Khơi nguồn cảm hứng sáng tạo cho văn nghệ sĩ

Đây là lần đầu tiên Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng tổ chức cuộc vận động có quy mô toàn quốc, được phát động từ ngày 13/1/2025 và kéo dài đến hết 30/9/2025, triển khai ở 5 thể loại gồm truyện ngắn, thơ, bút ký/tản văn, ca khúc và kịch bản kịch ngắn/kịch bản phim tài liệu. Kết quả, ban tổ chức trao 55 giải thưởng, gồm 5 giải A, 10 giải B, 16 giải C và 24 giải Khuyến khích.

Phản ánh chân thực đời sống

Đánh giá về chất lượng cuộc vận động, nhà thơ Nguyễn Nho Khiêm, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng cho rằng, cuộc vận động đã nhận được sự tham gia hưởng ứng đông đảo tác giả đến từ nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước, trong đó có cả tác giả người đồng bào dân tộc thiểu số.

“Các tác phẩm bao quát nhiều mảng đề tài từ đời sống thường nhật của đô thị và nông thôn, thiên nhiên, lễ hội, lịch sử văn hóa đến chân dung con người Đà Nẵng - xứ Quảng hôm nay. Không ít tác giả mạnh dạn thử nghiệm cấu trúc giữ gìn, đan xen giữa hiện tại và quá khứ, cá nhân và cộng đồng, làm cho tác phẩm giàu chiều sâu hơn”, nhà thơ Nguyễn Nho Khiêm nhận xét.

Ở thể loại văn xuôi, các tác giả mang đến những góc nhìn phong phú về con người, thiên nhiên, văn hóa. Nhiều truyện ngắn khai thác sâu sắc hình ảnh con người Đà Nẵng, phản ánh sự đổi thay của thành phố với cảm xúc chân thành và góc nhìn nhân văn, điển hình như các truyện ngắn “Hồn đá” của Phan Thị Ngân Châu, “Ba nuôi” của Phùng Phương Quý hay truyện ngắn lịch sử “Dưới chân Thành Điện Hải” của Nguyễn Anh Tuấn.

Trong khi đó, các bút ký và tản văn tập trung mô tả đời sống, lễ hội, thiên nhiên và con người Đà Nẵng cùng vùng lân cận. Nhiều tác phẩm tiêu biểu như bút ký “Đi qua miền đất thiêng” của Nguyễn Thành đưa người đọc ngược dòng thời gian về xứ Quảng, vừa khám phá lịch sử, văn hóa, vừa gợi nhắc ý thức bảo tồn di sản.

Tản văn “Giấc mơ trên dòng sông Hàn” của Bùi Cẩm Túc tái hiện ký ức và tâm hồn người con Đà Nẵng qua mạch nguồn yêu thương... Nhiều bút ký dẫn dắt người đọc trở về với miền ký ức xưa cũ của Đà Nẵng như: “Tiếng vọng miền ký ức” của Nguyễn Văn Long, “Nhớ Đà Nẵng” của Nguyễn Thị Bội Nhiên, “Cửa Hàn - Dấu ấn từ Thiên lý Bắc Nam” của Vũ Ngọc Giao...

Bên cạnh dòng thơ trữ tình quen thuộc, năm nay ghi nhận sự xuất hiện của nhiều cây bút trẻ mạnh dạn thử nghiệm hình thức thơ tự do, thơ hiện đại, khai thác đa tầng âm điệu và hình ảnh để tạo nên trải nghiệm mới mẻ cho người đọc. Tiêu biểu như “Vía khói” của Lê Hải Kỳ, chùm thơ “Đường về nhà, Bông hoa bên đường” của Bách Mỵ.

Nhà thơ Đinh Thị Như Thúy, đại diện Hội đồng Giám khảo về thể loại thơ nhận xét: “Những tác phẩm tham gia cuộc vận động đã phản ánh đa dạng cảm xúc tha thiết của tình yêu quê hương, tình yêu con người. Điều này thể hiện rõ nét qua tác phẩm đạt giải, tạo nên rung cảm đẹp cũng như gieo vào lòng người đọc suy ngẫm sâu xa, góp phần làm nên bức tranh sinh động về mảnh đất và con người Đà Nẵng nghĩa tình”.

