Kế hoạch vì châu Âu “Xanh”
Sau nhiều tháng bế tắc, các nhà đàm phán môi trường của Liên minh châu Âu (EU) cũng kịp đạt mục tiêu về cắt giảm khí thải nhà kính vào năm 2040, nhân trước thềm Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung Liên Hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP 30) từ ngày 10-21/11 tới tại Brazil.
Các bộ trưởng môi trường EU nhất trí về mục tiêu khí hậu của khối vào ngày 5/11 (giờ địa phương), sau áp lực chính trị mạnh mẽ đòi hỏi phải thực hiện các cam kết về khí hậu và duy trì vai trò của Brussels là người dẫn đầu hành động về khí hậu, mở đường cho quyết định về mục tiêu khí hậu toàn cầu năm 2035, sẽ được trình bày tại COP 30.
Theo Euronews, EU với 27 quốc gia thành viên, đồng ý mục tiêu cắt giảm 90% lượng khí thải carbon vào năm 2040 so với mức năm 1990, song cũng có thể điều chỉnh linh hoạt khi tính đến tác động phát triển kinh tế của khối.
Các bộ trưởng cũng thống nhất cắt giảm lượng khí thải từ 66,25% đến 72,5% vào năm 2035. Theo thỏa thuận, đến năm 2040, các quốc gia thành viên EU sẽ có quyền lựa chọn mua tối đa 5% lượng khí thải cắt giảm bằng cách sử dụng “tín chỉ carbon quốc tế”, của các nước ngoài khối EU.
Cạnh đó, các quốc gia thành viên EU đồng ý gia hạn và công bố các mục tiêu sau mỗi 5 năm, theo cam kết Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) - kết quả quan trọng của thỏa thuận Paris, nêu rõ nỗ lực mà mỗi quốc gia tham gia thỏa thuận thực hiện để giảm lượng khí thải và thích ứng với tác động của biến đổi khí hậu.
Tuy nhiên, Reuters cho rằng, EU đã hạ thấp mục tiêu về khí hậu trong đàm phán phút chót trong bối cảnh gấp rút hoàn tất thỏa thuận trước thềm COP 30, tránh “trắng tay” khi đến hội nghị.
Bởi, việc các nước EU sử dụng “tín chỉ carbon quốc tế” để bù đắp tối đa 5% lượng cắt giảm, khiến mức giảm thực tế trong nội khối chỉ còn khoảng 85% lượng khí thải cần cắt giảm từ các ngành công nghiệp châu Âu và trả tiền cho nước ngoài cắt giảm thay châu Âu để bù vào phần còn lại.
Trong khi đó, EU cũng xem xét cho phép thêm 5% “tín chỉ carbon quốc tế” trong tương lai, khiến mức cắt giảm khí thải thực tế của khối xuống còn 80% vào năm 2040.
Ngoài ra, các bộ trưởng EU đồng ý gia hạn việc triển khai thị trường carbon 2 (ETS2) cho hệ thống sưởi ấm và khí thải ô tô đến năm 2028, thay vì năm 2027. Hệ thống này sẽ áp giá cho khí thải carbon từ các tòa nhà và vận tải đường bộ, mục tiêu là giảm 42% lượng khí thải trong hai lĩnh vực này vào năm 2030 so với năm 1990.
Kế hoạch phát triển xanh của EU cũng bao gồm việc sử dụng hệ thống giao dịch khí thải (ETS) của khối làm một trong những nguồn thu tài chính quan trọng của khối. Thuế biên giới carbon của EU cũng sẽ gây quỹ, bắt đầu từ tháng 1/2026. Năm ngoái, việc định giá carbon tạo ra khoảng 40 tỷ euro, được tái đầu tư vào nền kinh tế nội khối.
“Chúng tôi đang gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ trước thềm COP 30 rằng, chúng tôi vẫn hoàn toàn cam kết duy trì các mục tiêu của thỏa thuận Paris. Điều này cho phép chúng tôi thúc đẩy nhiều hành động khí hậu toàn cầu hơn khi gặp gỡ phần còn lại của thế giới tại COP 30”, Euronews trích dẫn phát biểu của ông Lars Aagaard, Bộ trưởng Năng lượng, khí hậu và tiện ích của Đan Mạch.
AP cho hay, cháy rừng, nắng nóng và lũ lụt trở nên thường xuyên hơn trên khắp châu Âu, thúc đẩy lời kêu gọi hành động nhiều hơn về khí hậu.
Ông Lars Aagaard cho rằng, đặt ra mục tiêu khí hậu không chỉ là chọn một con số, mà cũng là một quyết định chính trị đối với những tác động sâu rộng đối với lục địa này.
Tuy nhiên, EU thừa nhận, dù đầu tư vào năng lượng sạch hiện tăng gấp đôi, tốc độ vẫn còn quá chậm tại khối.
Năm 2024, theo Euronews, EU và 27 quốc gia thành viên đóng góp 31,7 tỷ euro tài chính khí hậu từ nguồn công, cạnh đó là 11 tỷ euro tài chính tư nhân được huy động để hỗ trợ các nước đang phát triển giảm phát thải khí nhà kính và thích ứng với tác động của biến đổi khí hậu, trở thành nhà tài trợ khí hậu lớn nhất đến nay.