Đề án 89 Từ “cánh đồng” phường, xã

Nhìn lại chặng đường 15 năm (2010-2025), Đề án 89 có đem lại bài học gì cho việc xây dựng đội ngũ cán bộ xã, phường trong hệ thống chính quyền 2 cấp hiện nay hay không?

“Bám rễ” trong dân

Võ Linh Thể hẹn gặp tôi vào sáng thứ Hai, trong giờ làm việc, do cả ngày thứ Bảy và Chủ nhật bận đi tập huấn về công tác xây dựng Đảng. Nhưng khoảng thời gian trao đổi cũng gấp gáp, bị ngắt quãng, bởi Chánh Văn phòng Đảng ủy phường Cẩm Lệ đang bận túi bụi với những công việc của ngày đầu tuần.

Anh nhớ, sau khoảng mười năm làm việc ở môi trường doanh nghiệp, anh “bỏ ngang” để tham gia Đề án 89. “15 năm nhìn lại, điều tôi tâm đắc nhất ở Đề án 89 chính là sự kết hợp hài hòa giữa “lý luận - kỹ năng - thái độ”, tạo nên một thế hệ cán bộ tự tin, bản lĩnh và tận tụy với dân. Từ những nội dung đào tạo, bồi dưỡng sau một năm, chúng tôi được đưa vào thực tiễn với những bỡ ngỡ ban đầu, bởi nhiều vấn đề phát sinh từ cơ sở”, Thể kể.

Với phường Hòa Xuân những năm 2010 lại càng phức tạp hơn, từ công tác giải tỏa đền bù, tái định cư, đô thị hóa nhanh đến ngỡ ngàng; khiếu kiện kéo dài, đông người; mâu thuẫn cộng đồng; tranh chấp đất đai…

Những vụ việc đó kéo mình theo không kể giờ giấc, có khi nửa đêm về sáng cũng phải bám sát dân, Võ Linh Thể nhớ lại khoảng thời gian 7 năm gắn bó với mảnh đất Hòa Xuân, sau khi qua nhiều công việc, anh được bầu giữ chức Chủ tịch UBND phường vào năm 2016.

Để bước qua những thử thách đó, theo Thể, là nhờ lãnh đạo phường tin tưởng, giao việc khó để rèn luyện, sẵn sàng hỗ trợ để “sai đâu sửa đó” ngay từ những ngày đầu. Từ môi trường đó, cũng dần rõ hơn trong anh quan điểm giải quyết hài hòa giữa quyền lợi của người dân với các chính sách, quy định của Nhà nước theo hướng vận dụng “nghiêng” về phần lợi ích chính đáng của người dân.

Cùng với đó là phong cách làm việc năng động, chủ động được “mang” từ kinh nghiệm quản lý, điều hành doanh nghiệp sang hệ thống chính trị cơ sở. Theo anh, nhờ vậy mà được cấp trên tin tưởng và dân tin yêu để từng bước trưởng thành.

Không sinh ra ở Đà Nẵng, nhưng nhờ chủ trương “thu hút nhân tài” của Đề án 89, Lê Ngọc Nhất - hiện là Phó Chánh Văn phòng HĐND và UBND phường Ngũ Hành Sơn - đã chọn gắn bó với thành phố này cho đến hôm nay.

Sau khi tốt nghiệp loại giỏi Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng), Nhất mạnh dạn đăng ký và trở thành một trong 100 học viên khóa đầu tiên. Bước vào công tác tại phường Hòa Quý khi còn rất trẻ, kinh nghiệm thực tiễn chưa nhiều và môi trường hoàn toàn mới mẻ, lựa chọn đầu tiên của Nhất là hòa mình vào cuộc sống của người dân địa phương.

