà Nẵng, vượt ra khỏi khuôn khổ của những phòng triển lãm khép kín, các tác phẩm sắp đặt đã hòa vào cảnh quan, con người và nhịp sống đô thị.
Nhờ có những tác phẩm sắp đặt, những con đường, bờ sông, quảng trường không chỉ giữ vai trò là không gian sinh hoạt thường ngày, mà còn trở thành điểm hẹn cho nghệ sĩ và công chúng gặp gỡ, cùng kiến tạo những trải nghiệm văn hóa chung.
Cuộc gặp gỡ giữa nghệ thuật và đời sống
Từ năm 2017, khi Trung tâm Tổ chức sự kiện và Lễ hội (nay thuộc Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh Đà Nẵng) khởi xướng chuỗi chương trình nghệ thuật sắp đặt công cộng, không gian hai bờ sông Hàn đã dần trở thành một “phòng triển lãm mở”. Ở đó, ký ức dân gian, biểu tượng bản địa và hơi thở đương đại cùng gặp gỡ, để dòng chảy văn hóa hòa vào nhịp sống phố thị.
Mỗi chương trình sắp đặt là một câu chuyện bằng hình ảnh, được kể qua chất liệu và cách tổ chức không gian khác nhau. “Nắng tháng Ba” với hàng trăm chiếc dù rực rỡ đã biến con phố thành một “vườn dù” đầy sắc màu, biểu trưng cho sức sống bền bỉ, sự kết nối và tinh thần trẻ trung của thành phố. “Bức tranh quê” lại mang 1.000 chiếc nón lá cùng rơm, tre mộc mạc vào không gian đô thị, tái hiện dáng hình làng Việt ngay giữa phố biển.
Nếu “Đôi quang gánh của Mẹ” dùng những vật dụng thân thuộc trong đời sống thường nhật như quang gánh, thúng, thuyền thúng để sáng tạo nên những biểu tượng của ký ức và cảm xúc, thì “Ký ức” lại khơi nguồn từ làng chài Nam Ô, Mân Thái…, tái hiện nhịp sống ngư dân cùng sợi dây gắn bó bền chặt với biển cả. Những chất liệu rất đỗi bình dị như dây chài, tấm lưới, con thuyền nhỏ, qua bàn tay nghệ sĩ đã vượt khỏi công năng vốn có, trở thành biểu tượng văn hóa, gợi nhắc về cội nguồn và bản sắc vùng biển.
Tiếp nối dòng chảy ấy, “Ô cửa thời gian” mang đến một trải nghiệm đương đại từ yếu tố truyền thống. Những cánh cửa gỗ xưa - hình ảnh quen thuộc trong kiến trúc nhà Việt được dựng thành không gian gợi nhớ, vừa neo giữ ký ức, vừa biểu trưng cho sự chuyển mình của đô thị trẻ.
Gần đây nhất, không gian nghệ thuật sắp đặt “Nhịp điệu tinh hoa” (6/2025) tại vòng bán nguyệt, phố đi bộ Bạch Đằng đã mang đến một không gian nghệ thuật độc đáo, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa quá khứ và tương lai. Tác phẩm lấy cảm hứng từ sự giao thoa sâu sắc giữa hai biểu tượng đặc trưng của văn hóa Việt Nam là những cây tre thanh mảnh, vững chãi, kiên cường và vẻ đẹp lung linh huyền ảo của đèn lồng Hội An. Tổng thể không gian mang dáng dấp một cây cầu văn hóa, đồng thời là sự giao thoa và hội tụ tinh hoa của vẻ đẹp phương Đông.
Từ tác phẩm thị giác đến điểm hẹn văn hóa
Không dừng lại ở hiệu ứng thị giác, các không gian sắp đặt tại Đà Nẵng đã định hình những “điểm hẹn văn hóa” trong hành trình khám phá thành phố. Du khách không chỉ đến để thưởng lãm, mà còn được trực tiếp tham gia, hòa mình vào trải nghiệm.
Tại “Bức tranh quê”, người xem có thể vẽ tranh trên nón, hóa thân thành người dân làng quê để tìm hiểu phong tục tập quán của nông thôn Việt. Với “Nắng tháng Ba”, không gian sắp đặt giống như một lễ hội nhỏ, nơi có hoạt động vẽ tranh trên dù, trưng bày và biểu diễn nghệ thuật, mang lại bầu không khí rộn ràng, đầy sức sống.
Đến với “Câu chuyện làng chài”, nghệ thuật sắp đặt lại trở nên gần gũi hơn khi hòa vào đời sống ngư dân. Du khách cùng người dân kéo lưới, đan lưới, làm đồ lưu niệm từ vỏ sò, chế biến hải sản rồi cùng nhau thưởng thức điệu hát bả trạo. Ở đây, nghệ thuật không tách rời mà gắn chặt với nhịp sống thường nhật như một cách để ký ức làng chài được lưu giữ và tiếp nối trong hiện tại.
Không phải ngẫu nhiên mà nghệ thuật sắp đặt ngày càng xuất hiện nhiều trong các lễ hội lớn nhỏ của Đà Nẵng. Những không gian này không dừng lại ở vai trò “điểm check-in”, mà trở thành một hình thức thực hành văn hóa: vừa kiến tạo cảnh quan, vừa tạo dựng trải nghiệm cộng đồng.
Giá trị ấy còn được nhân rộng qua các hoạt động đi kèm như biểu diễn nghệ thuật, chợ phiên hay ẩm thực bản địa và quốc tế, khiến không gian nghệ thuật hòa vào nhịp sống đô thị. Đó là minh chứng sinh động cho sức mạnh của nghệ thuật trong việc kết nối không chỉ nghệ sĩ với công chúng, mà còn gắn kết các cộng đồng với nhau.
Trong trào lưu đề cao trải nghiệm, du lịch văn hóa - nghệ thuật là một cánh cửa rộng mở, và nghệ thuật sắp đặt với khả năng khơi gợi cảm xúc và kết nối chính là chiếc chìa khóa để Đà Nẵng bước vào cánh cửa ấy. Những chương trình nghệ thuật sắp đặt công cộng được duy trì suốt nhiều năm là minh chứng rõ ràng thành phố không chỉ hướng đến danh xưng “đáng sống”, mà còn từng bước kiến tạo hình ảnh một “thành phố sáng tạo”, nơi nghệ thuật trở thành nhịp sống, và trải nghiệm văn hóa là giá trị cốt lõi gắn kết cộng đồng và du khách.