Bước qua hoang tàn

Trong những ngày dài mưa trắng trời, bức tường thành kiên cố nhất trước thiên tai chính là sự đồng hành của chính quyền, lực lượng vũ trang và người dân, cùng nhau kiên cường trước mưa lũ và sạt lở.

Ám ảnh sạt lở

Lượng mưa kỷ lục được Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố Đà Nẵng ghi nhận tính từ 25/10 đến đến 31/10: hầu hết hơn 1.000mm ở miền núi, trong đó có những con số chưa từng xuất hiện như 1.548mm ở Trà Giáp, 1.310mm tại Phước Chánh, 1.289mm ở Phước Thành.

Mưa xối xả suốt nhiều ngày tạo ra hàng loạt vụ sạt lở lớn tại các xã A Vương, Phước Thành, Trà Tập, Trà Leng… Sạt lở trở thành nỗi ám ảnh, vùi lấp đường sá, nhà cửa, chia cắt hàng trăm hộ dân.

Những con số thống kê cứ nối dài. Các tuyến huyết mạch đi vùng cao như 40B, 14E, 14D, đường Hồ Chí Minh, ĐT 606 đều xảy ra sạt trượt, khắc phục chưa xong lại tái diễn.

Ở các xã, nhiều tuyến ĐH trước đây cũng bị lấp vùi trong những trận sạt lở khổng lồ, chia cắt hoàn toàn hàng nghìn hộ dân của nhiều thôn ở vùng sâu.

Sạt lở cũng làm cô lập tạm thời hàng nghìn hộ dân. Những ngày mưa lớn, các đoàn công tác mang hàng cứu trợ phải băng rừng, lội bùn, đi bộ nhiều cây số qua các điểm sạt để đến được khu dân cư.

Xe múc, xe xúc chỉ kịp dọn từng đoạn vừa đủ cho người đi. Nhiều đoạn xe múc chưa kịp dọn xong đống đất đá cũ, đã xuất hiện đợt lở mới.

Những đoạn video truyền đi trên mạng xã hội về tài xế xe múc được ứng cứu kịp thời, người phủ kín bùn đất sau vụ sạt lở gây cảm xúc mạnh cho cả cộng đồng.

Ông Briu Quân, Chủ tịch UBND xã Avương cho biết, sạt lở là nỗi lo lớn nhất trong đợt mưa lũ năm nay. “Sơ bộ ở địa bàn xã, đã có hàng chục điểm sạt lở, trong đó có thôn Talang, thôn L’gôm, T’ghêy.

Nghiêm trọng hơn, ở thôn Atêếp, một vụ sạt lở khá lớn đã xảy ra, mà nếu chính quyền không kiên quyết di dời, sơ tán dân, một thảm kịch tương tự làng Nủ đã tái diễn.

Đường giao thông bị cắt đứt nhiều ngày. Xã đã chủ động trích ngân sách mua gạo và các nhu yếu phẩm tiếp tế cho các vùng bị cô lập, kịp thời thăm hỏi, động viên các gia đình bị thiệt hại nặng do sạt lở”, ông Quân nói.

Không chỉ miền núi, vùng hạ du cũng không thoát khỏi ám ảnh sạt lở. Dòng người đổ về cửa biển An Lương (xã Duy Nghĩa) những ngày qua đã giúp chính quyền gia cố bờ kè.

Trước đó, sóng lớn kết hợp triều cường đánh thẳng vào bờ, đe dọa hơn 500 hộ dân với hơn 1.200 nhân khẩu ở hai thôn An Lương và Thuận An.

Suốt hơn 2km chiều dài của bờ kè cũ, hàng trăm người gồm lực lượng Trung đoàn 971, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố và Sư đoàn 315 (Quân khu 5) phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố cùng chính quyền địa phương khẩn trương huy động nhân, vật lực khắc phục, chống sạt lở.

Sau An Lương, sạt lở lại xuất hiện ở xã Thu Bồn, bờ biển An Bàng. Rất nhiều ngôi làng bị nước ngoạm sâu vào bờ, bao nhà dân nằm chơ vơ, ngày càng gần chân sóng, đứng trước nguy cơ xóa sổ…

Sơ tán để cứu dân

Giữa hoàn cảnh khắc nghiệt, phương châm “4 tại chỗ” được các địa phương miền núi triển khai triệt để. Hơn 36 nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ, dân quân và công an được huy động trên toàn thành phố.

Dấu chân của lực lượng Quân khu 5, Bộ Chỉ huy Quân sự Đà Nẵng, công an địa phương lần lượt băng qua từng đống ngổn ngang sạt lở, cắt rừng, cùng chính quyền đưa hàng hóa cứu trợ về với người dân.

