Mang sắc màu văn hóa vùng cao xuống phố
Ngay giữa trung tâm thành phố, điệu múa tâng tung da dá hòa theo nhịp trống cồng chiêng trước ánh mắt tò mò của du khách. Ngày hội di sản văn hóa năm nay không chỉ giới thiệu giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào vùng cao ở Đà Nẵng mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa di sản văn hóa với thế hệ tương lai.
Trải nghiệm giá trị văn hóa đặc sắc
Năm nay, lần đầu tiên Bảo tàng Đà Nẵng tổ chức Ngày hội di sản văn hóa ở 3 địa điểm của bảo tàng với nhiều hoạt động phong phú, mang đến cho công chúng trải nghiệm hấp dẫn và tìm hiểu sâu hơn về văn hóa truyền thống đồng bào vùng cao của thành phố.
Ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng cho biết, thành phố Đà Nẵng là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, từng là trung tâm của nền văn hóa Sa Huỳnh, văn minh Champa cổ và văn hóa của các tộc người bản địa gắn liền với nhiều dấu mốc quan trọng của lịch sử dân tộc.
Trải qua nhiều thế hệ, những lớp cư dân Việt trong hành trình Nam tiến đã giao thoa và tiếp biến với văn hóa bản địa, góp phần hình thành nên bản sắc văn hóa xứ Quảng độc đáo. Những giá trị ấy là di sản văn hóa vô giá được chúng ta kế thừa, đồng thời là nguồn lực quan trọng góp phần xây dựng một Đà Nẵng đoàn kết, hài hòa và phát triển bền vững.
Với chủ đề “Đa dạng sắc màu văn hóa vùng cao”, Ngày hội di sản văn hóa năm nay giới thiệu quảng bá và tôn vinh những giá trị văn hóa độc đáo của đồng bào các dân tộc thiểu số đang sinh sống tại Đà Nẵng, thể hiện tinh thần đoàn kết và hội tụ văn hóa trong lòng thành phố.
Đến với ngày hội, công chúng được hòa mình vào không gian văn hóa cùng chuỗi hoạt động phong phú như triển lãm ảnh “Sắc màu văn hóa vùng cao Đà Nẵng”, triển lãm trang phục truyền thống của các đồng bào dân tộc với chủ đề “Sắc sợi”, triển lãm điêu khắc tượng gỗ Cơ Tu “Hồn gỗ”, cùng chương trình di sản văn hóa đồng bào Co và nhiều hoạt động trải nghiệm nghề thủ công truyền thống, dân ca dân vũ, ẩm thực đồng bào dân tộc...
Ông Huỳnh Đình Quốc Thiện cho biết: “Khu vực miền núi của thành phố là nơi sinh sống lâu đời của đồng bào các dân tộc Cơ Tu, Xơ Đăng, Giẻ Triêng, Co. Đến nay, các đồng bào vẫn còn bảo tồn được nhiều nét văn hóa đặc trưng thể hiện qua đời sống vật chất và tinh thần như kiến trúc nhà sàn, nghề dệt thổ cẩm, đan lát, văn hóa ẩm thực, tập quán tín ngưỡng và lễ hội… Việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số nói riêng và di sản văn hóa dân tộc nói chung với ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong giai đoạn hội nhập và phát triển hiện nay”.
Nỗ lực bảo tồn
Đáng chú ý nhất của Ngày hội di sản văn hóa là chương trình trình diễn dân ca, dân vũ truyền thống của đồng bào các dân tộc. Ngay trong lòng thành phố, những điệu múa tâng tung da dá của đồng bào Cơ Tu, múa cồng chiêng của đồng bào Ca Dong tạo nên sức hút đặc biệt.
Ông Đinh Văn Trí, đội múa cồng chiêng thôn Phú Túc, xã Hòa Vang chia sẻ: “Tôi bắt đầu tham gia múa cồng chiêng từ nhỏ, so với trước đây điệu múa đã được cải tiến hơn. Chúng tôi chỉ múa vào những dịp đặc biệt của buôn làng nên hôm nay cảm thấy rất vinh dự khi được thành phố mời xuống biểu diễn. Đây cũng là dịp để người dân thành phố hiểu hơn về văn hóa Cơ Tu và cùng chung tay gìn giữ bản sắc văn hóa đồng bào vùng cao trước nguy cơ mai một”.
Còn ông Nguyễn Văn Lớ, thành viên đội múa cồng chiêng thôn Phú Túc, trăn trở khi thế hệ trẻ không mấy mặn mà với văn hóa truyền thống.
“Hiện tôi 72 tuổi và có thể đánh thêm 5 năm nữa là nghỉ. Trong thôn giờ chỉ có vài người tầm 50 tuổi biết đánh. Đánh trống cồng chiêng cần có sức khỏe vì vừa đánh vừa đi theo điệu nhịp”, ông Nguyễn Văn Lớ giải thích.
Theo ông Lớ, để gìn giữ và bảo tồn văn hóa đồng bào Cơ Tu, thành phố cần hỗ trợ thêm đạo cụ, trang phục. Bởi đạo cụ phải giống ngày xưa thì tiếng cồng đánh mới được vang xa.
Ngoài việc múa vào dịp lễ hội, các đội múa của thôn Phú Túc vẫn thường tham gia múa phục vụ khách tại các khu du lịch sinh thái. Đây cũng là cách để họ duy trì và phát triển văn hóa đồng bào mình, đồng thời mang lại thêm thu nhập.
Bên cạnh múa dân vũ truyền thống, Ngày hội di sản văn hóa năm nay còn có không gian bếp của dân tộc Cơ Tu, Ca Dong nhằm giới thiệu các món ăn truyền thống. Du khách có cơ hội tìm hiểu các sản phẩm thủ công và nông sản của đồng bào như dệt thổ cẩm, sản phẩm đan lát từ tre, nứa, các mặt hàng nông sản...
Ông Lê Văn Nghĩa, chủ cơ sở kinh doanh sản xuất rượu cần Phú Túc bày tỏ: “Chúng tôi mong thành phố tổ chức nhiều chương trình hơn nữa để có cơ hội giới thiệu, quảng bá sản phẩm và văn hóa của đồng bào đến với du khách gần xa. Qua đó góp phần nâng cao nhận thức cho người dân trong việc gìn giữ và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống vùng cao”.l