COP-30, từ “trái tim” rừng mưa Amazon

Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về BĐKH (COP-30) kéo dài hai tuần tại Belém, thủ phủ bang Pará. Trong bài phát biểu khai mạc COP-30 vào ngày 10/11 vừa qua, Tổng thống Brazil Lula da Silva nhấn mạnh: “BĐKH không còn là mối đe dọa của tương lai. Đó là một thảm kịch của hiện tại. Cuộc khủng hoảng đang ảnh hưởng nặng nề nhất đến các nước đang phát triển và cộng đồng nghèo vốn phải gánh chịu thời tiết khắc nghiệt. Chúng ta nên có quá trình chuyển đổi công bằng”, DW trích dẫn.

Tổng thống nước chủ nhà COP-30 đồng thời đề cập nỗ lực phi carbon hóa nền kinh tế và cảnh báo về tình trạng khẩn cấp khí hậu đang làm gia tăng bất bình đẳng giữa các quốc gia ít thải khí nhà kính với các nhà phát thải hàng đầu thế giới.

Một số quốc gia, đáng chú ý nhất là Mỹ - một trong những nhà phát thải hàng đầu, không cử bất kỳ đại biểu cấp cao nào đến hội nghị. Tuy nhiên, CNN Brasil cho hay, chính phủ Brazil lạc quan, việc tổ chức COP-30 để chứng minh nhân loại có thể vượt qua thách thức do khủng hoảng khí hậu với thiện chí và cam kết mạnh mẽ.

COP năm nay đặc biệt đánh dấu 10 năm kể từ khi Thỏa thuận Paris 2015 ra đời, trong đó gần 200 quốc gia ký cam kết giữ mức tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu ở mức dưới 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Tuy nhiên, đây cũng là hội nghị đầu tiên kể từ khi có thông tin vào năm 2024 rằng, thế giới đã vượt qua ngưỡng nóng lên này, một “giới hạn” mà các nhà khí hậu xem là thiết yếu để tránh tác động tồi tệ nhất của BĐKH.

COP-30 đặc biệt mang tính “biểu tượng” mạnh mẽ đối với người dân Brazil vì là hội nghị khí hậu đầu tiên diễn ra tại “lá phổi hành tinh” Amazon, nơi bao phủ diện tích khoảng 5,5 triệu ki lô mét vuông, trải dài qua 9 quốc gia Nam Mỹ, trong đó Brazil sở hữu phần lớn diện tích (khoảng 60%).

Đây cũng là khu rừng nhiệt đới lớn nhất còn sót lại trên thế giới và đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến chống BĐKH, với ước tính khoảng 150 - 200 tỷ tấn carbon được lưu trữ trong rừng và đất.

Quỹ Quốc tế bảo vệ thiên nhiên (WWF) xác định, Amazon không chỉ là nơi sinh sống của hơn 40 triệu người mà còn là nơi cư trú của 10% các loài động thực vật và 20% lượng nước ngọt cho thế giới.

Beatriz Waehneldt, sinh viên lớp báo chí môi trường tại Đại học Pontifícia Universidade Católica (Brazil) cho biết, việc COP-30 diễn ra tại Brazil rất có ý nghĩa. Đây là cơ hội để đưa vấn đề bền vững vào trọng tâm thảo luận công khai tại quốc gia được thiên nhiên ưu đãi với nguồn tài nguyên phong phú, đồng thời nêu bật tiếng nói của người bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi BĐKH, như người bản địa đang phải gánh chịu lũ lụt và khai thác mỏ bất hợp pháp tại Brazil, theo Planetforward.

Trang web của hội nghị thông tin, ước tính có khoảng 3.000 người bản địa có mặt tại Belém trong suốt sự kiện COP-30, với 1.000 người trong số đó tham gia các cuộc đàm phán chính thức.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres nhận định, người bản địa phải được phản ánh trong các ưu tiên đối nội và đối ngoại của các chính trị gia. “Điều hoàn toàn cần thiết là phải nâng cao nhận thức trên toàn thế giới rằng, các cộng đồng bản địa là người bảo vệ thiên nhiên, người bảo vệ hành tinh của chúng ta”, ông Guterres phát biểu trong cuộc phỏng vấn với Hãng thông tấn Sumaúma của Brazil.

Năm 1992, tại Rio de Janeiro (Brazil), hội nghị Liên hợp quốc về môi trường và phát triển (UNCED), thông qua Công ước khung của Liên hợp quốc về BĐKH (UNFCCC), nhằm ổn định nồng độ khí nhà kính trong khí quyển ở mức không gây nguy hiểm. Ba mươi năm sau, thế giới trở lại “trái tim” nhằm tìm kiếm giải pháp cho khí hậu toàn cầu.

KIM OANH