Trước đó, lực lượng tại chỗ gồm công an, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự của địa phương đã nỗ lực sơ tán hàng nghìn nhân khẩu ra khỏi vùng nguy hiểm, sẵn sàng các điều kiện cần thiết cho bà con.

Ông Lưu Huyền Thoại, Phó Chủ tịch UBND xã Phước Thành nói, kinh nghiệm từ những mùa mưa lũ trước đã giúp địa phương hạn chế được nhiều thiệt hại về người trong đợt mưa rất lớn lần này.

“Chúng tôi đã chuẩn bị, tích trữ gạo, dầu, nhu yếu phẩm để bà con có thể bám trụ trong điều kiện xảy ra sạt lở lớn, cô lập hoàn toàn trong nhiều tuần. Yếu tố tiên quyết là phải kiên quyết di dời dân ra khỏi vùng nguy hiểm.

Những khu vực có nguy cơ, bà con sẽ được yêu cầu sơ tán, tránh trú trong các chỗ tập trung, an toàn hơn. Tuy nhiên, mưa lũ bất thường, cực đoan, lượng mưa rất lớn.

Mới đây, tại địa phương cũng đã xuất hiện vụ sạt lở vùi lấp 6 nhà dân, rất may lực lượng tại chỗ đã ứng cứu an toàn, không xảy ra thương vong”, ông Thoại chia sẻ.

Tại xã Avương, tổ xung kích đã được thành lập rất nhanh, chia thành ba nhóm để mở đường qua từng khu vực sạt lở, kịp thời trung chuyển, hỗ trợ các trường hợp ốm đau, bệnh tật đi cấp cứu.

Công an, lực lượng bảo vệ trật tự cơ sở, dân quân gần như không ngơi nghỉ. Họ cắt rừng để mở đường, đưa hàng cứu trợ đến các thôn, bản bị cô lập.

Mỗi chuyến đi kéo dài cả ngày, đoàn người gùi cõng, băng bộ vẫn miệt mài hướng về phía dân. Bên kia vùng sạt lở, là hàng chục hộ đang chờ từng gói mì, từng chai nước sạch, từng ký gạo để bám trụ qua những ngày sống tạm…

Sự chủ động “4 tại chỗ” cùng những cảnh báo kịp thời đã góp phần rất lớn kéo giảm con số thiệt hại do sạt lở trong đợt mưa lớn vừa qua, đặc biệt là thiệt hại về nhân mạng.

Chính quyền kịp thời rà soát, cảnh báo các vùng có nguy cơ. Công an, dân quân… liên tục rà soát, lập tức ứng cứu khi xảy ra sạt lở. Những cuộc giải cứu “nghẹt thở” ấy đã giúp nhiều người được sống sót.

Cùng với các lực lượng, người dân khắp nơi trở thành những “tình nguyện viên” trong mưa lũ. Từ làng chài Hà Lộc của xã Tam Xuân, nhiều ngư dân tình nguyện rủ nhau ra tận An Lương giúp bộ đội và chính quyền địa phương.

Trên sông Thu Bồn, lực lượng công an các xã lân cận cũng đổ về thôn Tĩnh Yên của xã Thu Bồn, cùng lực lượng tại chỗ ngăn tình trạng sạt lở lan rộng.

Tại An Lương, dòng người đã kiên cường đắp bao cát chắn sóng suốt một đêm ròng và cả những ngày sau đó…

Theo ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố, nỗ lực của lực lượng tại chỗ trong phòng chống, ứng phó với đợt mưa lớn vừa qua là rất đáng ghi nhận.

Tuy nhiên, lực lượng này còn mỏng, một số nơi còn lúng túng khi ứng phó với nhiều tình huống lần đầu phát sinh, đặc biệt trong điều kiện vận hành chính quyền 2 cấp chưa lâu.

Về lương thực, nhu yếu phẩm, việc tiếp cận các vùng xa, khu vực xung yếu gặp rất nhiều khó khăn. Củng cố điều kiện, nhân lực, vật lực cần thiết cho phương án “4 tại chỗ” sẽ là điều cần làm ngay trong bối cảnh mùa mưa lũ năm 2025 chưa kết thúc.

Đà Nẵng, vùng cao vẫn ngổn ngang đất đá, hạ du chưa dứt nỗi lo sạt lở bờ sông, biển. Nhưng sức mạnh của sự kết đoàn, sự tận tâm của chính quyền và lực lượng cơ sở cùng với những chủ động nhất định trong cảnh báo, sơ tán dân sẽ giúp thành phố kiên cường trước dông bão. Từ hoang tàn, ngày mai, sẽ là những bàn tay chìa ra kết đoàn, dựng lại nhà...

THÀNH CÔNG