Bão nợ AI và mặt tối của cuộc chạy đua hạ tầng 5000 tỉ USD
Việc xây dựng hạ tầng AI có thể tiêu tốn hơn 5.000 tỉ USD, khiến các tập đoàn buộc phải vay nợ ở quy mô kỷ lục, mở ra cuộc tranh luận mới về rủi ro bong bóng AI
Nợ AI: Khi Big Tech phải dựa vào vốn đi vay để chạy đua hạ tầng
Trái phiếu của Google, Meta, Microsoft và Oracle liên tục giảm giá trong nhiều tuần. Đây là phản ứng trực tiếp trước làn sóng vay nợ khổng lồ mà Big Tech đang tạo ra để theo đuổi tham vọng AI.
Nhà đầu tư lo ngại rằng ngay cả những tập đoàn giàu tiền mặt nhất thế giới cũng không thể tự tài trợ cho cuộc đua này. Bởi chi phí xây dựng hạ tầng AI đang vượt mọi chuẩn mực cũ. Mỗi trung tâm dữ liệu cần hàng tỉ USD, trong khi nhu cầu chip GPU tăng theo cấp số nhân khiến chi phí đầu tư đội lên chưa từng có.
Theo JPMorgan, tổng chi phí cần thiết để xây dựng hạ tầng AI trong thập kỷ tới có thể vượt 5.000 tỉ USD. Đây là con số mà không một ngành công nghệ nào từng chạm tới.
Meta sau khoản vay 27 tỉ USD lại phát hành thêm 30 tỉ USD trái phiếu trong tháng 10, trở thành thương vụ lớn nhất từ năm 2023.
Alphabet huy động 25 tỉ USD chỉ trong đầu tháng 11.
Oracle phát hành 18 tỉ USD, chủ yếu để phục vụ các dự án liên quan đến OpenAI, bao gồm trung tâm dữ liệu Stargate.
Dù Big Tech đang nắm khoảng 350 tỉ USD tiền mặt, mức chi cho trung tâm dữ liệu năm 2025 đã vượt 350 tỉ USD, và dự kiến sẽ hơn 400 tỉ USD vào năm 2026. Điều đó khiến phát hành nợ trở thành lựa chọn bắt buộc, dù điều này tạo ra rủi ro đòn bẩy ngày càng lớn.
Chênh lệch lợi suất trái phiếu doanh nghiệp công nghệ so với trái phiếu Kho bạc Mỹ đã tăng lên 0,78 điểm %, từ mức 0,5 điểm % hồi tháng 9, phản ánh sự tăng mạnh trong yêu cầu bù rủi ro.
Lợi nhuận ngành AI có thể bị thổi phồng
Michael Burry cảnh báo rằng các tập đoàn cloud có thể đang phóng đại lợi nhuận do ghi nhận khấu hao thấp hơn thực tế cho chip và phần cứng AI. Với vòng đời thực tế khá ngắn của chip GPU, sai lệch ước tính có thể lên tới 176 tỉ USD trong giai đoạn 2026 - 2028.
Ông dự đoán Oracle có thể thổi phồng lợi nhuận 26% vào năm 2028, còn Meta khoảng 20%. Nếu đúng, thị trường sẽ buộc phải định giá lại toàn bộ mảng AI infrastructure, một cú sốc có thể lan rộng sang cả thị trường chứng khoán lẫn trái phiếu.
Dòng tiền vòng tròn: Dấu hiệu quen thuộc của một bong bóng đầu cơ
Các thỏa thuận mới nhất giữa Nvidia, OpenAI, AMD và Oracle đang tạo ra mô hình “vòng xoay vốn”. Nvidia công bố đầu tư 100 tỉ USD vào OpenAI. Nhưng OpenAI dùng số tiền này để mua chip GPU của chính Nvidia.
Không lâu sau, OpenAI công bố thỏa thuận mua chip AMD trị giá “hàng chục tỉ USD”, đồng thời có quyền mua 160 triệu cổ phiếu AMD với giá chỉ 1 cent, tương đương khoảng 10% cổ phần.
Trong một thỏa thuận khác trị giá 300 tỉ USD giữa OpenAI và Oracle, một phần lớn số tiền này cũng sẽ quay về Nvidia thông qua mua chip.
Mô hình vốn vòng tròn này khiến giá trị sổ sách tăng vọt nhưng không tạo ra giá trị kinh tế thực, tương tự thời bong bóng dot-com khi các công ty mua dịch vụ của nhau để thổi phồng doanh thu.
Tín hiệu cảnh báo xuất hiện trên toàn thị trường
Giá vàng thế giới vượt 4.000 USD/ounce vào ngày 8/10, phản ánh tâm lý tìm nơi trú ẩn tăng mạnh. AFP cho rằng một trong những nguyên nhân chính là lo ngại về bong bóng AI đang hình thành.
Báo cáo tài chính gần nhất của Oracle cũng gây sốc khi biên lợi nhuận từ cho thuê máy chủ Nvidia chỉ đạt 14 cent cho mỗi 1 USD doanh thu. Điều này khiến cổ phiếu Oracle lao dốc và tác động dây chuyền tới nhóm công nghệ.
Những lo ngại này càng được khuếch đại khi các doanh nghiệp AI vẫn chưa đạt lợi nhuận thực, dù dòng tiền đầu tư đã lên tới hàng trăm tỉ USD.
Liệu “bong bóng AI” có giống bong bóng dot-com?
Bong bóng AI hiện mang nhiều đặc điểm giống bong bóng dot-com: định giá tăng quá nhanh, dòng tiền không tương xứng, giao dịch nội bộ thổi phồng doanh thu, và nhà đầu tư kỳ vọng tăng trưởng vượt khả năng thực tế.
Tuy nhiên, AI khác ở chỗ nó đã tạo ra sản phẩm thật và thị trường thật. Sự hữu hình của sản phẩm giúp nó nhận được dòng tiền đầu tư lớn hơn nhiều so với internet thời kỳ đầu. Dù vậy, tốc độ chi tiêu vượt khả năng sinh lời vẫn là điểm yếu lớn nhất.
Cuộc đua AI đang trở thành phép thử khắc nghiệt nhất của thời đại công nghệ. Hơn 5.000 tỉ USD vốn đầu tư cần được huy động, trong khi khả năng chuyển đổi thành lợi nhuận vẫn mơ hồ.
Trái phiếu công nghệ giảm giá, dòng tiền vòng tròn xuất hiện, chi phí vượt dòng tiền và khấu hao bị thổi phồng — tất cả tạo nên bức tranh đầy rủi ro.
Bão nợ AI có thể không khiến thị trường sụp đổ lập tức, nhưng chắc chắn đang buộc Big Tech và nhà đầu tư phải đối mặt với giới hạn mới của kỷ nguyên AI.