Chuyện thật và “Tử chiến trên không”

Hấp dẫn bởi phim nhưng ít ai biết chuyện thật về quá trình chuẩn bị của bọn không tặc để qua mặt lực lượng an ninh sân bay, diễn biến đẫm máu trên máy bay, việc lực lượng công an Đà Nẵng điều tra, truy bắt, khởi tố bọn không tặc ra sao… Bài viết này căn cứ hồ sơ vụ án và tìm hiểu từ những người liên quan để giúp độc giả hiểu hơn bộ phim, nhất là tinh thần chống tội phạm của lực lượng công an Đà Nẵng sau chiến tranh.

Làm sao không tặc đem được lựu đạn lên máy bay?

Những năm đầu Đà Nẵng được giải phóng, tình hình an ninh chính trị thành phố vô cùng phức tạp. Cướp giật, phản động gây rối nhiều nơi, tình trạng cướp tàu cá để vượt biên, vượt biển diễn ra thường xuyên, sân bay Đà Nẵng là trọng điểm xâm nhập của bọn tội phạm muốn cướp máy bay trốn đi nước ngoài.

Ngày 26/1/1978, 4 gã đàn ông gồm Thảo, Dũng, Kính, Công làm thủ tục lên tàu bay tại cảng hàng không Đà Nẵng, một tên trong bọn chúng cầm trên tay tượng Bác Hồ cỡ nhỏ và dễ dàng được an ninh sân bay cho qua. Sau năm 1975, hình ảnh Bác Hồ là một trong biểu tượng thiêng liêng của đồng bào miền Nam, việc người dân mua tượng Bác về thờ là điều thường thấy, vì vậy các chiến sĩ an ninh sân bay Đà Nẵng đã bỏ qua chi tiết này.

Hôm ấy, chiếc máy bay mang số hiệu VNC 501 có lịch trình cất cánh lúc 12 giờ 25 phút tại sân bay Đà Nẵng đi Buôn Mê Thuột - Thành phố Hồ Chí Minh. Khi máy bay bay được 15 phút, ở độ cao 2.700 mét, trên không phận Tam Kỳ, thì 4 gã đàn ông trên lấy lựu đạn giấu trong tượng Bác Hồ ra, uy hiếp tiếp viên và hành khách trên chuyến bay.

Trong phim, chi tiết này đã được thay thế bằng hình ảnh Đậu - con trai của Hải (kẻ chủ mưu cướp máy bay), ôm hũ tro cốt của ông nội. Sự thay đổi này đã thành công trong việc phản ánh thực tế ngành hàng không Việt Nam thời kỳ đầu còn non trẻ, chưa có bộ tiêu chuẩn thống nhất và nhân viên chủ yếu vẫn còn làm việc theo kinh nghiệm cá nhân!

Trong phim, hình ảnh lực lượng bảo vệ trên chuyến bay được xây dựng thành hai nhân vật: Sơn - cảnh vệ chính thức, và Bình vốn cũng là cảnh vệ nhưng hôm đó không làm nhiệm vụ, chỉ tình cờ là hành khách trên đường về thăm vợ mới sinh. Cách xây dựng này khiến câu chuyện trở nên kịch tính, tạo thêm yếu tố “đồng đội bất đắc dĩ” trong lúc nguy nan.

Tuy nhiên, hồ sơ vụ án cho thấy, chuyến bay VNC 501 chỉ có một cảnh vệ là anh Huệ. Bốn tên không tặc đã tước súng của anh Huệ, rồi dùng chính khẩu súng đó cùng dao và lựu đạn để uy hiếp hai nữ chiêu đãi viên, đồng thời ép họ gọi tổ lái mở cửa buồng lái nhưng tổ lái kiên quyết không mở.

Theo lời kể lại của một thành viên tổ lái lúc bấy giờ thì khi nghe tiếng ồn ào ngoài khoang hành khách, lại thấy cửa bị đập mạnh, đoán biết là có không tặc, anh em nhanh chóng phân công chặn cửa, người cầm súng, người cầm búa chuẩn bị đối phó; đồng thời báo cáo về tổ chỉ huy sân bay Đà Nẵng, xin quay lại và hạ cánh gấp. Được sở chỉ huy đồng ý, tổ lái cho máy bay quay về Đà Nẵng.

