Những hạt giống để dành…

Số liệu sơ bộ công bố trên báo, đài, đợt lũ lụt vừa qua đã làm thiệt hại của Đà Nẵng khoảng 900 tỷ đồng (thống kê đầy đủ dễ đến hàng ngàn tỷ đồng). Xót xa hơn là có hàng chục người chết, mất tích và bị thương do tai nạn trong lũ.

Sau khi nước lũ tràn qua, rất nhiều vườn rau màu, hạt giống dự trữ cho mùa sau đã bị cuốn trôi; bùn đất phủ dày quánh đặc từ trong nhà ra ngõ, lấp đầy lối chợ, bệnh viện, trường học… Có người kể, xưa thường chỉ thấy lụt lên từ từ, nay thì lũ tiếp lũ, lại xả ầm ào, nước lút nóc thì khó kịp kê dọn hay vận chuyển để bảo quản tài sản. Thiệt hại vô kể về phương tiện vật chất phục vụ đời sống sinh hoạt, với những bãi xe, đồ điện máy, điện lạnh hư hại la liệt.

Kể về những hạt giống theo nghĩa hữu hình, là lúa, bắp, đậu, màu… thường được nhà nông trữ lại cho mùa gieo trồng Đông Xuân, nay bị cuốn trôi, hoặc ngập sâu trong lũ và bùn, đã nẩy mầm mọc giá mộng cả.

Xưa, bao giờ trên gác, chỗ cao ráo nhất thường được nhà nông dành trữ hạt giống... Nay, có thể nhiều đại lý giống cung ứng, nhưng những ở vùng sâu, vùng xa, người ta thường “cẩn tắc vô áy náy” vẫn muốn tự dự trữ giống. Nhờ vậy, sau lũ lụt, sẵn các loại hạt giống sẽ lại được gieo trồng, nhịp điệu mùa màng mau hồi sinh. Chỉ lo là khi đã gieo trồng, hạt giống đã nẩy mầm gặp bão rớt, lụt trễ mới gây hại, nên nhà nông thường chờ sau 23 tháng 10 âm lịch mới xuống đồng. Kinh nghiệm này không phải bao giờ cũng đúng, như xưa thấy lau trổ bông là hết bão lụt thì giờ không chắc vậy, tuy nhiên cách đề phòng tốt vào những năm “thuận trời” vẫn cần giữ hạt giống gối đầu cho những mùa sau.

Chuyện "hạt giống" để dành, có giá trị di dưỡng tinh thần để chủ động thích ứng, ứng phó thiên tai mới là điều có ý nghĩa căn cốt lâu dài cho người dân trên vùng chịu nhiều bão lụt. Đó là những hạt giống nhân văn, là những kỹ năng sống, kinh nghiệm được đúc kết thành các bài học không những một đời mà còn cho nhiều đời.

Trước hết đó là hạt giống của lòng từ ái, thương người như thể thương thân. Có cội rễ đó mới có sự đoàn kết xóm giềng, rộng ra làng xã và quê hương, đất nước. Có căn cốt đó mới có những hành động tương trợ, dũng cảm cứu người bị hoạn nạn, cứu hộ, cứu trợ khẩn cấp cho đồng bào.

Những lực lượng từ bộ đội, công an, dân quân, thanh niên xung kích, cán bộ xã, phường, đến các đội, nhóm tình nguyện đã lăn xả suốt cả đợt lũ lụt vừa qua để cấp cứu, cứu nạn, cứu hộ, và gấp rút đưa nhu yếu phẩm trợ giúp người dân. Hội đồng hương quy tụ những người con xứ Quảng xa quê, cùng bạn hữu ở các vùng miền trong và ngoài nước đã chung tay kêu gọi góp tiền của về giúp người dân bị thiệt hại, thăm viếng, động viên thân nhân gia đình những ai bị hoạn nạn, mất mát thương đau.

Và rồi hàng loạt việc sẽ cần đúc kết từ chuyện nhỏ đến lớn như dạy bơi lội, tập huấn ứng phó tình huống khẩn cấp, cấp cứu; bày cách làm nhà, thuyền bè tránh lũ, sắm sửa và sử dụng thiết bị liên lạc, chiếu sáng; chuẩn bị phương tiện cứu hộ, cứu nạn; số hóa bản đồ và xây dựng hệ thống cảnh báo thiên tai; sắp xếp lại chỗ ở, nơi sản xuất thích ứng,… Đó chính là những "hạt giống" trang bị "kỹ năng sống sót" cho người vùng thường bị thiên tai đe dọa.

Những hạt giống nhân văn cùng hạt giống kỹ năng sống luôn cần được nhân rộng, hợp thành sức mạnh cho cộng đồng chủ động phòng tránh và khắc phục thiệt hại không chỉ ở mùa bão lũ này mà còn ý nghĩa giá trị dài lâu.

ĐĂNG QUANG