Anh nhớ lại: “Tôi tự đặt mục tiêu mỗi tuần phải dành ít nhất hai buổi tối xuống khu dân cư trò chuyện với bà con về những vấn đề ở địa phương. Qua đó, người dân dần hiểu và quý mến chàng cán bộ trẻ chưa vợ như tôi; có bác còn vui tính gán ghép, mai mối nữa - thật sự rất đáng nhớ! Cùng lúc đó, tôi chủ động học hỏi kinh nghiệm từ các cô chú đồng nghiệp. Thấy tinh thần cầu thị của tôi, mọi người cũng dần mở lòng và tận tình chỉ bảo”. Từ những ngày đầu bỡ ngỡ ấy, Nhất từng bước trưởng thành, khẳng định được năng lực, kinh qua nhiều vị trí công tác ở phường và quận, tiếp tục đóng góp cho địa phương.

Võ Linh Thể và Lê Ngọc Nhất là hai trong số 139 học viên bảo đảm tiêu chuẩn tốt nghiệp sau hai khóa của Đề án 89 - đề án được Thường trực Thành ủy thông qua tại Thông báo số 89-TB/TU ngày 12/6/2008, với 155 học viên được tuyển chọn tham gia, và lứa đầu tiên được “gieo trồng” vào “cánh đồng” hệ thống chính trị cấp phường, xã của thành phố Đà Nẵng 15 năm trước - ngày 15/1/2010.

Khóa thứ nhất khai giảng vào ngày 3/1/2009 với 100 học viên và khóa thứ hai, ngày 4/1/2010. Điểm khác biệt của đề án này, nói như nguyên Trưởng ban Tổ chức Thành ủy Bùi Văn Tiếng, là đã đề ra mục tiêu đào tạo những người sẽ đảm nhiệm vai trò người đứng đầu tổ chức Đảng và chính quyền cấp cơ sở chứ không phải đào tạo cán bộ thừa hành, tham mưu giúp việc.

Vươn đến vùng “đất mới”

Cuối tháng 11/2025, trong số những cán bộ được Ban Thường vụ Thành ủy phân công nhiệm vụ mới, anh Lê Tấn Dũng - Trưởng phòng Tổ chức cán bộ (Ban Tổ chức Thành ủy) được giao giữ chức Phó Chánh Văn phòng Thành ủy. Để được tín nhiệm giao nhiệm vụ này, Lê Tấn Dũng cũng trải qua thời gian dài “bám trụ” ở phường Vĩnh Trung, quận Thanh Khê - nơi mà theo anh “Mỗi ngày ở đó là một bài học thực tiễn sống động: học cách lắng nghe dân, cách điều hành tập thể, cách xử lý giữa nguyên tắc và linh hoạt”.

Rời cơ sở, nhưng những bài học đó luôn theo anh để hỗ trợ tốt hơn công tác tham mưu trên vùng “đất mới” của mình.

15 năm qua, trong số 139 người được đưa về phường, xã “bám dân” để trưởng thành, có những người được lựa chọn, nhưng cũng có người tìm lối rẽ sang vùng “đất mới”, vì nhiều lý do khác nhau. Nhưng điều chung nhất, là những ngày tháng được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng và rèn luyện, thử thách trong hệ thống chính trị cơ sở đã cho họ những bài học kinh nghiệm quý giá.

Lê Thị Thu Hà là một trường hợp như vậy. Nằm trong nhóm 5 học viên xuất sắc của khóa 1, cô không chọn phường trung tâm, mà về lại xã Hòa Khương (huyện Hòa Vang).

Bảy tháng sau, nhận nhiệm vụ Phó Chủ tịch UBND xã miền núi Hòa Bắc đầy nhọc nhằn, gian khó, cô tham gia chỉ huy truy quét khai thác khoáng sản trái phép, rồi đến từng thôn xóm vận động nhân dân giải phóng mặt bằng… Vất vả là vậy, nhưng khi ba lần bốn lượt cấp trên đề nghị bố trí về huyện, cô bày tỏ nguyện vọng được ở lại.

“Với tôi, chọn cấp xã là phù hợp bởi khi làm người đứng đầu, được quyết định những vấn đề trong thẩm quyền mà mình tâm huyết cho phát triển của địa phương; với lại “lỡ” gắn bó với dân ở đây rồi”, nguyên Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hòa Bắc tâm sự.

