Đột biến cúm gia cầm có thể nghiêm trọng hơn COVID-19
ĐNO - Virus cúm gia cầm lan rộng trong quần thể chim hoang dã, gia cầm có thể trở thành mối đe dọa lớn hơn cả COVID-19 nếu xuất hiện đột biến lây truyền từ người sang người.
Đây là cảnh báo mới nhất của Marie-Anne Rameix-Welti, Giám đốc y khoa Trung tâm Nhiễm trùng hô hấp thuộc Viện Pasteur tại Paris (Pháp), trong cuộc trao đổi với Reuters.
Trong những năm gần đây, cúm gia cầm độc lực cao buộc ngành chăn nuôi toàn cầu phải tiêu hủy hàng trăm triệu con gia cầm, làm gián đoạn nguồn cung thực phẩm và đẩy giá cả leo thang.
Dù các ca nhiễm ở người vẫn hiếm, tuy vậy, sự lan rộng của virus ở nhiều loài động vật khiến giới khoa học đặc biệt thận trọng. “Điều chúng tôi lo ngại là virus có khả năng truyền trực tiếp giữa người với người. Khi đó, nó sẽ trở thành một virus gây đại dịch”, bà Rameix-Welti nói.
Viện Pasteur là một trong những phòng thí nghiệm đầu tiên ở châu Âu phát triển và chia sẻ quy trình xét nghiệm COVID-19 cho Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và các phòng lab trên toàn thế giới. Kinh nghiệm này giúp họ hiểu rõ tốc độ lan truyền và mức độ nguy hiểm của các loại virus mới nổi.
Không có miễn dịch tự nhiên với chủng H5
Theo chuyên gia Viện Pasteur, con người hiện có kháng thể chống lại các chủng cúm mùa H1 và H3, nhưng hoàn toàn không có miễn dịch tự nhiên đối với chủng H5 đang bùng phát ở chim và một số loài thú có vú. Đây là điểm tương đồng với giai đoạn đầu COVID-19, khi cơ thể người không có khả năng bảo vệ với virus SARS-CoV-2.
Một điểm đáng lo hơn, cúm thường có thể gây tử vong ở cả những người khỏe mạnh, bao gồm trẻ em, trong khi COVID-19 chủ yếu gây nguy hiểm cho nhóm dễ tổn thương. Do đó, nếu cúm gia cầm gây ra đại dịch, mức độ nghiêm trọng có thể rất lớn, thậm chí nặng hơn những gì chúng ta trải qua trong đại dịch COVID-19.
Nhiều thập kỷ qua ghi nhận các ca nhiễm H5 ở người, bao gồm chủng H5N1 đang lưu hành trong đàn gia cầm và bò sữa tại Mỹ. Phần lớn các ca nhiễm đều liên quan đến tiếp xúc gần với động vật mắc bệnh. Đáng chú ý, Mỹ vừa ghi nhận ca nhiễm H5N5 ở người đầu tiên tại Washington trong tháng này, bệnh nhân vốn có bệnh nền đã tử vong tuần trước.
Theo báo cáo mới nhất của WHO, từ năm 2003 đến 2025, có gần 1.000 ổ dịch cúm gia cầm ở người, chủ yếu tại các nước gồm Ai Cập, Indonesia với tỷ lệ tử vong lên tới 48%.
Cần nâng cao cảnh giác
Dù những cảnh báo trên gây nhiều chú ý, song các chuyên gia quốc tế nhấn mạnh rằng nguy cơ virus chuyển sang lây giữa người với người hiện vẫn được đánh giá là thấp.
Gregorio Torres, Trưởng bộ phận khoa học của Tổ chức Thú y thế giới (WOAH), cho biết: “Chúng ta cần chuẩn bị để có thể phản ứng sớm. Nhưng hiện tại, mọi người vẫn có thể thoải mái đi dạo trong rừng, ăn thịt gà, ăn trứng và tận hưởng cuộc sống. Nguy cơ đại dịch là có thật, nhưng xác suất vẫn rất thấp”.
Trong trường hợp kịch bản xấu nhất xảy ra, thế giới vẫn có nhiều lợi thế hơn so với thời điểm COVID-19 bùng phát. “Điểm tích cực của cúm so với COVID-19 là chúng ta có sẵn các biện pháp phòng ngừa đặc hiệu. Các ứng viên vắc xin đã được chuẩn bị và chúng ta biết cách sản xuất vắc xin cúm rất nhanh,” bà Welti nói. Bên cạnh đó, nhiều nước đã dự trữ thuốc kháng virus đặc hiệu, vốn được đánh giá là có hiệu quả với chủng cúm H5 đang lưu hành.
Dù nguy cơ trước mắt không cao, song cảnh báo mới từ giới khoa học cho thấy thế giới không thể chủ quan. Cúm gia cầm có thể chỉ cần một biến đổi gene để mở ra con đường lây từ người sang người, kịch bản đủ sức làm đảo lộn cuộc sống toàn cầu một lần nữa.
Việc tăng cường giám sát dịch tễ, cảnh giác với các ca nhiễm bất thường và sẵn sàng triển khai biện pháp y tế khẩn cấp vẫn là chìa khóa để ngăn đại dịch tương lai từ một loại virus vốn tưởng chỉ thuộc về gia cầm.