Phát triển cân bằng giữa hai vùng đông - tây - Kỳ 4: Vượt khó đi lên
Thành phố Đà Nẵng định hướng phát triển miền núi thành vùng nguyên liệu lâm sản và dược liệu quốc gia; phát triển nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế vườn, trang trại, chăn nuôi; đồng thời phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Để hoàn thành những mục tiêu đó, cần thay đổi cả nếp nghĩ, cách làm.
Giao thông đi trước mở đường
Tài nguyên lớn nhất của vùng miền núi là quỹ đất, song hơn 80% diện tích là đồi núi. Chính điều kiện địa hình phức tạp dẫn đến sự khó khăn trong kết nối hạ tầng, là rào cản lớn nhất cho sự phát triển của vùng.
Trước đây, từ trung tâm hành chính xã Trà Tập đến nóc Tăk Pổ dài khoảng 5km, nhưng mất hơn cả giờ đồng hồ để di chuyển. Giờ đây, nhờ nguồn lực xã hội hóa cùng sự quan tâm của chính quyền địa phương, con đường đã được cải tạo, đi lại thuận tiện hơn. Nhờ đó, du khách đến với Tăk Pổ đông hơn, người dân bắt đầu mở dịch vụ lưu trú qua đêm kiếm thêm thu nhập, cải thiện kinh tế gia đình. Điều này cho thấy, để đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng vùng cao, đầu tư hạ tầng giao thông chính là chìa khóa khơi thông nguồn lực.
Nhiệm kỳ 2025 - 2030, xã Trà Tập đặt mục tiêu đầu tư, phát triển 6-8 làng du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, du lịch trị liệu, gồm Tăk Pổ, Tăk Rối, Tu Nất, Tăk Pang, Lâng Loan, Tăk Răng, Cheng Tong. Trong danh mục các dự án trọng điểm đưa vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, xã kiến nghị đầu tư mở mới khoảng 20km đường vào các khu dân cư, điểm du lịch, nâng cấp 30km đường hiện hữu với tổng kinh phí 160 tỷ đồng.
Đối với hạng mục giao thông mang tính liên kết vùng, xã kiến nghị đầu tư dự án cầu bê tông bắc qua sông Tranh, kết nối khu dân cư mới với quốc lộ 40B, tổng vốn đề xuất 100 tỷ đồng. Ngoài ra, hai tuyến đường liên vùng Trà Leng - Trà Tập (30km) và Trà Tập - Trà Linh (35km) cũng được đề xuất với tổng mức đầu tư 1.100 tỷ đồng, nhằm phục vụ phát triển vùng sâm, quế và dược liệu.
Từng bước vượt qua khó khăn, Tây Giang đã tận dụng lợi thế từ việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, nhất là Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, để hình thành diện mạo nông thôn mới như ngày hôm nay. Giai đoạn 2020 - 2025, tổng vốn đầu tư phát triển của xã đạt hơn 780 tỷ đồng, trong đó vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia hơn 445 tỷ đồng. Nguồn lực này giúp xã xây dựng được 550km đường giao thông bê tông; người dân đều được sử dụng điện lưới quốc gia; hệ thống trường học, trạm y tế được quan tâm đầu tư.
Tham luận tại Đại hội đại biểu lần thứ I Đảng bộ thành phố (nhiệm kỳ 2025 - 2030), Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tây Giang Bhling Mia cho biết, địa phương còn gặp nhiều khó khăn khi kết cấu hạ tầng thiếu bền vững, thiên tai, bão lũ thường xuyên xảy ra. Do đó, địa phương kiến nghị thành phố xây dựng cơ chế đặc thù cho các xã miền núi, tăng phân cấp, phân quyền theo hướng “địa phương bàn, địa phương quyết định, địa phương chịu trách nhiệm”. Đồng thời đầu tư các tuyến giao thông chiến lược như đường 14G, ĐT606 kết nối trung tâm xã, cửa khẩu và các khu kinh tế quan trọng, đảm bảo quốc phòng - an ninh và giao thương thuận lợi.
Theo Chủ tịch UBND xã Tây Giang Arất Blúi, giao thông trong xã mới đảm bảo đi lại thuận tiện chứ chưa đủ để phát triển kinh tế. Cần nâng cấp quy mô đường để xe cơ giới vào được khu sản xuất; giao thông kết nối liên vùng, theo trục ngang chứ không chỉ trục dọc hướng đông - tây như lâu nay nếu muốn phát triển các vùng dược liệu, du lịch. Đây cũng là đặc điểm chung của các xã vùng núi phía tây, để từ đó có những đề xuất căn bản trong xây dựng đường sá cho miền núi.
Muốn thu hẹp khoảng cách vùng đông - tây, trước hết phải bắt đầu từ hạ tầng, để rút ngắn thời gian đi lại, giảm tải chi phí nguyên vật liệu xây dựng cơ sở hạ tầng đưa từ đồng bằng lên miền núi và đưa nông sản từ núi về xuôi dễ dàng hơn. Vì vậy, thành phố xác định tập trung đầu tư hạ tầng giao thông kết nối hoàn chỉnh, đồng bộ, thông suốt để giải quyết bài toán phát triển kinh tế khu vực miền núi.