Thế rồi, khi sáp nhập, sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền 2 cấp, Thu Hà xin thôi nhiệm vụ, để chuyển sang làm việc trong môi trường doanh nghiệp tư nhân. Nhưng cô không rời xa Hòa Bắc bởi những gì đã gầy dựng nơi này.

“Tôi chọn gắn bó với người dân nơi đây sau 15 năm thực hiện Đề án 89, cũng là để tiếp tục thực hiện ước nguyện của mình, giúp bà con phát triển kinh tế. Tôi nghĩ rằng, ngay cả khi đã rẽ sang vùng “đất mới”, chúng tôi vẫn phát huy kinh nghiệm và những gì tạo dựng được; như việc tôi tiếp tục phát triển những mối quan hệ với các tổ chức xã hội, các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước… để hỗ trợ địa phương”, Thu Hà tâm sự.

Hướng tới lớp cán bộ phù hợp mô hình mới

Có lẽ, mang nặng nghĩa tình qua 15 năm gắn bó với Đề án 89, dù còn công tác ở xã, phường hay đã đến vùng “đất mới”, mỗi người trong họ luôn trăn trở về việc xây dựng đội ngũ cán bộ “gần dân” ngày càng chuyên nghiệp, phục vụ tốt hơn ở hệ thống chính trị cấp xã trong bối cảnh và điều kiện mới.

“Tôi nghĩ, việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cho những chức danh lãnh đạo, quản lý cụ thể ở xã, phường của thành phố theo mô hình Đề án 89 trong thời gian tới là cần thiết và cần mở rộng cho phù hợp. Hiện nay, các chức danh chủ chốt như Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy; Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND, UBND các xã, phường của Đà Nẵng cơ bản bảo đảm chất lượng, đáp ứng yêu cầu nhờ bố trí, điều động từ cấp tỉnh hay huyện về đảm nhiệm.

Tuy nhiên, về lâu dài hay mở rộng ra chức danh trưởng các ban Đảng, các phòng chuyên môn ở xã, phường, thì việc đào tạo, bồi dưỡng và bố trí công tác theo mô hình Đề án 89 nên được tiếp thu và tiếp tục; từ đó xây dựng một lớp cán bộ có chuyên môn và bản lĩnh chính trị; được rèn luyện qua quá trình công tác gần dân, sát dân để phục vụ tốt hơn”, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Hòa Bắc Lê Thị Thu Hà bày tỏ.

Đồng tình với ý kiến này, anh Võ Linh Thể cho rằng, thực hiện chủ trương xây dựng chính quyền địa phương cấp xã, phường mới với phương châm “gần dân, sát dân” và 6 “rõ” (rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ kết quả, rõ thẩm quyền), cần tiếp tục đào tạo cán bộ cơ sở theo phương châm “đúng - trúng - trọn gói”;

tăng cường đào tạo kỹ năng mềm, bản lĩnh chính trị và năng lực xử lý tình huống; đưa học viên đi thực tế tại các phường, xã ngay trong khóa học; chính sách sử dụng sau đào tạo phải rõ ràng và một phần không thể thiếu là có cơ chế hỗ trợ, động viên cán bộ trẻ.

Sau 15 năm nhìn lại, Phó Chánh Văn phòng Thành ủy Lê Tấn Dũng đúc kết: “Có lúc khó khăn, có lúc va vấp, nhưng hành trang từ Đề án 89 đã cho tôi “la bàn” để không lạc hướng”.

Vì vậy, anh nhìn nhận: “Tôi đặc biệt xúc động khi chứng kiến tinh thần Đề án 89 được nối dài trong quá trình Đà Nẵng triển khai mô hình chính quyền 2 cấp. Mô hình này, ở một khía cạnh nào đó, chính là bước phát triển tiếp theo của tư duy mà Đề án 89 khởi xướng: Tinh gọn bộ máy, phân định rõ trách nhiệm, tăng tính chủ động cho cơ sở. Ở đó, cán bộ phường, xã không còn chỉ là người “thực thi”, mà trở thành “người tổ chức, dẫn dắt”, một hình ảnh mà Đề án 89 đã từng ấp ủ và hướng tới”.

ANH QUÂN