IMF cảnh báo thời đại bất định

Khi giá vàng lần đầu vượt mốc 4.000 USD/ounce ngày 8/10, Giám đốc IMF Kristalina Georgieva xuất hiện tại Viện Milken ở Washington với thông điệp đầy nghịch lý. Theo Reuters, bà nhận định kinh tế thế giới “tốt hơn lo ngại, nhưng tệ hơn mức cần thiết”. Trước thềm hội nghị thường niên IMF - Ngân hàng Thế giới, bà kêu gọi các nhà lãnh đạo “hãy thắt dây an toàn”, vì “bất định chính là trạng thái bình thường mới và nó sẽ còn kéo dài”.

Phát biểu tại sự kiện do Viện Milken tổ chức ngày 8/10, Giám đốc IMF Kristalina Georgieva nhận định “mọi dấu hiệu cho thấy kinh tế toàn cầu đã trụ vững trước nhiều cú sốc nghiêm trọng”, theo Reuters. IMF dự báo tăng trưởng toàn cầu chỉ giảm nhẹ, đạt khoảng 3% trong năm nay và 3,1% vào năm 2026, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 3,7% trước đại dịch COVID-19.

Sự kiên cường bất ngờ này đến từ nhiều yếu tố. Nền kinh tế Mỹ đã tránh được suy thoái mà giới chuyên gia từng lo ngại, nhờ “chính sách linh hoạt hơn, khu vực tư nhân thích ứng tốt hơn” và “thuế nhập khẩu thấp hơn dự báo”.

Đáng chú ý, mức thuế quan gia quyền thương mại của Mỹ đã giảm từ 23% hồi tháng 4 xuống còn 17,5% hiện nay. “Thế giới đã tránh được vòng đáp trả dẫn tới chiến tranh thương mại, ít nhất là cho đến nay”, bà Georgieva nói. Tuy vậy, theo AFP, bà cảnh báo không nên quá lạc quan khi “tác động đầy đủ vẫn chưa bộc lộ” và “sức chống chịu của kinh tế toàn cầu vẫn chưa được kiểm nghiệm hoàn toàn”.

Giám đốc IMF cũng cảnh báo rủi ro từ thị trường tài chính khi “định giá hiện nay đang tiến gần mức từng thấy trong thời kỳ lạc quan về internet 25 năm trước”, ám chỉ bong bóng dot-com năm 2000. Bloomberg nhận định, nếu xảy ra điều chỉnh mạnh, “điều kiện tài chính thắt chặt có thể kéo tăng trưởng thế giới đi xuống”.

Mối lo lớn hơn nằm ở nợ công toàn cầu, dự kiến vượt 100% GDP vào năm 2029. Việc nhà đầu tư đổ xô vào vàng, tài sản trú ẩn an toàn truyền thống, cho thấy “khả năng phục hồi của nền kinh tế toàn cầu vẫn chưa được kiểm chứng”, khi vàng hiện chiếm hơn 1/5 dự trữ chính thức của thế giới.

Trong bài phát biểu mà bà gọi là lời khuyên “yêu thương nghiêm khắc” (tough love), Giám đốc IMF Kristalina Georgieva thẳng thắn chỉ ra các vấn đề cấu trúc của những nền kinh tế hàng đầu.

Với Mỹ, nền kinh tế lớn nhất thế giới, bà kêu gọi “hành động bền vững” nhằm giảm nợ liên bang, khi “tỷ lệ nợ trên GDP đang tiến gần mức cao nhất kể từ Thế chiến II”, theo Wall Street Journal (WSJ).

Với Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, bà đề nghị Bắc Kinh tăng chi tiêu tài khóa cho “lưới an sinh xã hội và xử lý nợ trong lĩnh vực bất động sản”, đồng thời cắt giảm chi cho “các chính sách công nghiệp”. IMF ước tính chi tiêu công nghiệp hiện chiếm tới 4,4% GDP mỗi năm. Bà kêu gọi Trung Quốc “chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng mới” để thúc đẩy tiêu dùng tư nhân.

Châu Âu nhận được lời phê bình mạnh mẽ nhất. Bà Georgieva đề xuất Liên minh châu Âu bổ nhiệm một “tổng trưởng thị trường chung” có quyền thúc đẩy xóa bỏ các rào cản nội khối.

Đối với các nền kinh tế đang phát triển, IMF cũng đưa ra khuyến nghị cụ thể.

Ở châu Phi hạ Sahara, “cải cách thân thiện với doanh nghiệp” có thể giúp GDP thực bình quân đầu người tăng hơn 10%.

Tại châu Á, các quốc gia cần “đẩy mạnh thương mại và cải cách khu vực dịch vụ”, đồng thời “hạ rào cản phi thuế quan và tăng cường hội nhập khu vực”, có thể giúp GDP dài hạn tăng 1,8%.

Khi hội nghị thường niên IMF chuẩn bị diễn ra, thông điệp của bà Georgieva trở nên rõ ràng: thế giới đang bước vào kỷ nguyên mới, nơi bất định không còn là ngoại lệ mà là quy luật và việc chuẩn bị cho cú sốc tiếp theo là điều tất yếu.

TRẦN ĐẮC LUÂN