Tạo bước đà vững chắc

Thông qua các tác phẩm, nhiều tác giả thể hiện tình yêu quê hương bằng giọng điệu riêng, từ đó lan tỏa tinh thần nhân văn, hướng đến giá trị tốt đẹp trong đời sống.

Chia sẻ về cảm hứng viết bút ký “Cửa Hàn - Dấu ấn từ thiên lý Bắc Nam” (giải C), nhà văn Vũ Ngọc Giao cho biết: “Trước đây tôi sống gần bán đảo Sơn Trà nên có nhiều kỷ niệm với vùng đất này. Tuy nhiên, khi đặt bút viết, tôi nhận thấy thành phố Đà Nẵng có nhiều danh lam thắng cảnh đẹp nên nảy ra ý tưởng viết bút ký khi đi từ đèo Hải Vân vào và dẫn dắt người đọc đến các cảnh quan khác như khu du lịch Bà Nà, bán đảo Sơn Trà… Lần đầu thử sức với thể loại bút ký, tôi hy vọng sẽ có nhiều sáng tác hay trong thời gian tới bên cạnh mảng truyện ngắn theo đuổi lâu nay”.

Với truyện ngắn “Dưới chân thành Điện Hải” (giải B), nhà văn Nguyễn Anh Tuấn đến từ Quảng Trị chia sẻ: “Tôi lấy cảm hứng sáng tác truyện ngắn này từ sự kiện lịch sử, ngày 1/9/1858, liên quân Pháp - Tây Ban Nha nổ súng tấn công cửa biển Đà Nẵng, mở màn cho cuộc xâm lược của thực dân phương Tây đối với Việt Nam. Trong suốt 18 tháng ròng rã, quân dân Đà Nẵng dưới sự chỉ huy của danh tướng Nguyễn Tri Phương đã chiến đấu anh dũng, qua đó chặn được bước tiến quân giặc, đập tan âm mưu đánh nhanh thắng nhanh, hòng lấy Đà Nẵng làm bàn đạp để tiến ra kinh thành Huế của quân xâm lược. Giải thưởng này là quả ngọt cho sự lao động nghiêm túc sau gần nửa năm tìm hiểu lịch sử Đà Nẵng và các loại hỏa khí súng đạn tại bối cảnh diễn ra trận đánh”.

Nhà thơ Phan Chín, đại diện Hội đồng giám khảo về thể loại văn xuôi nhận xét, cuộc vận động diễn ra tương đối ngắn, đặc biệt truyện ngắn là một thách thức cho các tác giả. Qua số lượng tác phẩm tham gia cho thấy hấp lực của truyện ngắn, bút ký, tản văn trong đời sống văn học không hề suy giảm. Đa số tác phẩm chọn đúng điểm rơi về mặt thi pháp, thể loại cũng như yêu cầu do ban tổ chức đặt ra. Nhờ vậy, hầu hết tác phẩm thể hiện đúng chủ đề, đúng thể loại, chất lượng tốt, mang hơi thở cuộc sống, phản chiếu được phần nào hình ảnh của Đà Nẵng và của nhiều vùng khác nhau.

Từ những kết quả đạt được, có thể khẳng định Cuộc vận động sáng tác văn học, nghệ thuật năm 2025 đã tạo bước đà vững chắc để Đà Nẵng tiếp tục phát triển nền văn học, nghệ thuật mang bản sắc riêng hiện đại, nhân văn và giàu cảm xúc. Thời gian tới, Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố sẽ tiếp tục tăng cường các hoạt động bồi dưỡng, giới thiệu tác giả - tác phẩm tiêu biểu; đồng thời đẩy mạnh công tác quảng bá, xuất bản, biểu diễn và triển lãm để đưa các tác phẩm của cuộc vận động đến gần hơn với công chúng.

ĐOÀN GIA HUY