Mùa cá từ... hồ Phú Ninh
Hồ chứa nước Phú Ninh là công trình đại thủy nông nổi tiếng. Tuy nhiên, ít ai biết rằng hồ chứa này cung cấp nhiều loại thủy sản cho hàng trăm hộ ngư dân nghèo ven các sông trong mùa mưa lụt.
Năm nay, do nhiều đợt mưa lớn kéo dài, hồ Phú Ninh thực hiện điều tiết xả lũ từ ngày 22/10 nên nhiều ngư dân ven sông Tam Kỳ thuộc thôn Tân Phú (phường Quảng Phú), thôn Phú Đông (xã Tam Xuân)… ồ ạt chạy ghe máy về phía đập chính hồ Phú Ninh để đánh bắt cá. Ông Lê Minh Hải, ngư dân thôn Phú Đông (xã Tam Xuân) chia sẻ, đợt này hồ Phú Ninh xả lũ, nhiều loại cá theo ra như cá mè, trắm cỏ, rô phi, ba sa… nên ngư dân tranh thủ đánh bắt bằng lưới rê ba lớp ngay trong những ngày còn mưa lớn.
Những ngày này, với ghe máy nhỏ và lưới rê 3 lớp, hàng trăm ngư dân thôn Phú Đông (xã Tam Xuân), Tân Phú (phường Quảng Phú) đánh bắt cá trong mùa lụt trên sông Tam Kỳ, phía dưới đập chính hồ chứa Phú Ninh. Nhiều ngư dân trúng đậm các loại cá ba sa, xì rô… và có thu nhập khá, trong đó ông Lê Minh Hải, Lê Bảy (thôn Phú Đông, xã Tam Xuân) chỉ trong một buổi đánh bắt cá đã bán được gần 3 triệu đồng. Năm nay, lượng cá mè, trắm cỏ không nhiều nhưng các loại cá xì rô, ba sa có số lượng lớn. Như ông Lê Minh Thuận đánh bắt được 1 con cá ba sa nặng 9kg, bán được 700 nghìn đồng.
Công trình đại thủy nông Phú Ninh được xây dựng từ sau ngày giải phóng quê hương, đến nay đã đem lại những vụ mùa vàng bội thu cho hàng ngàn héc ta lúa và hoa màu ở nhiều cánh đồng phía nam thành phố Đà Nẵng hiện nay. Ngay sau khi hồ khánh thành, vào những năm 1978 - 1979, một công ty của Nhà nước thả nuôi các loại cá mới mẻ mà ngày ấy ở địa phương chưa hề có như cá mè, trắm cỏ, rô phi… Các loại cá này sinh sôi rất nhanh trong hồ. Khoảng năm 1980, trời mưa lớn liên tục, mực nước lên cao, hồ chứa Phú Ninh xả lũ. Theo đó, cá mè, trắm cỏ, rô phi... trong hồ đã ồ ạt theo tràn xả lũ ra các sông Tam Kỳ, Bàn Thạch, Trường Giang. Từ ngày ấy, nhân dân địa phương mới biết đến những loài cá mới lạ đến từ miền Bắc.
Cũng kể từ năm 1980 đến nay, cứ năm nào mưa lớn, mực nước dâng cao thì hồ Phú Ninh xả lũ, hào phóng cung cấp các loại cá mè, trắm cỏ... cho ngư dân ven sông. Những năm trước, khi những cơn mưa ngưng bớt, mực nước lụt có dấu hiệu giảm thấp, hàng trăm ngư dân ven sông đã dùng lưới rê 3 lớp đánh bắt cá mè, trắm cỏ. Nước sông còn lớn và chảy xiết, dân chài dùng ghe gắn máy nhỏ hoặc ghe chèo thả lưới rê rà trên sông. Khi cá mè mắc lưới, họ dùng vợt bắt lên.
Những năm trước đây, nhiều chủ ghe may mắn trong một buổi có thể bắt được vài chục con cá mè, mỗi con nặng hàng chục ký. Vài năm gần đây, việc thả nuôi các loại cá trong hồ Phú Ninh của các doanh nghiệp không còn nữa nên lượng cá theo bờ tràn ra sông sụt giảm. Tuy nhiên, mỗi khi hồ xả lũ hoặc hàn khẩu, ngư dân vẫn ra sông Tam Kỳ, đặc biệt là khu vực gần đập chính Phú Ninh để đánh bắt các loại cá mè, trắm cỏ… Ông Lê Bảy - ngư dân thôn Phú Đông (xã Tam Xuân) cho hay: “Khi xả lũ, cá chạy loạn dễ mắc lưới. Lúc hàn khẩu, nước êm đột ngột, cá mè nổi lên nhiều nên dính lưới chứ lúc nước chảy xiết, cá núp vào đá và ít khi nổi lên. Do vậy, ngư dân mới mong ngày hàn khẩu để đánh bắt”.
Ông Hồ Đình Đồng (thôn Phú Đông, xã Tam Xuân) cho biết, hồ chứa Phú Ninh giúp nông dân có 2 vụ mùa ăn chắc lại còn hào phóng giúp bà con có thêm thu nhập đáng kể. Vào mùa mưa lụt, ngư dân vùng sông nước thường “gác chèo vào bụi”, không có đồng ra đồng vào, đời sống rất chật vật. Từ khi có hồ Phú Ninh, vào mùa đông, các loại cá theo lũ qua bờ tràn từ hồ về sông, bà con lại có mùa đánh bắt hiệu quả, giúp trang trải đời sống trong những ngày mưa gió.
Không những các ngư dân ở xã Tam Xuân, phường Quảng Phú, Hương Trà được hưởng lợi từ nguồn thủy sản ở hồ Phú Ninh mà một bộ phận nhân dân thôn Thuận Yên (xã Đức Phú) cũng khai thác được nhiều loại cá từ công trình thủy nông này, góp phần có thêm thu nhập trang trải cho cuộc sống. Vào thời điểm này, mùa mưa lụt đang tiếp tục kéo dài, bà con vạn chài ven sông vẫn hành nghề lưới rê cá mè, trắm cỏ…