Cần sớm bố trí tái định cư cho người dân vùng nguy cơ sạt lở
ĐNO - Sạt lở đất là nỗi ám ảnh thường trực với người dân các xã miền núi, nên các địa phương cần tính toán bố trí tái định cư an toàn, đảm bảo lâu dài.
Sống trong thấp thỏm
Ở xóm Mới, thôn Xuân Hòa, xã Quế Phước, có 25 hộ dân sống dưới chân một quả đồi cao, nơi từng xảy ra vụ sạt lở nghiêm trọng vào năm 2013. Dù hơn 10 năm trôi qua, nhưng ký ức về buổi chiều định mệnh ấy vẫn in sâu trong tâm trí bà Nguyễn Thị Nở, bởi đứa con của bà mãi nằm lại sau trận thiên tai.
"Hôm đó chồng tôi đi rừng, nhà chỉ còn 3 mẹ con. Trời mưa lớn, đất đá từ trên núi ào xuống, vùi lấp căn nhà và cướp đi mạng sống của đứa con trai 9 tuổi đang học lớp 3. Tôi không bao giờ quên được cảnh tượng ấy, mỗi khi mưa lớn là lại bất an", bà Nở nhớ lại.
Sau vụ sạt lở, gia đình bà Nở cùng nhiều hộ dân khác được hỗ trợ sửa chữa nhà ở, song đến nay vẫn sinh sống tại khu vực cũ vì chưa có khu tái định cư phù hợp. Mỗi mùa mưa đến, họ lại canh cánh nỗi lo!
Cũng ở xã Quế Phước, tại thôn Dùi Chiêng, tình trạng sạt lở đang diễn biến phức tạp hơn bao giờ hết. Phía sau nhà bà Nguyễn Thị Hương, nước sông ăn sâu hơn 25m. Hơn một năm trước, một trận lũ lớn cuốn trôi hàng trăm mét khối đất, làm sập phần móng bếp. Gia đình bà phải bỏ ra hơn 100 triệu đồng xây kè chống sạt để cầm chừng.
Mỗi khi mùa mưa, không có đêm nào cả nhà ngủ ngon, chỉ cần nghe mưa nặng hạt là bồng bế nhau chạy ra ngoài. Mong chính quyền sớm bố trí đất tái định cư để gia đình ổn định cuộc sống.
Bà Nguyễn Thị Hương, thôn Dùi Chiêng, xã Quế Phước
Đợt mưa lũ cuối tháng 10 vừa qua, nhiều khu dân cư ở miền núi Đà Nẵng tan hoang. Tại nóc Ông Yên (thôn Ngọc Giác, xã Trà Tân), 11 ngôi nhà bị sập hoàn toàn trong chiều 27/10. Một ngày sau, 10 hộ dân ở thôn Atếêp, xã Avương cũng bị đất đá từ đồi cao vùi lấp toàn bộ.
May mắn, không có thương vong về người nhờ chính quyền kịp thời di dời trước đó. Tuy nhiên, nhà cửa, tài sản của người dân bị hư hỏng nặng, nhiều hộ lâm vào cảnh trắng tay.
Những khu dân cư khác nằm ven sông, ven đồi vẫn tiềm ẩn nguy cơ sạt lở cao, đặc biệt trong bối cảnh mưa lớn bất thường và địa hình bị xói mòn do không còn rừng tự nhiên.
Cần tái định cư đồng bộ
Theo thống kê của UBND xã Quế Phước, hiện trên địa bàn xã có 6 điểm nguy cơ sạt lở đất đá, trực tiếp đe dọa gần 200 hộ dân sống dọc hai bên bờ sông Thu Bồn và khu vực ven đồi núi. Tình trạng sạt lở không chỉ ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất mà còn đe dọa tính mạng người dân.
Bà Tào Thị Tố Điểm, Chủ tịch UBND xã Quế Phước cho biết, địa phương có văn bản gửi thành phố đề nghị bổ sung quy hoạch, thành lập các khu tái định cư tập trung cho người dân vùng sạt lở. Đồng thời kiến nghị cấp trên hỗ trợ kinh phí để triển khai dự án sớm, đưa người dân đến nơi an toàn.
"Ngoài tái định cư, cần đầu tư đồng bộ các công trình phòng, chống thiên tai như kè chống sạt lở bờ sông, gia cố taluy, trồng cây phủ xanh sườn dốc. Chúng tôi đang đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ nguy cơ, chủ động sơ tán khi cần thiết, tránh chủ quan trong mùa mưa", bà Điểm nói.
Tại xã Trà Tân, ông Nguyễn Hồng Lai, Bí thư Đảng ủy xã cho biết, thành phố phê duyệt hỗ trợ 40 triệu đồng/hộ để xây dựng lại nhà bị sập hoàn toàn trong đợt mưa lũ vừa qua. Cùng với đó, địa phương đang vận động các tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp và nhà hảo tâm hỗ trợ thêm kinh phí để người dân sửa chữa, dựng lại nhà kiên cố hơn.
"Dù được hỗ trợ, nhưng thực tế vẫn còn nhiều khó khăn. Ở miền núi, quỹ đất có, nhưng đất ở phù hợp lại không dễ tìm. Người dân quen sống gần rừng, gần đất canh tác, trong khi khu vực đó lại thường xuyên bị sạt lở, lũ quét. Muốn di dời họ đến nơi an toàn thì phải có hạ tầng đảm bảo, từ nền đất ổn định, hệ thống nước sạch, điện, đường đến điều kiện sinh kế", ông Lai chia sẻ.
Khi mưa lũ ngày càng cực đoan, đồi núi trơ trụi và dòng sông ngày một hung dữ, việc sớm có khu tái định cư an toàn, ổn định, có hạ tầng và sinh kế đi kèm sẽ giúp người dân an cư và mở ra những điều kiện cần để phát triển kinh tế - xã hội.
Ông Nguyễn Hồng Lai, Bí thư Đảng ủy xã Trà Tân
Cũng theo ông Lai, việc tái định cư cho người dân vùng nguy cơ cao cần được triển khai quy mô, bền vững và có tầm nhìn lâu dài. Những công trình cần được đầu tư kiên cố, gắn với sinh kế để người dân yên tâm bám đất, bám làng.
Nhà nước cần sớm bố trí nguồn vốn và quy hoạch đồng bộ cho các vùng có nguy cơ sạt lở, vì đó vừa là nhiệm vụ an sinh, vừa là trách nhiệm bảo vệ tính mạng nhân dân.