Nữ du kích kiên trung vùng cát Bình Dương
Gặp nữ du kích mật Bốn Nga dũng cảm năm xưa, tự dưng tôi nhớ đến câu hát của nhạc sĩ Trần Long Ẩn “Chân lý thuộc về mọi người, không chịu sống đời nhỏ nhoi”, anh dũng chiến đấu vì quê hương, Tổ quốc.
Cô Đoàn Thị Thu Hà sinh năm 1954 ở vùng cát trắng xã Bình Dương, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam (cũ), nay là xã Thăng An, thành phố Đà Nẵng. Mười bốn tuổi, cô Hà tham gia thiếu sinh quân, lấy bí danh Bốn Nga.
Trưởng thành cùng Cách mạng
Từ năm 1970, nữ du kích Bốn Nga nhận mệnh lệnh của lãnh đạo, ở lại quê nhà xây dựng cơ sở trong vùng địch. Đó là những năm tháng chiến tranh ác liệt nhất tại xứ Quảng. Nhìn quê nhà bị bom đạn cày xới, bà con bị bắt tù, tra khảo, thảm sát, cô Hà quyết tâm bám đất đấu tranh, cùng đào hầm chông chống càn, tổ chức hoạt động tác chiến...
Với lợi thế là một cô gái nhỏ nhắn, ít bị để ý nghi ngờ, cô Hà bí mật len lỏi vào trong lòng địch, thu thập tin tức và báo cáo cho bộ đội, du kích của xã. Những công văn, tài liệu quan trọng từ quận lỵ Thăng Bình được cô kịp thời chuyển giao về xã Bình Dương, giúp giữ đường dây liên lạc, duy trì mạch thông tin giữa vùng địch và vùng giải phóng.
Thời điểm cuộc chiến đi vào giai đoạn nước rút, cách mạng rất cần sự đồng lòng của quần chúng nhân dân. Cô Hà nhận chỉ đạo từ cấp trên, tham gia vận động thanh niên từ vùng địch bổ sung vào lực lượng du kích và vận động bà con đóng góp lương thực, thuốc men, quân trang để cung cấp cho căn cứ lõm Bàu Bính (vùng Đông Thăng Bình).
Hành trình đi vào vùng địch để binh vận, dân vận gặp vô vàn chông gai, nguy hiểm. Nữ du kích Bốn Nga nhiều lần bị giặc phục kích, truy đuổi ráo riết, thậm chí bị phát lệnh truy nã. Mỗi khi gặp quân thù, với sự mưu trí và nhạy bén, cô ngay lập tức nhảy xuống bàu nước, hủy mật thư và tài liệu quan trọng.
Bao lần thoát chết trong gang tấc, dù đạn của giặc sượt qua vai, dù bom kẻ thù xém nã xuống đầu, cô Hà cũng không hề nao núng, luôn hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Cả lúc bị giặc bắt giữ, chịu tra tấn tàn bạo trong hai tháng trời, cô vẫn không hé răng nửa lời. Nhờ sự anh dũng, gan dạ mà cô Đoàn Thị Thu Hà vinh dự được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Quyết thắng năm 1975 và Huân chương Kháng chiến hạng Nhì năm 1998. Cô đã dành một phần đời tuổi trẻ để đóng góp vào chiến công chung của quân và dân xã Bình Dương - vùng đất 3 lần được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng (2 lần Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, một lần Anh hùng Lao động).
“Diệt ác ôn, phá khu dồn”
Đầu năm 1971, bọn ngụy quân, ngụy quyền tập trung tại khu dồn Thanh Ly (xã Bình Nguyên). Chúng âm mưu đàn áp phong trào đấu tranh cách mạng vùng Đông huyện Thăng Bình. Cô Thu Hà báo cáo tình hình với cấp trên, chủ động đề xuất phương án phá tan âm mưu bình định của địch. Ngày 27/1/1971, một mình cô gái nhỏ bé Thu Hà trà trộn vào lòng địch, nhét kíp nổ hẹn giờ vào túi quần Xã trưởng khu dồn Phan Kế Nhu. Kết quả, tên Nhu bị thương nặng, bọn hội đồng hoảng loạn, giáng một đòn khá mạnh vào tinh thần địch, nâng cao sĩ khí cho cán bộ, du kích quân ta.
Đó là trận đánh mở màn của nữ du kích Bốn Nga, cũng là phát súng đầu tiên của phong trào khởi nghĩa diệt ác tại xã Bình Dương nói riêng và toàn Khu V nói chung. Sau chiến công này, cô Thu Hà vinh dự được kết nạp Đảng khi còn chưa đủ tuổi. Đến bây giờ nhớ lại, cô vẫn rưng rưng khi chia sẻ. “Giây phút thiêng liêng ấy đã khắc sâu trong lòng tôi một niềm tin sắt đá: Phải chiến đấu tới hơi thở cuối cùng vì sự nghiệp cách mạng!”.
Từ tháng 3/1971, cô Hà phối hợp với du kích xã lên kế hoạch, tiêu diệt nhiều tên ác ôn như tên Tiệm, tên Ri, tên Hương, tên Tham - kẻ tham mưu tâm lý chiến của quận Thăng Bình và cả tên Phan Đèo - Ấp trưởng thôn 2 xã Bình Dương. Bọn ác ôn liên tiếp bị tiêu diệt, thế trận đổi chiều, các khu dồn rơi vào trạng thái rối loạn, hoang mang. Quân địch khiếp đảm, suy sụp tinh thần.
Cuối năm 1973, cô Thu Hà được tổ chức cử đi học lớp cán bộ trẻ tuổi tại Trường Nông nghiệp Trung Trung Bộ (ở huyện Trà My). Đây là kế hoạch chuẩn bị để đưa cán bộ nguồn quay về xây dựng đất nước sau ngày độc lập.
Sau khi tốt nghiệp, từ năm 1977, cô Hà công tác tại Ban Nông nghiệp Thăng Bình. Suốt 15 năm công tác, cô Thu Hà tích cực đóng góp vào công tác chăn nuôi, giúp phục hồi kinh tế địa phương.
Sau khi nghỉ hưu, từ năm 1992 đến nay, cô Hà vẫn đóng góp hết mình cho quê nhà. Cô Hà giới thiệu việc làm cho thanh niên trong huyện, đồng thời tự bỏ tiền túi để trao học bổng cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Mỗi năm khi tết đến, cô Hà tổ chức chương trình “Xuân yêu thương” cho bà con nghèo, tài trợ quà cho Hội Nạn nhân chất độc da cam, Hội Người khuyết tật của huyện. Cô Thu Hà tâm niệm, sống ở đời thì lá lành nên đùm lá rách, ta cứ chia sẻ cho những phận đời kém may mắn hơn mình, bởi cho đi cũng là hạnh phúc...