Cần áp dụng công nghệ hiện đại giám sát môi trường nước sông, hồ
Các sông, kênh, hồ trong đô thị cần được áp dụng các công nghệ hiện đại để lấy mẫu, phân tích, giải đoán, giám sát liên tục chất lượng nước, nhằm phát hiện kịp thời, khắc phục sớm các biến đổi, ô nhiễm môi trường.
Sau khi hệ thống thu gom nước thải sinh hoạt dọc các kênh, hồ thuộc lưu vực sông Phú Lộc (phường Thanh Khê và Hòa Khánh) cùng các trạm xử lý nước thải, trạm xử lý nước rỉ rác được thi công xong và đưa vào vận hành, chất lượng nước và cảnh quan, môi trường tại lưu vực này có nhiều cải thiện. Tuy nhiên, vẫn có thời điểm còn bị ô nhiễm và xuất hiện tình trạng cá chết.
Qua nghiên cứu, TS. Nguyễn Thị Đông Phương, giảng viên Khoa Công nghệ hóa học, Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng cho rằng, tình trạng cá chết ở lưu vực sông Phú Lộc có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân từ sinh vật phù du trong nước. Trước khi xảy ra hiện tượng cá chết, các sinh vật phù du nổi thành từng tảng trên mặt nước để “cảnh báo” tình trạng ô nhiễm môi trường nước.
“Những “cảnh báo” của sinh vật phù du cần phải được các đơn vị quản lý và địa phương chú ý để triển khai biện pháp khắc phục kịp thời nhằm tránh để xảy ra ô nhiềm môi trường, ảnh hưởng đến đời sống, các hoạt động kinh tế của người dân và phát sinh nhiều chi phí xử lý sự cố môi trường.
Khi chất lượng nước tại thủy vực bị ô nhiễm cũng như có nguồn nước thải sinh hoạt, công nghiệp... chảy vào thì sinh vật phù du càng phát triển mạnh mẽ. Vì thế, chỉ cần lấy mẫu nước thủy vực và quan sát qua kính hiển vi hoặc đo mật độ quang qua bước sóng 682 nanomet (nm) sẽ biết được mức độ ô nhiễm”, TS. Nguyễn Thị Đông Phương chia sẻ.
Để có thể đánh giá toàn cảnh mức độ ô nhiễm môi trường nước, TS. Nguyễn Thị Đông Phương cùng nhóm nghiên cứu đã khảo sát và đánh dấu nhiều vị trí ô nhiễm môi trường nước dọc lưu vực sông Phú Lộc trên bản đồ số để thuận tiện theo dõi, giám sát, đánh giá chất lượng nước dựa trên áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Bên cạnh đó, để khắc phục khó khăn khi thuê thuyền di chuyển đến nhiều vị trí trên sông cũng như giảm thiểu sự nguy hiểm, vất vả cho người lấy mẫu nước để phân tích, nhất là vào mùa mưa, nhóm nghiên cứu đã phối hợp với Khoa Cơ khí giao thông, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng) sử dụng mô hình tàu thủy không người lái để lấy mẫu nước.
“Việc sử dụng mô hình tàu thủy không người lái để lấy mẫu nước sông rất thuận lợi và chính xác tại các vị trí đã đánh dấu trên bản đồ số. Đồng thời, có thể ứng dụng công nghệ GPS, AI... để phục vụ việc phân tích, đánh giá, dự đoán ô nhiễm môi trường nước tại các vị trí này.
Qua các công cụ phân tích và dự đoán, có thể thấy thành phần carbon trong nước có tác động đến sự phát triển của sinh vật phù du, hàm lượng carbon càng lớn thì sinh vật phù du càng phát triển và dễ gây ra cá chết nếu hàm lượng carbon lớn vượt ngưỡng”, TS. Nguyễn Thị Đông Phương nhìn nhận.
Những kết quả phân tích chất lượng nước dọc sông Phú Lộc nói trên cũng được một số chuyên gia, nhà khoa học khác sử dụng để nghiên cứu sâu hơn, nhất là sử dụng làm dữ liệu đầu vào để tính toán, giải đoán xu hướng diễn biến chất lượng nước qua việc áp dụng các công cụ AI.
Từ đó, có cơ sở đề xuất các cơ quan chuyên môn của thành phố áp dụng mô hình tàu thủy không người lái để lấy mẫu nước; các công nghệ GPS, AI để giám sát, dự báo diễn biến chất lượng nguồn nước và đưa ra các mức cảnh báo để có biện pháp khắc phục kịp thời.
Đồng thời, sớm đưa các tiêu chí về sinh vật phù du vào tiêu chuẩn chất lượng nước của Việt Nam để bảo vệ nguồn nước, thủy sản trên các sông, kênh, hồ.
Ông Nguyễn Văn Vũ, Giám đốc Công ty CP TMDV&NK Điện tử viễn thông Vina Toàn Lực cho rằng, những kết quả phân tích, giải đoán chất lượng nước các sông, kênh, hồ trong đô thị cần được áp dụng thêm công nghệ IoT để giám sát tốt hơn. Đồng thời, có thể áp dụng thêm camera thông minh để nhận diện ngay được sự biến đổi bất thường trên mặt nước, màu nước...
Thành phố Đà Nẵng cần đầu tư các công nghệ giám sát chất lượng nước các sông, kênh, hồ... theo phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm” để phát hiện kịp thời, cảnh báo sớm và triển khai kịp thời các biện pháp khắc phục ô nhiễm, giảm thiểu các sự cố môi trường.