Lúc này, bọn cướp máy bay vẫn điên cuồng dùng dao dí vào 1 chiêu đãi viên tên Cúc, bắn bị thương chiêu đãi viên Thanh và anh Huệ, đồng thời ra sức phá cửa buồng lái. Chúng dùng súng ngắn bắn vào trong buồng lái, liền bị anh em tổ lái bắn trả khiến tên Thảo bị thương.

Máy bay đang trên đường về tại không phận Đà Nẵng và đang hạ độ cao. Bốn tên cướp biết việc cướp máy bay không thành, tên Châu và tên Dũng liền cho nổ lựu đạn ở sàn máy bay, bên trái buồng khách nhằm phá hủy máy bay. Lựu đạn nổ làm tên Dũng chết ngay và làm bị thương một số người khác, trong đó có tên Nguyễn Văn An - kẻ chủ mưu giấu mặt cùng 3 con của y. Máy bay bị hư hỏng nặng, nhưng nhờ sự bình tĩnh và tài điều khiển của tổ lái nên không bị rơi, cố gắng tiếp cận đường băng sân bay Đà Nẵng.

Số phận của những tên không tặc

Trong phim, tên Long (do diễn viên Thái Hòa thủ vai) khi chứng kiến con trai mình (Sửu) chết vì mất máu trên chuyến bay đã rơi vào trạng thái tuyệt vọng, quyết định bung chốt lựu đạn để tự sát và đồng thời muốn phá hủy máy bay. Cách xây dựng này nhấn mạnh yếu tố bi kịch cá nhân và tâm lý cực đoan của nhân vật phản diện, khiến câu chuyện trở nên giàu cảm xúc hơn.

Tuy nhiên, trên thực tế, tình huống lại diễn ra khác hẳn. Thấy việc phá máy bay không thành, tên Thảo và tên Công vội chạy về phía sau, phá cửa lên xuống, nhảy ra ngoài, cả 2 rơi xuống đất và chết ở gần cầu Cẩm Lệ, còn tên Kính vẫn tiếp tục bắn nhiều phát về buồng lái và động cơ máy bay cho đến khi hết đạn mới nhảy xuống và chết trên đường băng sân bay Đà Nẵng.

Công an Đà Nẵng đã tiến hành điều tra, thu thập chứng cứ thì biết, ngoài 4 tên có hành động cướp máy bay và đã chết là Châu Đình Kính, Châu Đình Dũng, Chênh Sênh Công, Trần Văn Thảo còn phát hiện thêm các tên Nguyễn Văn An (chủ mưu), Huỳnh Thị Sương (vợ An), Phan Ngọc Huệ, Hồ Thị Trúc Mai và Cao Văn Sơn, cả 4 tên này lập tức bị bắt giam.

Qua đấu tranh và khai thác, bọn không tặc cho biết: Đầu tháng 6/1978, Nguyễn Văn An gặp Châu Đình Kính tìm hiểu và cả 2 đều thống nhất tổ chức việc cướp máy bay trốn đi nước ngoài. Kính tổ chức được 3 tên Dũng, Thảo, Công. An tổ chức được các tên Huệ, Sương, Trúc Mai và Sơn. An chịu trách nhiệm lo giấy tờ và vé máy bay cho đồng bọn.

Để ngụy trang vũ khí, tên An đã cưa phần đế một bức tượng Bác Hồ, cho lựu đạn vào trong rồi giao cho Kính đưa lên máy bay. An còn đem theo dao nhọn làm vũ khí để ở túi trái cây.

Ngày 9/9/1978, Viện kiểm sát Quân sự Trung ương truy tố bọn không tặc ra tòa. Tòa án Quân sự xử phạt Nguyễn Văn An mức án tử hình, các tên Huệ, Sương, Mai, Sơn từ 2 đến 8 năm tù. Sau khi thực hiện án tù, những người còn lại đã về sống với gia đình.

Câu chuyện “Tử chiến trên không” ghi lại thực tế tình hình phức tạp của Đà Nẵng sau chiến tranh, sự gan dạ, anh dũng và tinh thần trấn áp tội phạm của lực lượng an ninh Đà Nẵng. Thực tế lịch sử đó đã giúp cho bộ phim có nhiều tình tiết hấp dẫn nhiều người xem hơn.

NGUYÊN HOÀNG