Trần Thế Phong: 25 năm kể chuyện bằng nhiếp ảnh

Đậm hơi thở thời cuộc

Vừa qua (từ ngày 24 đến 29/10), nhiếp ảnh gia Trần Thế Phong tổ chức triển lãm “25 năm - một chặng đường” đánh dấu cột mốc 35 năm kết duyên cùng nghề ảnh, trong đó có 25 năm gắn bó với nhiếp ảnh nghệ thuật và báo chí.

Triển lãm trưng bày hơn 100 tác phẩm được chọn lọc từ hàng vạn khoảnh khắc. Không gian trưng bày còn có 14 cuốn sách ảnh, 22 sổ cảm nhận và chiếc máy Zenit - người bạn đồng hành của ông từ những ngày đầu cầm máy ảnh.

Chia sẻ về tiêu chí lựa chọn tác phẩm cho triển lãm, người nghệ sĩ sinh năm 1969 cho biết ông ưu tiên những bức ảnh gần gũi, thể hiện tinh thần lạc quan, khiến người xem cảm nhận cuộc sống luôn đáng trân trọng.

Mỗi bộ ảnh mang dấu ấn và kỷ niệm riêng. Có những bộ ảnh được thực hiện từ thời máy phim, mang hơi thở thô mộc nhưng giàu sức lay động, như Bãi rác Đông Thạnh - Hóc Môn (Thành phố Hồ Chí Minh, 2000). Đây là nơi mưu sinh của khoảng 1.500 người, trong đó có gần 250 em từ 7-15 tuổi. Trẻ thơ ở đây tay cầm móc sắt, vai mang bao tải, trán đeo đèn soi, bươn chải từng ngày để kiếm sống tạm bợ. Qua ống kính của nhiếp ảnh gia, những khuôn mặt lam lũ ấy vừa in hằn sự khắc nghiệt của đời sống, vừa tỏa sáng nghị lực phi thường.

Bộ ảnh Bão Chanchu (Đà Nẵng, 2006) gợi lại ký ức thiên tai khi cơn bão nhấn chìm tàu thuyền và hơn 250 ngư dân miền Trung. Nhưng chỉ có 20 người được tìm thấy thi thể. Từng bức hình khắc họa sự dữ dội của thiên nhiên và nỗi đau khôn nguôi của con người.

Tuy nhiên, tác phẩm ám ảnh và đáng nhớ nhất với ông là Sài Gòn Covid-19. Những khung hình mang đậm hơi thở thời cuộc như ký sự về tinh thần kiên cường của Sài Gòn. “Chưa bao giờ tôi thấy Sài Gòn lạ đến vậy. Thành phố vốn đông đúc, náo nhiệt bỗng trở nên vắng lặng. Những ngày tang thương, mất mát len lỏi khắp nơi. Nhưng Sài Gòn vẫn tràn ngập yêu thương cùng sự sẻ chia từ khắp mọi miền đất nước”, ông hồi tưởng.

Triển lãm còn có nhiều tác phẩm chưa từng công bố. Trong đó, bức ảnh khổ lớn 1,1m x 1,75m ghi lại chân dung nghệ nhân làng nghề ở Cao Bằng trên 90 tuổi với nụ cười hồn hậu. Dù là ký ức hay hiện thực, các tác phẩm của ông đều khơi gợi niềm tin vào cuộc sống và “rất Việt Nam”.

Chụp ảnh để thấu hiểu và sẻ chia

Trần Thế Phong bắt đầu cầm máy ảnh từ năm 21 tuổi. Tuổi thơ tự lập, trải qua vô vàn khó khăn nơi phố phường đã giúp ông thấu cảm sâu sắc nhọc nhằn, vất vả của những phận đời yếu thế. Trải nghiệm này hình thành cách nhìn đồng cảm trong từng tác phẩm. Dẫu vậy, ông luôn tìm cách ghi lại những khoảnh khắc tràn đầy niềm vui bởi tin rằng sự lạc quan là điều quý giá nhất trong cuộc sống.

Nhiếp ảnh với Trần Thế Phong là cách ông chạm vào đời sống. Mỗi bức hình là một câu chuyện kể về con người, về những khoảnh khắc vụn vặt nhưng chất chứa sức sống. Ông từng nói: “Tôi chụp ảnh để thấu hiểu và sẻ chia. Nếu trái tim không rung lên, bức ảnh sẽ vô hồn”.

Cũng vì vậy, các tác phẩm của ông luôn hướng về sự chân thật. Mỗi lần cầm máy, điều ông quan tâm không phải là ánh sáng hay bố cục mà là những lát cắt đời thường đầy cảm xúc. Ông trân trọng khi bức ảnh chạm đến ai đó, khiến họ cảm nhận tình người, sự sẻ chia và niềm hạnh phúc trong những lúc tưởng chừng mong manh nhất.

Vì lẽ đó, ông thực hiện nhiều triển lãm và xuất bản sách ảnh về nụ cười. “Có những nụ cười vô tư, yêu đời tỏa ra từ người khiếm thị, khuyết tật hay người lam lũ mưu sinh. Khi ghi lại các khoảnh khắc ấy, tôi vừa bấm máy, vừa cay mắt, bởi cái đẹp nằm ngay trong nghị lực và niềm vui giản dị của họ”, ông tâm sự.

Trải qua 25 năm rong ruổi khắp các vùng miền, chứng kiến muôn vàn thay đổi, nhưng với ông, “chân dung người Việt” vẫn luôn giữ nguyên những phẩm chất đẹp: thân thiện, tình cảm, chân chất và nghĩa tình. Đây cũng là điểm tựa để ông tiếp tục ghi lại cuộc sống với sự trân trọng và đồng cảm.

THẢO PHƯƠNG