Thấy gì qua những đợt ngập lụt?
Những trận lũ lụt do ảnh hưởng của bão số 10, 11 đã gây thiệt hại nặng nề cho bà con ở các tỉnh miền Trung và phía Bắc. Với nghĩa tình đồng bào đã ăn sâu trong dòng máu người Việt, hàng triệu người dân trong và ngoài nước đã và đang dang tay chia sẻ, tích cực hỗ trợ vật chất, tinh thần cho người dân.
Đã có hàng trăm chuyến hàng cứu trợ từ mọi miền đổ về vùng thiên tai, nhưng đến hôm nay, nhiều người dân ở các tỉnh: Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa, Thái Nguyên, Hà Nội, Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang… vẫn chưa thể trở lại nhịp sống bình thường.
Hàng triệu ngôi nhà bị vùi trong cơn nước dữ, sặc bùn đất; ôtô, xe máy, hàng hóa, vật dụng gia đình của người dân hư hỏng nằm chất đống, ngổn ngang. Tài sản nhiều người vất vả lao động, tích cóp cả một đời bỗng chốc trắng tay. Không nỗi đau nào bằng.
Qua những đợt bão lũ, ngập lụt cũng đã bộc lộ những bất cập trong công tác phòng, chống thiên tai. Trước hết là sự chủ quan của cơ quan chức năng, chính quyền địa phương trong quản lý, dự lường các tình huống có thể xảy ra.
Vì hiện nay, hệ thống đê điều trên cả nước đã cũ kỹ, không được thường xuyên gia cố thêm ở những đoạn xung yếu; tình trạng người dân xây dựng công trình trái phép trên đê góp phần làm ảnh hưởng sự an toàn.
Sự chủ quan cứ nghĩ lũ lụt không thể vượt mặt đê bao, nhưng thực tế khác hẳn. Thiên tai ngày càng cuồng nộ, bất thường, không ai có thể lường hết được.
Cùng với đó, các đập thủy điện ở nhiều địa phương không được kiểm tra, thường xuyên gia cố đảm bảo an toàn.
Thực tế đã chứng minh, ngày 7/10, đập thủy điện Bắc Khê 1, xã Tân Tiến (tỉnh Lạng Sơn) bị vỡ. Người dân dưới vùng hạ du đang đối mặt với lũ lụt lại tiếp tục hứng thêm một quả bom nước khổng lồ dội xuống. Cũng may là không có thiệt hại về người.
Qua sự việc này cho thấy, nếu không kiểm tra kỹ lưỡng, trước những đợt mưa bão đến, không ai dám đứng ra đảm bảo tình trạng vỡ đập thủy điện sẽ không xảy ra.
Không chỉ đợi đến bão lụt mới xảy ra ngập. Đáng lo hơn là tình trạng trời mưa lớn đã làm nhiều khu vực đô thị các tỉnh, thành bị ngập chìm trong biển nước.
Chẳng hạn như ở Đà Nẵng, mỗi đợt mưa lớn xuất hiện nhiều điểm ngập tại các đường: Quang Trung, Hàm Nghi, Trần Xuân Lê, Trần Cao Vân, Nguyễn Lương Bằng, Mẹ Suốt… khiến người dân sống trong cảnh nơm nớp lo.
Ở nhiều đô thị khác trên cả nước, cứ mỗi lần trời mưa lớn là nước ngập mênh mông, giao thông đảo lộn, tê liệt; tài sản, xe cộ người dân hư hỏng.
Nguyên nhân ngập úng đô thị do mưa lớn gây ra rất dễ nhận thấy. Bởi những năm qua, tình trạng bê tông hóa, bồi lấp ao hồ, sông suối làm dự án diễn ra rầm rộ. Các khu dân cư quy hoạch mới manh mún, chưa đồng bộ, hệ thống thoát nước đầu tư chưa tốt.
Bên cạnh đó, tình trạng nhiều người dân đổ rác thải xuống các lỗ cống gây ứ đọng, nước không kịp thoát khi trời mưa lớn, khiến cho các đô thị bị ngập lụt diện rộng.
Vì thế ở các đô thị mới liên tục xảy ra câu chuyện dở khóc dở cười, hễ mưa là ngập. Ngập từ trên núi xuống đồng bằng, ngập từ thành thị đến nông thôn!
Đã đến lúc chúng ta cần xem lại công tác phòng, chống thiên tai. Ngoài các giải pháp xử lý tình thế trước mắt, các tỉnh, thành phải bắt tay mạnh mẽ vào công tác phòng, chống lũ lụt ngay từ việc quy hoạch các vùng đô thị, vùng thoát lũ; thực hiện nghiêm túc công tác bảo tồn sông hồ, kiên cố hóa hệ thống đê điều.
Cùng với đó, các bộ, ngành Trung ương, chính quyền các địa phương cần tổng kiểm tra toàn diện hệ thống đê điều, hồ chứa, đập thủy điện, hệ thống thoát nước… trên phạm vi toàn quốc để có những giải pháp căn cơ. Có vậy mới giảm thiểu phần nào những thiệt hại do thiên tai gây ra, cũng như đảm bảo an toàn tài sản, tính mạng của người dân.
Thiên tai là tại... trời, nhưng con người cũng không vô can!