Cụ thể, từ nay đến năm 2030, Đà Nẵng tập trung đầu tư, nâng cấp hoàn chỉnh, thông suốt các trục kết nối vùng đông và tây. Theo đó, có 4 trục chủ lực, gồm: trục quốc lộ 40B đến tỉnh lộ ĐT617 kết nối cụm đô thị phía nam (Tam Kỳ, Núi Thành) về phía tây các khu vực Tiên Phước, Trà My và Kon Tum (tỉnh Quảng Ngãi); trục quốc lộ 14E, quốc lộ 14H kết nối khu vực Nam Hội An (Thăng Bình - Duy Xuyên) với khu vực Phước Sơn, Hiệp Đức kết nối vùng Tây Nguyên và thông thương với Lào qua cửa khẩu Bờ Y; trục quốc lộ 14B, quốc lộ 14D kết nối khu vực đô thị Đà Nẵng, Điện Bàn, Đại Lộc với vùng phía tây, để khai thác cửa ngõ quốc tế cửa khẩu Nam Giang, hoàn chỉnh tuyến hành lang kết nối đông - tây (tuyến EWEC); trục quốc lộ 14G, tỉnh lộ ĐT606 kết nối đô thị Đà Nẵng, Đông Giang, Tây Giang với Cửa khẩu phụ Tây Giang mở ra cửa ngõ hợp tác kinh tế với tỉnh Sê Kông và các tỉnh Nam Lào, Đông Bắc Thái Lan.
Thay đổi nếp nghĩ, cách làm
Một trong những chiến lược then chốt để thúc đẩy phát triển vùng núi chính là thay đổi tư duy và nhận thức của người dân. Bởi lẽ, dù có nhiều nguồn lực hỗ trợ và sự chung tay từ các cấp, nhưng nếu người dân chưa chủ động tham gia, công cuộc xây dựng và phát triển nơi đây vẫn sẽ đối mặt với không ít khó khăn, thách thức.
Song song với hạ tầng, yếu tố con người được xác định là trung tâm của mọi định hướng phát triển. Lãnh đạo xã Trà Tập cho rằng, du lịch cộng đồng sẽ có ý nghĩa khi người dân thực sự tham gia và được hưởng lợi từ mô hình này.
Thời gian tới, Trà Tập sẽ triển khai các hoạt động đào tạo gồm kỹ năng làm du lịch cộng đồng, quản lý homestay, chế biến sản phẩm OCOP, quảng bá trực tuyến cũng như kỹ năng hỗ trợ du khách. Từ đó, hình thành cho người dân tư duy phát triển du lịch trong cộng đồng. Đồng thời tổ chức các mô hình homestay để người dân làm quen với cách làm du lịch. Về lâu dài, địa phương kêu gọi doanh nghiệp, nhà đầu tư chiến lược phát triển các dự án du lịch mang tính dài hơi.
Tại làng Tăk Pang (xã Trà Tập), với sự đồng hành của “Trạm Nụ Cười”, tổ chức phi lợi nhuận giúp đồng bào thoát nghèo từ du lịch, đồng bào Xơ Đăng đã biết cách làm du lịch. Hành trình của Trạm bắt đầu từ tháng 11/2024.
Sau 9 tháng đồng hành, giúp người dân xây nhà vệ sinh, lắp điện năng lượng mặt trời, trang trí ánh sáng, trồng hoa mua Thái tím, tổ chức múa cồng chiêng, mặc trang phục truyền thống và mở đường lên làng. Mục tiêu của dự án là trong vòng 5 năm, làng Tăk Pang sẽ không còn hộ nghèo, phát triển du lịch sinh thái cộng đồng bền vững. Đồng bào nơi đây có thể tự chủ kinh tế từ dịch vụ du lịch, bán nông sản và dược liệu.
Bên cạnh thúc đẩy phát triển các mô hình du lịch cộng đồng tạo động lực phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân, nhiều xã thuộc huyện Nam Trà My cũ nỗ lực truyền thông, vận động cũng như hỗ trợ mọi mặt để đưa lao động đi làm việc có thời hạn tại nước ngoài.
Nhờ đó, thời gian qua, có hàng trăm lao động được đưa qua làm nông nghiệp tại quận Hamyang (Hàn Quốc) theo chương trình ký kết hợp tác. Mỗi năm các lao động chỉ làm việc 8 tháng nhưng thu nhập lên đến hơn 300 triệu đồng/người. Từ đó, hàng chục gia đình có vốn đầu tư kinh doanh, phát triển chăn nuôi, vươn lên thoát nghèo bền vững.
Khu vực Sông Vàng, Sông Kôn tiếp giáp với địa bàn xã Hòa Vang, sở hữu cảnh quan rừng núi nguyên sinh, lòng hồ, suối khoáng nóng A Păng, rừng trà cổ thụ và nhiều điểm du lịch tiềm năng như hồ Ban Mai, núi Anh, núi Em. Đây là điều kiện lý tưởng để xây dựng các sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng, nông nghiệp, du lịch trải nghiệm gắn với đời sống đồng bào Cơ Tu. Tận dụng lợi thế và tiếp nối với các khu du lịch Núi Thần Tài, Suối Hoa, Sông Vàng, Sông Kôn xác định sẽ phát triển du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng gắn với văn hóa dân tộc.
-----------
Kỳ cuối: Chính sách cho khát vọng “cân bằng đông - tây”