Rừng mưa Queensland: từ “bể chứa” thành nguồn phát thải carbon?
DNO - Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature ngày 16/10/2025, rừng mưa nhiệt đới Queensland (Australia), “lá phổi của trái đất” vì khả năng hấp thụ carbon, đang trở thành nguồn thải carbon ròng do tác động của biến đổi khí hậu.
Theo nghiên cứu, sự thay đổi trên, áp dụng cho thân và cành cây nhưng không áp dụng cho hệ thống rễ, đã bắt đầu khoảng 25 năm trước, do nhiệt độ ngày càng khắc nghiệt.
Cây cối lưu trữ carbon khi chúng phát triển và thải ra khi chúng mục nát và chết đi. Nhìn chung, rừng nhiệt đới là “bể chứa” carbon - hấp thụ nhiều CO2 hơn lượng chúng thải ra. Sự hấp thụ này có thể sẽ tăng lên trong bối cảnh nồng độ CO2 trong khí quyển ngày càng tăng.
Nhưng dữ liệu do các nhà nghiên cứu từ Đại học quốc gia Úc (ANU), Đại học Adelaide, Đại học Western Sydney (WSU), CSIRO và Đại học James Cook thu thập trong gần 50 năm (1971 - 2019) từ các khu rừng nhiệt đới trên khắp Queensland cho thấy, bể chứa CO2 quan trọng này bị đe dọa.
Trong những thập niên đầu, rừng hoạt động như một bể chứa carbon, hấp thụ nhiều hơn lượng thải ra. Nhưng khoảng năm 2000, xu hướng lại đảo ngược: rừng bắt đầu phát thải carbon nhiều hơn lượng hấp thụ.
Hệ lụy đó làm dấy lên lo ngại về khả năng đạt các mục tiêu khí hậu của chính phủ Australia theo thỏa thuận Paris, bao gồm cam kết cắt giảm 62 - 70% khí thải vào năm 2035 (so với mức năm 2005) thêm khó khăn.
“Đây là khu rừng nhiệt đới đầu tiên cho thấy dấu hiệu thay đổi này”, tác giả chính, Tiến sĩ Hannah Carle từ Đại học Tây Sydney (Australia) cho biết.
Theo Giáo sư David Karoly tại Đại học Melbourne và là chuyên gia về khoa học biến đổi khí hậu, trên quy mô toàn cầu, tỷ lệ hấp thụ CO2 của rừng, cây cối và thực vật khá ổn định trong 20 đến 30 năm qua. Nhưng nếu những thay đổi tương tự - từ nguồn hấp thụ đến nguồn thải - được quan sát thấy ở các khu rừng nhiệt đới khác, các dự báo khí hậu có thể đánh giá thấp sự nóng lên toàn cầu trong tương lai. Hơn nữa, đó là tín hiệu cảnh báo sớm cho rừng mưa nhiệt đới tại các khu vực khác như Nam Mỹ, Ấn Độ và Đông Nam Á.
Dù cán cân giữa lợi ích và tổn thất thay đổi, Giáo sư Karoly khẳng định, rừng mưa nhiệt đới trên thế giới vẫn đóng một vai trò quan trọng trong việc hấp thụ CO2. Tuy nhiên, khả năng hấp thụ carbon dư thừa giảm sút của chúng sẽ khiến việc cắt giảm khí thải “khó khăn hơn rất nhiều” và đòi hỏi một quá trình cắt giảm nhanh chóng hơn nữa từ nhiên liệu hóa thạch..
Trước đó, ngày 15/10, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) của Liên Hợp Quốc cảnh báo, lượng khí thải CO2 trong khí quyển tăng lên mức cao kỷ lục trong năm 2024, với mức tăng thêm 3,5 phần triệu (ppm), là mức gia tăng lớn nhất kể từ khi bắt đầu đo đạc vào năm 1957, đẩy trái đất vào vòng xoáy khí hậu nguy hiểm và đe dọa mục tiêu của Thỏa thuận Paris. Đây là kết quả từ việc con người tiếp tục sử dụng nhiên liệu hóa thạch, số vụ cháy rừng tăng vọt và các bể chứa carbon tự nhiên trên trái đất, gồm đại dương và rừng, hấp thụ kém hơn.